Íslendingaþættir Tímans - 28.02.1974, Page 8

MINNING
Hjónin á Kagaðarhóli
Hinn 8. des. sl. fór fram á Blönduósi
útför hjónanna Guörúnar Jóhanns-
dóttur og Jóns Stefánssonar, er lengi
höfðu húsum ráðið á Kagaðarhóli á
Asum, og tók ein gröf bæði. Skildu fáir
dagar þau. Hann lézt 24. nóv. en hún
hinn 30. s.m. Hún hafði barizt mánuð-
um saman við kvalafullan sjúkdóm.
þar sem það eitt varð að ráði að lina
miskunnarlausar þjáningar aðeins i
bili. Læknishjálp i annari mynd var
vonlaus. Um Jón horfði annan veg við.
Þótt aldur hans væri mun hærri og hin
forna hreysti hans mjög þorrin, hélt
hann heilbrigði sinni furðanlega, nema
siðustu dagana, og er það alltaf
þakkarefni. Þeir dagar, sem hann
þurfti að liða þjáningar, máttu teljast
fáir. Hinzta kallið ómaði skemur við
sjúkrabeð hans en hennar.
Jón fæddist á Kagaðarhóli 7. ág.
1888. Foreldrar hans voru hjónin Guð-
rún Jónsdóttir, söðlasmiðs, bónda á
Holtastöðum og Kagaðarhóli, Guð-
mundssonar frá Lönguhlið i Eyjafirði.
Stefán faðir Jóns var Jónsson, bónda i
Syðstahvammi, Arnbjörnssonar.
Stefán var ágætlega hagur enda lærð-
ur trésmiður.
Þau Stefán og Guðrún bjuggu sinn
samverutima á Kagaðarhóli og var
jörðin arfahlutur hennar. Þar ól Jón
allan sinn aldur að fráteknum tveim
vetrum, sem hann stundaði nám. 1902-
03 sat hann i unglingaskóla hjá sr.
Hálfdáni Guðjónssyni á Breiðabólstað
i Vesturhópi og veturinn 1909-10 dvaldi
hann við smiða- og málaranám undir
handleiðslu Stefáns hins oddhaga
Eirikssonar i Reykjavik. Jafnframt
sótti hann Iðnskólann, sem þá var að-
eins kvöldskóli. Lauk hann þar til-
skildu námi samkv. kröfum skólans
þá.
Þessi skammvinna skólaseta reynd-
ist Jóni furðu haldgott veganesti. Hann
varð fulllæs á dönsku og ensku og las
talsvert á þeim málum. Hann átti og
allgott safn islenzkra bóka, einkum
valið safn ljóða, og var handgenginn
þvi. Svo var og um fornrit vor. Hann
varð þvi viðlesinn.
Jón tók að fullu við búi á Kagaðar-
hóli 1912, en hafði verið móður sinni
mjög til aðstoðar frá 1907, er hún
missti Stefán. Þar rak hann gagnsamt
bú með fágætum snyrtibrag unz Stefán
sonur hans tók við forráðum þess 1966,
enda var þrek Jóns þá tekið að þverra.
A Jón hlóðust flest þau trúnaðarstörf
sem sveitarmálum fylgja. Hann sat i
sveitarstjórn i 28 ár , þar af oddviti 24,
— gaf þess þá engan kost á að halda
þeirri forustu áfram, þrátt fyrir mjög
eindregin tilmæli. i sýslunefnd sat
hann 24 ár, i stjórn Kaupfélags Hún-
vetninga um skeið og i stjórn Slátur-
félags Austur-Húnvetninga yfir 20 ár
og gerður að heiðursfélaga þess 1959.
Honum voru mál samvinnufélaganna
mjög hugstæð, einkum þó afurðarsölu-
málin, enda fylgdi hann stofnun
Mjólkursamlagsins á Blönduósi. Hann
var i stjórn Búnaðarfélags Torfa-
lækjarhrepps um áratugi, svo og i
skólanefnd um mjög langt skeið. Hann
studdi manna- bezt sundkennslu á
Reykjum, enda var jarðhitinn honum
hugðarefni, einkum þá að þar mætti
risa skóli. Hann sat i jarðamatsnefnd
1930 og 1940. Hann sat og eitt Búnaðar-
þing. Sizt má gleyma hinni sérstæðu
og fórnfúsu baráttu Jóns og félaga
hans fyrir lagningu Svinvetninga-
brautarimiar undir forustu Jóns alþm.
Jónssonar i Stóradal. Þar var unnið
afrek, sem þá varð i fararbroddi i
sýsluvegamálum þjóðarinnar. Jón á
Kagaðarhóli átti þar haldgóðan hlut
að.
Hér er fjarri þvi að fulltalin séu þau
félagsmálastörf er á hann hlóðust.
Þessi upptalning nægir þó til að sýna,
hvert traust var tii hans borið. Ef
dýpra er skyggnzt, vekur það þó
nokkra furðu, hve viða hann kom við
þessar sögur, þegar þess er gætt að
hann var heimakær og flestum hlé-
drægari, ekkert var fjær honum en
keppa eftir völdum og þó enn siður að
berjast til slikrar upphefðar. Bak við
þennan feril hans stóð óbifanlegt
traust þeirra, er næst honum sátu.
8
íslendingaþættir