Pressan - 21.07.1994, Page 9

Svífur að haustið
Jf ■ ■ ' = ;
Stjórnmál
INDRIÐI G. ÞORSTEIIMSSOIM
-i_ Æ
„Vinningur R-listans fékkstfyrir at-
beina pólitískra skarfa, sem hafa geð í
sér til að gera út á ungt fólk. Þessir
sömu skarfar undirbúa nú einskonar
breiðfylkingu R-listans og hyggjast
bjóða fram á landsvísu í þingkosning-
unum. “
Um stund hafa íslenskir
stjómmálamenn getað
ályktað sem svo að þeir
væm í sumarfríi. Margt bendir þó
til að þeir verði kallaðir út í kosn-
ingabaráttu í ágústmánuði, svo þeir
geti á þeim vettvangi talað yfir sig
sumir hverjir og svona yfirleitt út
og suður eins og þeirra er vani.
Kjósendum er uppálagt að sinna
þeirri lýðræðislegu skyldu að kjósa.
Það er gert fyrir stjómmálamenn,
sem verða aldrei eins daprir í
bragði og þegar kjörsókn er lítil.
Yfir kjósendur hellast margskonar
afbrigði, eins og kreppa, brjálæðis-
legar íjárfestingar, gjaldþrotadagar
og árangurslaust launastreð. Þeim
er kennt og bent hvert þeir eiga að
beina sárindum sínum. Öskutunn-
ur allra kvartana em ríkisstjórnir
og þeir þingmenn sem styðja ríkis-
stjómir. Menn með hreinar hugs-
anir standa á meðan á hliðarspor-
um stjórnmálabrautanna og glotta.
Næst þegar kjósendur fá tækifæri
setja þeir mennina með hreinu
hugsanirnar í ríkisstjórn og þá
bregður svo við að ástandið verður
eins og á ffamlengdu sveitaballi.
Það var nefnilega aldrei ætlunin að
breyta neinu.
Eftir sigur R-listans í Reykjavík
hefur pólitískt andrúmsloft í land-
inu breyst til muna. Tvenns konar
fólk er komið til sögunnar á vett-
vangi stjórnmálanna. Annars vegar
er um að ræða snarborulega ridd-
ara sjálfsþóknunar, sem aldrei hafa
verið í stjómmálaflokki til annars
en tíunda hvað flokkurinn skuldi
þeim miklar vegtyllur umfram aðra
menn, vegna þess hve þeir em dýr-
mætir í flokki. Geti flokkurinn ekki
látið ffamadraumana rætast er bara
farið í samflot með öðmm flokk-
um til að ná formennsku í neftid
eða ráði. Markmiðin em óljós eins
og þau hafa alltaf verið. Hins vegar
er um að ræða ungt fólk, sem held-
ur að heimurinn bíði komu þeira á
vettvang stjórnmálanna með önd-
ina í hálsinum, vegna þess að þeim
hefúr verið sagt ffá bamæsku að
þau væra snjallasta fólk sem fæðst
hefúr í landinu. Þessar væntingar
eru mikilsverðar vegna þess að þær
skapa kosningasigra. Og það sem
betra er; kjósandinn verður búinn
að gleyma hverju hafði verið lofað
næst þegar hann kýs. Þetta er eitt
það helsta sem ungt fólk í pólitík
lærir eftir sigrana.
