Íslendingaþættir Tímans - 28.02.1974, Side 2

Hildur Kalman
leikkona
Kveðja frá Félagi íslenzkra leikara
og gekk vel það nám, sem hún lagði
stund á, Hugur hennar mun hafa
beinzt að þvi að verða læknir, en ekki
var titt á þeim árum,að konur færu i
svo langt nám. Hún las jafnan mikið
og var sérstaklega ljóðelsk. Hún var
listræn og bar fögur rithönd hennar
gott vitni um það. Hún kom vel fyrir
sig orði og hélt fast á skoðunum sinum.
t eðli sinu. var hún hlédræg og ekki
fljót að kynnast fólki, þótt hún tæki vel
öllum, sem að garði bar. Hún gat verið
gagnrýnin á menn og málefni, en þeir,
sem eitt sinn unnu vináttu hennar gátu
treyst á, að hún bilaði ekki. Einkum
reyndist hún þó vel þeim vinum sinum,
er höfðu farið halloka i lifsbaráttunni
eða áttu við veikindi að striða. Tryggð
hennar var mikil og kom það m.a.
fram i þvi hve heimahagarnir voru
henni hjartfólgnir. bað kom oft fram i
tali hennar, að hún unni landi sinu, en
Borgarfirðinum þó mest. Jafnan var
hún reiðubúin til að tala máli
sveitanna. Þeim, sem kynntust Ragn-
hildi að ráði, varð fljótt ljóst, að þar
var á ferð traust islenzk kona, alin upp
1 andrúmslofti aldamótaáranna. Um
hana mátti með sanni segja, að þeir,
sem þekktu hana bezt, mátu hana
mest.
Þjóðhátiðarárið 1930 byggðu þau
Guðmundur og Ragnhildur sér hús að
Bergstaðastræti 82 og bjuggu þar
siöan alla hjúskapartið sina. Ragn-
hildur réði miklu um haganlega skipan
þess. Þau undu sérþar vel og minntust
þess oft, hve góða nágranna þau áttu.
Ragnhildur var með glæsilegustu
konum i sjón. Hún var björt yfirlitum,
vel vaxin og bar sig vel. Oft var haft
orð á þvi, þar sem þau Ragnhildur og
Guðmundur voru saman á
skemmtunum, að ekki liti glæsilegra
par á dansgólfi. Ragnhildur hafði
mikið yndi af dansi og Guðmundur
var iþróttamaður á þvi sviöi eins og
öðrum.
f uppvexti sinum hafði Ragnhildur
mikiö yndi af hestum og var haft orð á,
að hún sæti þá allra kvenna tigulegast.
Þeim Ragnhildi og Guðmundi varð
fjögurra barna auðið: Sigriður Svafa,
gift Arna Sigurössyni útvarpsvirkja-
meistara, Kristin, ekkja Skarphéðins
Jóhannssonar arkitekts, Jón Haukur
(dó sjö ára úr mænuveiki), og Guð-
mundur Kristinn arkitekt giftur ölöfu
Silviu Magnúsdóttur.
Ég votta hinum aldraða vini minum,
Guðmundi Kristni, börnum þeirra
Ragnhildar, barnabörnum og öðrum
aðstandendum innilegustu samúð við
fráfall hennar, en jafnframt er ég viss
um, að minningin um hana á eftir að
reynast þeim gott vegarnesti.
Þ.Þ.
2
Miðvikudaginn 6. febrúar kvöddu Is-
lenzkir leikarar einn af sinum kæru
félögum, er Hildur,Kalman, leikkona
var borin til hinztu hvfldar í Fossvogs-
kirkjugarði. Hildur var fædd i
Reykjavik, þann 29. júli 1916. Foreldr-
ar hennar voru Björn Kalman, hæsta-
réttarlögmaður, en hann var sonur
Páls Ólafssonar, skálds. Móðir Hildar
var Marta Indriðadóttir, leikkona, en
hún var, sem kunnugt er, dóttir þess
merka leikhússmanns og rithöfundar
Indriða Einarssonar.
Segja má með sanni, að Hildur hafi
snemma komizt i snertingu við leik-
listina, þvi móðir hennar, Marta
Indriðadóttir Kalman, var ein af aðal-
leikkonum Leikfélags Reykjavikur um
árabil. Hildur mun hafa verið ung að
árum, þegar hún fór fyrst með móður
sinni á æfingar i Iðnó. Þar vaknaði ást
hennar og áhugi á leiklistinni, en sú ást
og virðing fyrir Thaliu fylgdi henni til
hinztu stundar. Hildur var aðeins barn
aö aldri, þegar henni var falið sitt
fyrsta hlutverk á fjölunum i gamla
Iönó, og allmörg hlutverk lék hún þar,
áður en hún náði fullorðins aldri.
Hildur Kalman var ágætum gáfum
gædd og hafði snemma hug á að afla
sér viðtækrar menntunar i leiklistinni.
í byrjun siðustu heimsstyrjaldar fór
hún til London, i þeim tilgangi að
kynnast leiklistinni i þeirri miklu
menningarborg. Hún var fyrsti Is-
lendingurinn sem innritaðist á
Konunglega leiklistarskólann i
London, og stundaði þar nám i þrjú ár
1941-1943, og tók þaðan burtfararpróf
með ágætum vitnisburði. Siðar munu
12 tslendingar hafa stundað nám við
þennan sama skóla. Að námi loknu lék
Hildur með enskum leikflokkum, bæði
i Englandi og öðrum löndum, i nokkur
ár, og hlaut þar mikla reynslu og þjálf-
un I listgrein sinni.
Hún mun hafa komið til landsins aft-
ur árið 1948, og byrjaði strax að leika
hjá Leikfélagi Reykjavikur. Þar lék
hún m.a. tvö minnisstæð hlutverk:
,,Colomba” I „Volpone”, og „Ofeliu” i
„Hamlet”, og hlaut ágæta dóma fyrir
túlkun sina á þeim hlutverkum.
Hún var ein þeirra, sem stofnuðu
leikflokkinn „6 I bil”, en leikflokkur
þessi ferðaðist um landið i þrjú sumur
með ágætar leiksýningar. Einnig
sýndi leikflokkurinn i höfuðstaðnum.
Hildur varð fastráðin leikkona hjá
Þjóðleikhúsinu árið 1949, og starfaði
þar til ársins 1958, einnig var hún
kennari við leiklistarskóla Þjóð-
leikhússins. Hún vann jafnframt all-
mikið að leikstjórn bæði hjá Þjóð-
leikhúsinu og hjá leikfélögum úti á
landi. öll sin störf vann hún af alúð og
mikilli skyldurækni.
Arið 1962 var hún fastráðin hjá dag-
skrárdeild Rikisútvarpsins, og starf-
aöi þar meðan heilsa og kraftar leyfðu.
Hin siðari árin átti hún við mikla van-
heilsu að strlða og dvaldist að
Reykjalundi, þar til hún lézt.
Hildur tók virkan þátt i stéttar-
baráttu islenzkra leikara, og var jafn-
an boðin og búin að starfa fyrir
leikarastéttina. Hún var gjaldkeri
Félags islenzkra leikara árið 1956 og
formaður félagsins I eitt ár.
Islenzkir leikarar þakka Hildi sam-
fylgdina og velunnin störf á liðnum ár-
um, og votta bræðrum hennar og öðr-
um nánum ættingjum dýpstu samúð.
Blessuð sé minning hennar.
Klcmenz Jónsson.
Islendingaþættir
i