Heimilistíminn - 12.07.1979, Page 7

ferðazt um landið þvert og endilangt til
þess að mynda kirkjur, sem
kommúnistarnir höfðu lokað eða látið
fara i' niðurniðslu. Á myndunum var
hvergi að sjá hernaðarmannvirki, eöa
annað álika. Skudrahafði aldrei látið mig
fá slikar myndir, hvorki af flugvöllum,
eldflaugastöðvum eða öðru sllku.
En i augum sovézkra stjórnvalda eru
jafnvel sjónvarpsturn, háspennulina eða
brýr hernaðarmannvirki. Að mynda slikt
og senda svo myndirnar úr landi er sama
og að stunda njósnir. Niedre var ákærður
fyrir þetta og einnig það að hafa farið úr
landi með handrit, þar sem Skudra haföi
fjallaö um hernaðarmálefni.
— Þetta var hins vegar feröalýsing,
sem aöallega fjallaði um menn og staði.
Skudra segir þar einnig, aö hann hafi
komiö aö „lokuðu svæði” og þess vegna
hafi hannorðið að fara aöra leið. Vel get-
ur verið, að hægt sé að llta á það sem
upplýsingar um hernaðarleyndarmál, en
það var þó engan veginn tilgangurinn hjá
Skudra.
Janis Skudra var dæmdu I nóvember
s.l. til 12 ára fangelsisvistar og Laimons
Niedre til 10 ára þrælkunarvinnu.
— Mér var undarlega innanbrjósts,
þegar dómurinn var kveðinn upp. Ég var
þó strax vissum, að ég myndi ekki þurfa
að afplána dóminn allan. Ég hefði aldrei
lifað það af, hvort eð var.
Meira að segja Sovétstjórninni sjálfri
mun hafa þótt óráðlegt, aö Laimons
Niedre dæi i þrælkunarbúðunum. Þess
vegna var honum sagt, að þrjár leiðir
væru til þess að hann yrði látinn laus aö
nýju: 1. Skipti á honum og sovézkum
njósnara I Sviþjóð. 2. Náðun. 3. Ný réttar-
höld.
Niedre skrifaöi þess vegna Marju strax
og hann var kominn i fangabúöirnar, en
þau höfðu skilið árið 1975. Hann sagði
henni, að hann hefði frá „svolitlu
þýðingarmiklu” aö segja. Hún skildi
strax, að hann óskaöi eftir þvi, að einhver
kæmi að heimsækja hann, en hvorki henni
né sænska sendiráðinu tókst að komast að
þvi, hvar hann var niður kominn.
Laimons Niedre hafnaöi i einum af
óþekktum búðum nokkru suðaustan við
Moskvu i Mordoviu.
Um þaö bil 50 af þeim 150 föngum, sem
þarna voru, voru útlendingar, og höföu
þeir allir nema hann veriö dæmdir vegna
brota á lögum um eiturlyf.
— Viö vorum vaktir klukkan sex á herj-
um morgni. Þá fórum við I þykka jakka
og settum upp húfur til þess að geta fariö
út aö ganga. Eftir tiu minútur urðum viö
aðfarainnaftur til þessaðbúaum rúmin
okkar.
Þessu næst fengum við morgunmatinn,
brauð og graut og svolitla súpu. I hádeg-
inu fengum við aftur brauð og súpu og
svolltinn fiskbita eöa kjöt. Þaö sama var
siðan i kvöldmatinn. Laimons Niedre létt-
ist mikið vegna þess að maturinn var ekki
sérlega mikill eða næringarrikur.
— Fangarnir þurftu allir aö vinna eitt-
hvað, en litið var á mig sem sjúkling, og
þess vegna þurfti ég ekki að vinna. Ég
notaði timann til þess aö lesa, fara i
gönguferðir og horfa á sjónvarpið.
Laimons Niedre skrifaði mörg bréf til
fyrrverandi eiginkonu sinnar og til
sænska sendiráðsins I Moskvu. Hann fékk
ekkert svar. Eina bréfið, sem hann fékk I
hendur, var frá Marju og hafði hún skrif-
að það i Helsinki. Hún haföi skrifað það I
nóvember, en bréfiö fékk hann ekki fyrr
en i marz.
I brefi, sem Laimons skrifaði, stóð: —
Kærja Marja! Það er langt um liðið frá
þvi að sáumst siðast. Mikið vildi ég að
viö gætum hitzt sem allra fyrst. Ég hef
saknaö þin svo mikið, og einnig hef ég
skrifað sænska ræðismanninum, og hef
átt von á að hann birtist hér.
Laimons Niedre beið árangurslaust.
Hvorki Marja eða ræðismaöurinn gátu
komizt að þvi, hvar hann var iður kom-
inn. Þess vegna kom enginn að heimsækja
hann. En um leið og hann haföi veriö lát-
inn laus, og var kominn heim aftur til
Sviþjóöar, hringdi hann i Marju.
— Hún reyndi svo sannarlega allt sem
hún gat til þess að hjálpa mér, segir
Laimons Niedre og er hrærður. Þegar við
töluöum saman i sima eftir heimkomuna,
runnutár niður kinnar okkar beggja. Það
var stórkostlegt!
Nú ætlar Laimons Niedre að reyna aö
hafa sambandviðforeldrasinai Lettlandi
til þess að segja þeim, að hann hafi verið
látinn laus, hafi þeir ekki þegar heyrt um
það i fréttum erlendra útvarpsstööva,
sem senda útfréttir á lettnesku. Svo ætlar
hann að hvila sig og lesa inn á segulband
frásagnir af þvi, sem á daga hans hefur
drifið. Hann ætlar lika aö reyna að njóta
sumarsins sem framundan er.
En einhvers staðar I Sovétrikjunum
sittur annar Letti i fangelsi, dæmdur fyrir
sakir, sem ekki myndu teljast saknæmar
i lýðræðisriki. Hver getur hjálpað honum?
Þfb.
Og svo er það út af pillunum, sem
þér gáfuð mér til þess að ég yröi
sterkur, þá verð ég að segja aö
ég hef ekki einu sinni kraft til þess
að ná tappanum úr flöskunni.
Þú mátt fá lokk úr hári rhér, ef þú
ætlar aö eiga hann til minningar
um mig. Já, tréhesturinn minn
missti tagiið.
Hér er dálitiö, sem ég er viss um
aö frökeninni myndi falía. Það er
safn slöustu biaösiðnanna úr
nokkrum vinsælustu ástarsögun-
um, sem komið hafa út.
7