Á síðustu vikum hefur það gerst,
að Jóhanna Sigurðardóttir alþingis-
maður hefur sagt af sér ráðherra-
dómi og hyggur á fundaferð til að
tala við fólkið í landinu. Ekki er
enn komið í ljós hvort fólkið í
landinu vill tala við Jóhönnu, en
það JJýtur að vilja það, því enginn
hefur verið eins ljúfúr ráðherra og
hún. Jóhanna er fýrsti íslenski ráð-
herrann sem fékk leyfi til að prenta
peninga, og er þar átt við húsbréf-
in. Þegar húsbréfin höfðu rokið út
og fólk hafði keypt og sett sig í
skuldir kom þar, að erfitt var um
afborganir. Þá fór gæðablóðið Jó-
hanna affur af stað og vildi nú fá
skattfé til að borga af húsbréfún-
um. Að öðm leyti átti hún í eijum
við Jón Baldvin Hannibalsson eftir
að hann og ríkisstjómin hafði látið
allt eftir henni í þrjú ár. Það er þvi
ekki að furða þótt hún vilji tala við
fólkið núna strax, eða áður en það
gleymir góðverkunum. Hún telur
eflaust að hún eigi mikið inni hjá
kjósendum og það telja fleiri, eins
og Alþýðubandalagið og Kvenna-
listinn, vinstri menn í Framsókn og
Jóhönnusinnar í Alþýðuflokknum.
Þótt unga fólkinu vinstra megin
við miðju sé talin trú um að það
hafi unnið persónulegan sigur með
vinningi R-listans í Reykjavík,
fékkst vinningurinn engu að síður
fyrir atbeina pólitískra skarfa, sem
hafa geð í sér til að gera út á ungt
fólk. Þessir sömu skarfar undirbúa
nú einskonar breiðfylkingu R-list-
ans og hyggjast bjóða fram á lands-
vísu í þingkosningunum. Helstu
undirstöður þessarar breiðfýlking-
ar, fýrir utan unga fólkið með hug-
sjónirnar, em Alþýðubandalagið
og Kvennalistinn. Það þykir auð-
vitað ekki nóg svo planið gerir ráð
fýrir ráðherranum góða, Jóhönnu
Sigurðardóttur, sem myndi leiða
R-listann í Reykjavík. Ólafur Ragn-
ar Grímsson hefúr í rauninni verið
að boða svona breiðfýlkingu und-
anfarið. Gallinn er bara sá, að hann
er svo æfður stjórnmálamaður að
fólk vill ekki hlusta á hann, enda
ekki reiknað með honum í svona
plani nema sem venjulegum fram-
bjóðanda á Reykjanesi. Fyrir utan
fýlgi Alþýðubandalags og Kvenna-
lista er reiknað með fylgi frá Al-
þýðuflokknum og Framsóknar-
flokknum. Það gæti orðið umstals-
vert. Bæði er að Jóhanna er vinsæl í
Alþýðuflokknum, þótt rekkjunaut-
arnir kynnu að þykja næsta skraut-
legir, og svo hitt að Framsóknar-
flokkurinn hefúr legið undir stöð-
ugum áhriíúm frá Alþýðubanda-
laginu, allt til þess dags að Stein-
grímur Hermannsson fór í Seðla-
bankann. Hið gamla blað flokksins,
Tíminn, undirbýr sig nú til að taka
að sér að verða málsvari hinnar
nýju breiðfýlkingar, í stað þess að
verða málgagn Alþýðubandalagsins
eins og stefnt hafði verið að bæði
leynt og ljóst
Það samlag um borgarstjórnar-
kosningar, sem skammsýnt fólk í
Framsóknarflokknum í Reykjavík
gerði við kvennaballana í Reykja-
vík, og takist að hrinda vinstra
planinu í framkvæmd, mun það
kosta mikla blóðtöku hjá Fram-
sókn svo skiptir nokkrum þing-
mönnum. Það hefúr hveijum
manni hingað til reynst ofraun að
ætla að kljúfa Framsókn. Jónas frá
Hriflu gat það ekki og heldur ekki
Jón í Stóradal. En nú er Bleik
bmgðið. Áralangt heimskulegt
snudd utan í Alþýðubandalaginu
hefúr orðið til þess að Framsókn
stendur veikluð eftir og verður að
bera ósigur sinn karlmannlega. Út
af áðumefndu plani er ljóst að Al-
þýðuflokkurinn er í stórhættu,
enda telst hann vinstri flokkur en
ekki miðjuflokkur eins og Fram-
sókn átti að vera þangað til ógæfan
heimsótti hann.
