Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 07.05.1955, Blaðsíða 2

Frjáls þjóð - 07.05.1955, Blaðsíða 2
FRJÁLS ÞJÓÐ Laugardagínn 7. maí 1955 JtfWWSWUtfOMWWWWWBW Kvennamál Sizt af öllu hefði mann grun- að eftir öllum þcim sögum, sem sagðar eru um Kölska gamla, að hann væri það en- demisgauð í kvennamálum, sem sýnl er i Iðnó um þessar mundir. Það kemur manni spanskt fyrir sjónir, að sá hinn sami og tœldi Kvu l'orðum, sknli gata á því atriði, sem sér- fræðingur í þessum efnum seg- ir mér, að sé undirstöðuatriði alls kvennafars, sem sé að kunna að losna við kvensuna, þegar þar að kemur! Kvennafarssagan sjálf skal annars ekki rákin liér. Kn þess ber að óska, að menn taki ekki leikritíð of hátíðlega sem dæmi um norska leikritun. Þa'ð. væri ekkert vinarbrágð við frændþjóðina. Leikritið er sem sé alllangt frá því að vera meistarastykki, svo að ég fæ ekki séð, að það sé höfundi (eða höfundum) að þakka, að sýningin er þó það, sem hún er. Mikill hluti fyndninnar i leiknum felst i athöfnum eða fasi persónanna (ekki í orð- um), og ber að þakka léikur- um og leikstjóra. Kinar Páls- son leikstjóri hefur án efa seilt það fram úr leikritinu, sem þar er til — og vel það. Leiktjöld Lothars Grunds verðskulda líka fyllilega, að á þau sé minnzt, haganleg, þar sem oft þurfa að fara fram sviðsetningar, smekkleg og að sumu leyti nýstárleg. Og ekki ber heldur að gleyma þætti Gissurar Pálssonar ljósameist- ara, sem þarna kynti loga vitis af miklum skörungsskap og kveikti á sól og tungli. Leikendur skila yfirleitt hlutverkum sínum þokkalega. Það eru hvergi neinar mis- fellur, seni orð er á gerandi, engin sérstök lýti, allt slétt og fellt. Kn þar fram yfir ekkert og kannski ekki við þvi að bú- ast. Það væri þá helzt Gísli Halldórsson, sem kemur fram i þrennu gervi. Siðasta gervið, sýsluskrifarinn, er ágætt og leikurinn þar eflir, en nokk- urs ósamræmis fannst mér gæta hjá honum í persónu elskhugans. —.Margrét Ólafs- dóttir er kvik og fjörug Anna Dumpen, tilsvörin góð, en ekki virtust kossar hennar bein- linis brennandi, og er það kaimski að vontim, því að illt er að binda ást við þann, sem enga kann á móti. Svo er það fjandinn sjálfur, sem Brynjólfur .lóhannesson leikur. Engu Bætir Brynjólfur við afrek sín með þessu hlut- verki, það er „bara svona venjulegur leikur", eins og einhver sagði. Ba'iidurnir Óli i Hlíð og Ní- elsen, sem þeir Þorsteinn (). Slephensen og Gunnar Bjarnason leika, eru nokkuð skemmtilegir karlar, einkum Xíelsen, og Emilia Borg er myndarleg Britta. Drjsil og dríslu leika þau Einár írigí Sigurðsson og Ragnhildur Steingrímsdóttir og er eiginlega hvorugt nógu eðlilegt, en þó Einar betri. — Önnur hlutverk eru svo smá, að ekki tekur á þau að minn- ast. Sýningín í heíld er ekki ó- skemmtileg, og mér kæmi varla á óvart, þótt aðsókn yrði sæmi- leg. En hissa yrði ég, ef Leik- félaginu gengi eins illa að losa sig við Kölska og Kölska við Önnu Dumpen. Ef svo færi, mætti víst með fullum rétti segja, að skrattinn hefði hitt ömmu sina. H. H. v.^ruwuvwu%M Baráttan við verðhækkunarstjórnina Framh. af 1. síðu. Þannig verður fólkið rænt kjarabótum sínum, áður en það veit af. Verðlækkunarfrumvarp þjóðvarnarmanna. Hug stjórnarliðsins á þingi 'til verðlækkunar, afnáms söluskatts á innlendum iðnaði «g þjónustu og brýnustu nauð- synjavörum og verðlags- eftirlits má marka af því. aS frumvarp þjóðvarnarmanna »m betta efni hefur ekki feng- izt rætt á albingi, þótt komið sé á þriðja mánuð, síðan það var lagt fram. Það er ekki fyrr cn þessa síðustu daga, að það !hefur fengizt tekið á dagskrá, en þá hefur það líka verið tekið af dagskrá aftur, áður en tii umræðu kom. Þingsályktunartillaga