Tíminn Sunnudagsblað - 25.06.1967, Page 11

BJARNI HALLDÓRSSON:
Páskabylurinn 1917
Margir muna enn eftir hinu
mikla veðri, sem gekk yfir Norð-
ur- og Austurland frá 7. til 10.
apríl 1917. Hefur víða verið um
þetta veður Skrifað.
Ég var ráðinn kennari í Möðru-
dal á Fjöllum frá áramótum þenn-
an vetur. En auk þess átti ég að
(hirða hesta, sem teknir höfðu ver-
ir í hús eða á gjöf, eins og venja
var að orða það. Þetta var einu
ári eftir andlát Stefáns bónda í
Möðrudal, og bjó ekkjan áfram
aneð börnum sínum, en Einar
sonur hennar, var ráðsmaður hjá
henni. Við munum hafa verið fjór-
ir karlmenn, eftir að ég kom þang-
að. Einn hirti féð á Byrgjunum
(sem voru beitarhúss og tveir um
féð, sem var heima, ásamt kúm,
og svo þurfti einn oft að vera í
sendiferðum.
Það var föst venja að skipta um
fé á Byrgjunum um mánaðamótin
marz og apríl. Þá voru settar
þangað allar síðbærur og geldar
ær, ásamt sauðum, ef til voru.
Veðrátba hafði verið óvenjugóð
fram að páskum, svo að ekki var
smalað Byrgjafénu til heimrekstr-
ar fyrr en laugardaginn fyrir
páska. Við fórum þrír að sækja
féð og þurftum auðvitað að smala
því saman vítt og breitt í „útlandi“,
sem kallað var, áður en heim-
relcstur byrjaði.
Þetta gekk ágætlega, og vor-
um við komnir með féð heim í
björtu. Það var hýst í svokölluð-
um Dalhúsum — þau voru nyrzt
á túninu og aðskilin frá öðrum
gripahúsum með svolitlu dalverpi,
sem lá þar á milli.. Þessi hús voru
tvö með hlöðu í miðju, þannig
að ein samstæða myndaðist.
Svo þröngt var á fénu, að eng-
in leið var að það kæmist allt á
garða samtímis. Eftir að fénu hafði
verið gefið og frá öllu gengið sem
bezt, fórum við heim til þess að
fá okkur hressingu.
Skömmu þar á eftir bar gest
að garði. Það var Páll Vigfússon,
góður kunningi okkar allra. Hann
var að koma austan af Jökuldal
ríðandi á ungum fola, sem hann
átti þá. Við fórum með hestinn
út í hesfhús, sem stóð norðaustan
við kirikjugarðinn. Þar gáfum við
honum vel, og nú var gestinum
veittur beini á þann hábt, sem
þekktist í Möðrudal: Að bera á
borð alls konar matarkræsingar.
— Svo var strax byrjað að
skemmta sér með gamanmálum,
gleði og söng, og gekk á því fram
til miðnættis. Þá hafði Páll orð
á því, að betra væri að ’ brynna
hesti hans, áður en við gengjum
til náða. Nú var sjálfsagt, að allir
fylgdu honum út í hesthús, og
höfðum við vatnsfötu meðferðis,
sem við fengum niðri í eldhúsi
— fórum svo bakdyramegin út.
Hurðinni var lokað innan frá
með orfbroti, sem var stungið í
gólf og fest svo undir oka, sem
hurðini .. Úti var rjóma
drífa. Viðstaða var ekki löng í
hesthúsinu og við fórum sömu
leið inn. Hver þar fór seinastur
fékkst aldrei upplýst, en sá hafði
mikið á samvizkunni og kem ég
að því síðar.
Húsaskipan í Möðrudal var þann
ig, að nokkur hluti af bænum var
byggður síðar sem viðbót við
gamla baðstofu, sem sneri austur
og vestur, alveg syðst í húsasam-
stæðunni. Svo hafði verið byggt
norðan og vestan við þetta, og var
timburbygging með stórum kvisti
að vestan. Bæjardyr voru á miðju
og breiður gangur inn úr þeim.
Norðan við ganginn var lítið svefn-
herbergi og bak við það smíða-
stofa. Sunnan við ganginn var
gestastofa, sæmilega rúmgóð. Svo
var eitt svefnherbergi á milli
hennar og baðstofunnar. Yfir
bæjardyrum (og hluta af stofu og
svefnherbergi var svo kvistur, og
þar sváfu piltar, eftir því sem á
stóð — á sumrin fjórir eða fimm
en færri á vetrum. Nú vorum við
þarna fjórir og voru tveir og tveir
í rúmi. Við Einar sváfum saman
að sunnan verðu með höfðalagið
rétt undir glugga.
Ég sofnaði fljótt eftir langan
og erilsaman dag. En ég hafði
sotfið sbutt, þegar ég vaknaði við
einhvern sársauka. Jafnframt fann
ég snjókóf steypast yfir okkur í
rúminu líkt og við værum úti.
Það var kominn öskrandi norðan-
stórhríð og gluggarúðan yfir okk-
ur, sem kannski hefur verið
sprungin, hafði brotnað. Glerbrot-
in fuku inn yfir okkur. Ég hafði
legið á hliðinni, og eitt brotið
hafði sært mig á eyranu. Við Ein-
ar tókum koddann okkar og stung-
uim honum upp í gluggann, þann-
ig að tiltölulega lítið gustaði inn á
okkur. Svo tíndum við eitthvað af
fötum saman undir höfuðið á okk-
ur og sofnuðum aftur.
Þegar konurnar ætluðu ofan
um morguninn til þess að hita
morgunkaffið, brá þeim í brún:
Snjóskaflinn mætti þeim í miðjum
stiganum niður í eldhúsið. Þá kom
í ljós, að útihurðin í bakdyrunum
hafði hrokkið upp, og snjóskaflar
voru í öllum göngum og vistar-
verum, sem voru í kjallaranum
undir norðurhluta byggingarinn-
ar. Við þessu var ekkert hægt að
gera í bráð, nema loka útidyrunum.
en úti var blindþreifandi bylur.
Þegar við karlmennirnir höfð-
um búið okkur vel, skiptum við
með okkur verkum. Ég átti að
fara í hesthúsin tvö, tveir fóru út
í Dalhúsin og aðrir í fjérhúsin,
sem nær voru. Mér gekk mjög vel
að finna hesthúsin og lauk þar
verki á stuttum tíma og gaf hest-
unum snjó fyrir vatn.
Þegar ég hafði lokið við mitt
verk, greip mig sterk löngun til
að hitta þá, sem voru í Dalhús-
unum. Ég taldi núg alveg örugg-
an að finna þau, en bylurinn var
svo svartur, að ég sá aðeins niðui
fyrir fæturna á mér. f
Ijóst, að þetta var hættulegt. Það
mátti. engu muna, að ég hitti á
húsin, því þau hafði alveg snjóað
í kaf, og lægðin var orðin fuíl af
snjó, svo þar mátti heita slétt að
öllu. Þegar ég var viss, að ég
hefði gengið lengra en vegalengd-
in var út að húsunum, sneri ég
við. Jafnframt horfði ég nákvæm-
lega á snjóinn fyrir fótum mér,
hvort nokkur missmíði sæjust á
honum. Jú, þarna sá ég litlar snjó-
örður. Ég gekk einn hring til þess
að sjá, hvort þær voru dreifðar.
Jú, þær voru það. Þá fór ég stærri
hring til að finna, hvar þær /æru
'Framhald á 548. síðu
TÍMINN — SUNNUDAGSBLAÐ
539