Sjálfstæðisflokkurinn stendur
einn eftir og óskertur og græðir
óhjákvæmilega á vinstra bröltinu.
Talað hefur verið um að kosningar
gætu orðið í október. Davíð Odd-
son forsætisráðherra tregðast við;
að líkindum af meðaumkun með
Alþýðuflokknum. Sú tilraun til
tveggja flokka kerfis í landinu, sem
breiðfýlking R-listans hefði í för
með sér, gæti aldrei orðið annað en
ávinningur fýrir Sjálfstæðisflokk-
inn. Svo einfalt er það mál.
Höfundur er rithöfundur

jA.rftÖKEWÓtArfA ..
HETUPöU Í.E5IOSKEHfinL£öAR
V' artCURVYLfcA?

•5 :••:•>:■:•:•;•:•:

!!;>!•
iaatwát’i
Að kaupa sér ímynd
VmSKIRTI
- HIN HLIÐIN
Vikulegur dálkur um viðskipti og íjármál
er skrifaður af pallborði nokkurra
einstaklinga í viðskipta- og fjármálalíft
Maðurinn er í raun og vem
afskaplega hégómleg vera.
Öll mannleg starfsemi
gengur út á að leika hlutverk gagn-
vart öðrum, láta aðra fá ákveðna
skoðun á sjálfúm sér, fýrirtæki sínu
og starfsemi. Sumir reyna að ganga
fram af samtíð sinni með hegðun,
sem er á svig við það sem gerist í
samfélaginu. Slíka hegðun mátti sjá
í þætti sjónvarpsins um skáldið og
málarann Dag Sigurðarson. Að
lokum gekk hann fram af sjálfúm
sér og lést fýrir aldur fram en þó
fúrðu gamall, því meðalaldur slíkra
manna er 42 ár. Fyrr á öldinni ól
landið annan listamann, náfrænda
Dags, sem einnig reyndi að ganga
fram af samfélaginu og lést fyrir
aldur fram, það var Guðmundur
Thorsteinsson, Muggur. Hann hef-
ur verið elskaður og virtur af þjóð-
inni en hann var á framfæri efnað-
ara foreldra á meðan efni þeirra
entust.
Fyrr á öldum réðu kóngar og
furstar skáld til að mæra sig lifandi
og tónskáld til að semja sálumessur
til að leika við útför sína. Sú sálu-
messa varð að vera í samræmi við
ríkjandi trúarhugmyndir til að
hinn látni fengi eilífa vist í himna-
ríki en ef illa fór við samningu
verksins var eins víst að hinn brott-
gengni bróðir eða systir fengi
samastað á grillteinum helvítis.
Á meðal frægustu verka tónbók-
menntanna em hinir 6 Branden-
borgarkonsertar en þeir munu
„Hver er tilgangurinn með þessum
framlögum til landgrœðslu og íþrótta?
Það er ekki göfuglyndið eitt sem ræður
ferðinni, heldur von um framtíðar-
ávinning. “
halda merki fúrstans af Branden-
burg mun lengur á lofti en dagleg
störf hans, sem allir em búnir að
gleyma. Þá þótti einnig gott að
halda málara, en málararnir mál-
uðu „portrait“ myndir af heilum
hirðum í fúllum herklæðum.
í upphafi þessarar aldar kom
fram velmegandi borgarastétt með
rýmri fjárráð en áður þekktust hér
á landi. Þessir góðborgarar vissu
hvert þeirra hlutverk var: Að sjá
farborða skáldum söngvumm og
málumm. Sagt er að Kveldúlfur hf.
og Thorsbræður hafi haldið hirð
ið fjár vant þegar hann var að feta ' tæki styrki íþróttahreyfinguna um
sín fýrstu spor á listabrautinni. Þá 400 milljónir á ári. Það væri ósk-
að Vílmundur andi að þeim fjármunum sé vel
varið en því miður sést ekki árang-
ur af þeim styrkjum á alþjóðlegum
mótum um þessar mundir.
