Tíminn Sunnudagsblað - 13.11.1966, Blaðsíða 12

Guðmundur Guðni
Guðmundsson:
Staðarfells-
slysið 1920
Kvæðiö Óveður eftir Hannes Hafstein, sem var settur
sýslumaður Dalamanna árið 1886 og tók sér bólfestu
á Ktaðarfelli, lýsir vel norðanstormi á þeim slóðum, er
hið hörmulega slys vildi til árið 1920. í kvæðinu er
getið örnefna í landi Staðarfells, eins og Nábeinavíkur
og Skúta, svo að enginn vafi getur leikið á því, að
þetta stórbrotna kvæði er þarna upprunriið. Kvæðið
bendir til þess, að skáldið hafi heyrt ýmsar slysasögur
af þessum slóðum frá fyrri tímum. Skal hér því birtur
kafli úr kvæði þessu:
Þótt eklki væm stundaðir fiskiróðrar fró Hvammsfirði,
eru býsna margir, sem þar hafa látið lífið á liðnunl
öldum. Síðasta slysið, sem þar hefur orðið á báti, mun
hafa borið að árið 1935, þegar Valgeir Björnsson, bóndi
á Ytra-Felli, fórst við þriðja mann 14. desembermánaðar,
En það var einmitt Valgeir, sem fyrstur manna, ásamt
tveim öðrum, kom að hinu drukknaða fólki 1920. Flug-
slys varð svo á Hvammsfirði 1947, en síðan hef ég
ekki heyrt getið slysa þaðan.
Árið 1920 bjuggu á Staðarfelli hjónin Magnús Frið-
rilcsson og kona hans, Soffía Gestsdóttir, bæði frá
Skerðingsstöðum í Hvammssveit. Þegar Magnús hóf bú-
skap, var hann eignalaus maður, sem unnið hafði heimili
móður sinnar og stjúpa, ýmist sem verkmaður heima
við bú þeirra eða sjómaður á Suðurnesjum. Með hygg-
indum og dugnaði tókst honum að verða eigandi að
hinu gamQa höfuðbóli, Staðarfelli, árið 1903, en þá var
aðeins einn sjálfseignarbóndi í hreppnum. Allar jarð-
ir voru þar í eigu manna af ætt Boga Benediktssonar
ættfræðings, er lengi bjó á Staðarfelli og rakaði saman
fé. En niðjar Boga voru allir farnir burtu og hirtu
bara leigu af jörðum ættarinnar. Ytrafell eitt var sjálfs-
eignarjörð, og var það þannig tilkomið, að Vigfús, bónd-
inn þar, var sonur Valgerðar Jónsdóttur, sem hafði
átt að fyrri manni Vigfús í Gvendareyjum, son Bjarna
amtmanns Thorarensens, en Bjarni var kvæntur Hildi
Bogadóttur frá Staðarfelli.
Steypir sér af nákaldri, naktri klettaborg
norðanstormur þindarlaus, hvín með rokuihlátrum.
Ryðst hann um við björgin og rekur svo upp org,
svo rymur við og dynur þungt í svörtum Skútalátrum.
Blístrar gjóstur í gjá
og við grátennta rönd,
stendur stundum á önd,
strýkst svo hvínandi hjá.
Þá heyrist radda býsn, svo að blöskrar öllum mönnum,
sem bergtröll opni gin og láti þjóta í skögultönnum.
Fjörugt gengur nú í henni Nábeinavík.
Þar nöldrar undir bökkunum tíður glamurkliður.
Þar sem fyrrum volkuðust marflólöskuð lík,
þar leika sér nú hvítstrókar, teygjast upp og niður.
Eykur kjúkuklið
kátur illviðradans.
Hoppar fölleitur fans,
býst nú félögum við.
Þeir leika sér og kastast á með löngu fúnum þóftum
og láta storminn syngja við í holum augnatóftum.
Þau Magnús og Soffía áttu þrjú börn, tvær dætur
og einn son, Gest Zóphónías, er fæddist 16. júlí 1889.
Dæturnar voru Björg, fædd 8. júní 1888 og átti MagnúS
Jónasson, bónda í Túngarði, og Þuríði fædd 25. febrúar
1891, gift Sigfinni Sigtryggssyni, bónda á Hofakri. Auk
sinna barna fóstruðu þau upp -Magnús Zóphónías Guð-
finnsson, fæddan 8. ágúst 1898. Magnús var sonur hjón-
anna Guðfinns Björnssonar og Sigurbjargar Guðbrands-
dóttar frá Vogi. Þessi hjón bjuggu í Litla-Galtardal. Þau
áttu alls ellefu börn, og voru meðal þeirra dr. Björn
Guðfinnsson, prófessor við Háskóla fslands, og Gestur
Gaðfinnsson, skáld í Reykjavílk. Var bæði frændsemi og
vinátta milii heimilanna, því að Soffía og Sigurbjörg voru
systradætur og uppeldissystur.
Árið 1920 voru dætur Magnúsar giftar og farnar að
búa Þetta sumar voru til heimilis á Staðarfelli, auk
hjónanna, sem bæði voru heilsuveil og konan að mestú
í rúminu, Gestur, sonur þeirra, Magnús, fóstursunur
þeirra, Þohleifur Guðmundsson vinnumaður og Sigríður
Guðbrandsdóttir, vinnukona frá Hallsstöðum. Þá var þar
kaupakona, Jóhanna Finnsdóttir að nafni.
GESTUR MAGNÚSSON
— sonur Staðarfellshjóna
MAGNUS GUÐIFINNSSON
— fóstursonur Staðarfellshjóna.
972
T í M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