Hannibals Valdimarssonar I og Gylfa Þ. Gíslasonar um það, að kannað yrði, hvar koma megi við verðlækkun- um, kom loks til afgreiðslu nú í vikunni, eftir margra mánaða bið. O*; stjórnarliðið lét síg hafa það að fella hana með 17 atkvæðum gegn 13. Af öllu er ljóst, að ríkis- nú mjög gráan leik. Vafa- laust hefði verið hægt að ná samkomulagi við verkalýðs- félögin um þá lausn verk- fallsins, er varð að lokum, án nokkurrar vinnustöðvunar. En ríkisstjórnin vildi vitandi vits gera verkfallið sem lengst og sársaukafyllst, svo að verkfallsmenn yrðu fyrir sem byngstum búsifjum. A sama hátt horfir hún nú á hað með vel'þóknun, að sú 10% kauphækkun, sem verkamenn fengu, sé notuð sem átylla til þess að hækka margt annað um margfalt hærri hundraðshluta, því að það ?. að sýna verkalýðnum sem fyrst og ótvíræðast, hvernig hægt er að svipta hann kjarabót' sinni jafn- harðan. Almenningur til sjávar og sveita verður að rísa upp gegn þessu. Mmenningur verður að snúa bi»KÍ við þeirri ríkisstjórn, sem fyrst gerði sér leik að því að draga verkfallið á langinn í þvi skyni að svelta verka- lýðinn til auðmýktar, og síðan hyggst láta .gróðafélög og milliliði leika lausum hala líkt og innrásarher, sem fær að ræna í sigraðri borrg. Fylki almenningur sér nógu einhuga um 'þá kröfu, að stefnt verði að verðlækkun í stað stórkostlegrar verðþenslu, og leggi bar við fylgi sitt í kosningum, mun ríkisstjórnin sjá sitt óvænna. Minnkandi kjörfylgi er hið eina, sem hún óttast. Bitrasta vopn almenn- ings er því að snúa baki við stjórnarflokkunum. ? Raddir lesenda ? ¦¦.W.V^AV^AW.W.W^.'JWVAW.V^AV^rt-A stjórnin og lið hennar Ieikur | ið, allt upp í 20 stij. Bréf frá Jaörinum Ungur námsmaður, er verið hefur i Noregi, skrifar: eldur hefur nú verið harður vetur á Jaðrinum. Erost mik- ðg snjóar H (JTBOÐ Þeir, sem kynnu aS vilja gera tilboð í verbúða- ; byggingar á Grandagarði geta vitjað teikninga og lýsinga gegn 100 kr. skilatryggingu á Hafnarskrif- stofuna næstu daga. Tilboðin verða opnuð föstuciaginn 20. þ.m. kl. ' 1 I f.h. ReykjaviK, j. maí 1950 HafnarstiórLnn í Reykjavík. miklir eftir þvi, sem þar er venju- lega. 30. marz, þegar ég fór þaðan, var klaki ekki farinn úr jörðu og frost á hverri nóttu, en sólskin og þíðviðri á daginn, en þó ekki nieira en svo, að þa'ð þiðnaði a'ð- eins, er fraus nóttina áður. Menn voru yfirleitt orðnir langeygðir eftir vorinu. Sögðu, að venjulega væri mest að gera við plægingu, sáningu og önnur vorstörf síðari hluta marz og fyrri hluta apríl. Sauðburður byrjaði um 2(5. marz. Þó eru"tfÍ þeir staðir, þar sem ærnar byrjuðu að bera viku eða jafnvel hálfum mánuði fyrr. Ekki hafa bændur margar kind- ur, algengast 10—20 á bæ. Bún- aðarskóli Rogalandsfylkis hafði um 40, og þótti það mikið. Kaup á bóndabæjum er yfirleitt 400—500 norskar krónur og frilt fæði og húsnæði. Víða fylgir þjónusta, criþó ékJd alls staðar. Tiikynning isui hótagreiðslur almaiinairygg- ingaima árið 1955 Yfirstandandi bótatímabil almannatrygginganna hófst 1. janúar s. 1. og stendur yfir til ársloka. Lífeyrisupphæðir þær, sem greiddar eru á íyrra helm- ingi ársins 1955 eru ákveðnar til bráðabirgða með hliðsjón af bótum síðasta árs og. upplýsingum bótaþega. Sé um tekjur að ræða, sem áhrif geta haft til skerðingar á lífeyri, verður skerðingin miðuð við tekjur ársins 1954 og endan- legur úrskurður um upphæð lífeyrisins 1955 felldur, þegar skattframtöl liggja fyrir. Þeir, sem nú njóta lögboðins ellilífeyris, örorkulífeyris, barnalífeyris, mæðralauna eða fjölskyldubóta, þurfa ekki að' þessu sinni, að sækja um framlengingu þessara bóta. Hins vegar ber öllum þeim, sem nú njóta bóta samkvæmt heimildarákvæðum