En hver er svo tilgangurinn með
þessum framlögum til landgræðslu
og íþrótta? Það er eldd göfuglyndið
eitt sem ræður ferðinni, heldur von
um framtíðarávinning. Auglýsing-
um í blöðum og tímaritum er hent
hei
manna við nám á Ítalíu og í Frakk-
landi. Eggert Stefánsson var gerður
út af íslenskri borgarastétt en víst er
þó að frægð hans hefúr mest orðið
í verki Halldórs Laxness, Brekku-
kotsannál, en talið er að Eggert hafi
verið fýrirmynd skáldsins að Garð-
ari Hólm heimssöngvara. Sjálfúr
fékk Halldór Laxness stuðning frá
Óskari Halldórssyni útgerðar-
manni, sem síðar varð ódauðlegur
sem Islands Bersi í Guðsgjafarþulu.
Laxness er frábmgðinn öllum snill-
ingum í hópi listamanna, því svo
virðist sem honum hafi aldrei orð-
má ekki gleyma því að Vílniundur
landlæknir herbergjaði þá Halldór
og Þorberg á heimili sínu á ísafirði
og þar vofu þeir í fæði. Vistin þar
alið af sér margt yrkisefnið.
er öldin önnur. Öld fjölmiðl-
unar krefst þess að fýrirtæki sýni að
þau séu góðir þjóðfélagsþegnar.
Þannig er Coca Cola annað og
meira en framleiðandi gosdrykkja.
Coca Cola hélt knattspymuveislu
aldarinnar með heimsmeistara-
móti í Bandaríkjunum og eftir 2 ár
verður haldið aldarafmæli Olymp-
íuleika nútímans í Atlanta en þar
em einmitt höfúðstöðvar Coca Eflir Gary Larson
Cola.
Stjómendur Seðlabanka íslands
og annar bankastofnanna vildu láta
gott af sér leiða á annan hátt en
með stjómun peningamála. Þeir
höfðu forgöngu um kaup á Skarðs-
bók, síðasta geirfúglinum og bóka-
safni til Bessastaða.
Stórfýrirtæki reyna að breyta
þeirri ímynd sem þau hafa í hug-
um fólks. Þau reyna að láta sem
flesta njóta áhuga fýrirtækjanna á
þjóðfélagsmálum, á málefnum sem
flestir geta sammælst um.
Hin látni eldhugi, Óli Kr. Sig-
urðsson forstjóri OLÍS, tók fum-
kvæði, sem aðrir hafa verið að leika
eftir. Engir sjá samhengi á milli olíu
og landgræðslu, olía er skaðræði í
náttúrunni. Hann tengdi þetta
saman og nú hafa OLÍS og við-
skiptavinir þess fært Landgræðsl-
unni 25 milljónir króna, sem ef-
laust koma sér vel við endurheimt
gróins lands. Skeljungur hf. hefúr
nálgast skógrækt með svipuðum
hætti.
íþróttahreyfingin nýtur velvildar
fýriitækja í landinu með gífurleg-
um styrkjum. Fyrirtækin vilja
tengja ímynd sína heilbrigði og
hreysti. Samkvæmt upplýsingum
Viðskiptablaðsins er talið að fyrir-
eftir lestur og þær skilja stundum
lítið eftir. En skógurinn og hin
uppgrædda auðn standa eftir.
Tómas Tommaborgari sagði að
umræða um bílakaup sín hefði ver-
ið mun betri auglýsing fýrir
Tommaborgara en jafnvirði bílsins
í Morgunblaðsauglýsingum. Blöð-
unum var hent, en hann seldi bíl-
inn að lokum. Vel heppnað fram-
lag til góðs málefnis getur verið
auglýsing að eilífú.
HIIMUMEGIN (The Far Side)
Nilli hafði leynt tilfinningum sínum árum saman þegar hann ákvað
loks að reyna við yfirbókavörðinn.
FIMMTUDAGURINN 21. JÚLÍ1994 PRESSAN 9