almannatryggingalaganna, að sækja á ný um bætur þessar, vilji þeir áfram njóta þeirra. Hér er um að ræða örorkustyrki, ekkjulífeyri, maka- bætur, bætur til ekkla vegna barna, svo og lifeyrishækk- anir. Umsóknir um endurnýjun bóta þessara, skulu ritaðar á viðeigandi eyðublöð Tryggingastofnunarinnar, útfyllt rétt og greinilega eftir því, sem eyðublöðin segja fyrir um, og afhent umboðsmarmi ekki síðar en fyrir 25. maí næstkomandi. Áríðandi er að örorkustj'rkþegar, sem misst hafa 50-— 75% starfsorku, sæki á tilsettum tíma, þar sem ella er með öllu óvíst að hægt sé að taka umsóknirnar til greina, vegna þess að fjárhæð sú, er verja má í þessu skyni, er takmörkuð. Fæðingarvottorð og önnur tilskilin vottorð skulu, fylgja umsóknum, hafi þau eigi verið lögð fram áður. Þeir um- sækjendur, sem gjaldskyldir eru til tryggingasjóðs, skulu sanna með tryggingaskirteini sínu eða á annan hátt, að þeir hafi greitt iðgjöld sín skilvíslega. Vanskil varða skerðingu eða missi bótaréttar. Umsóknir um aðrar tegundir bóta, svo sem fæðingar- styrki, sjúkradagpeninga og ekknabætur, svo og allar nýjar umsóknir um lífeyri, fjölskyldubætur eða mæðra- laun verða afgreiddar af umboðsmönnum á venjulegan hátt, enda hafi umsækjandi skilvíslega greitt iðgjöld sín tiltryggingasjóðs. Islenzkar kónur, sem gifst hafa erlendum mönnum, eiga nú rétt til barnalífeyris frá Tryggingastofnuninni, þótt þær hafi misst ísl. ríkisborgararétt, ef eiginmenn þeirra hafa fallið frá, yfirgefið þær eða skilið við þær, enda dvelji þær með börnin hér á landi og njóti ekki lífeyris eða með- lags annars staðar frá. Norðurlandaþegnar, sem búsettir eru hér á landi eiga samkvæmt gagnkvæmum milliríkjasamningum bótarétt til jafns við íslendinga, ef dvaíartími þeirra og önnur skilyrði sem samningarnir tilgreina, eru uppfyllt. Frá þessu eru þó þær undantekningar, sem, hér skal greina: 1. Réttur til mæðralauna, ekknabóta, ekklabóta og end- urkræfs barnalífeyris er ekki fyrir hendi. 2. Danskir rikisborgarar, aðrir en þeir sem njóta jafn- réttis við íslendinga vegna fyrri búsetu hér á landi, eiga ekki rétt á fjölskyldubótum. 3. Þeir einir njóta fullra sjúkratrygginga, sem eru í sjúkrasamlögum og greiða þar viðbótariðgjald fyrir sjúkra- dagpeningarétt. Samningurinn um sjúkratryggingar tekur þó ekki til Finna. í ár verður .eins og þegar hefur verið auglýst í reglu- gerð nr. 44 11. marz 1955, almannatryggingaiðgjald lagt á Norðurlandaþegna búsetta hér á landi. Hefur iðgjaldið verið ákveðið hlutfallslega miðað við hverra tegund bóta þessir erlendu ríkisborgarar geta notið. Greiðsía þessa ið- gjalds á réttum gjalddögum er og skilyrði fyrir bótarétt- inum. íslendingar, sem búsettir eru í einhverju Norðurlandanna eiga gagnkvæman rétt til greiðslu bóta í dvalarlandinu. Athygli er vakin á. að bætur úrskurðast írá 1. degi þess mánaðar, sem umsókn berst umboðsmanr.i, enda hafi réttur til bótanna þá verið fyrir hendi. Þeir, sem telja sig eiga bótarétt, dragi ekki að senda umsóknir sínar, þar sem bótaréttur gétur fyrnst að öðrum kosti. Reykjavík, 30. apríl 1955. TryyyinyastofnUMt B'skisins Verðlag er liklcga heldur hasrrri en á íslandi, miðað við kaupk'jald. Til dæmis kosta góð föf 330—350 krónur. Hið eina, sem virðist verulegum mun ódýrara, er á- fengi. En það byggist á þvi að einhverju leyti, að reynt er að vinna á móti heimabruggi, sem er mjög algengt og virðist ekki hafa minnkað, þótt áfengisverð lækk- aði..... Að Iqkum óska ég Þjóðvarnar- flokki ' íslands ug FRJÁLSRI Þ.TOJ) gæfu og gengis. Blaðið er lesið af okkur íslendingum meS mikilli ánægju. Ind.riöi Jónsson. HAFÞÓR GUÖMUNDSSON dr. jur. I^lflutningur, lögfræðileg j aðstoð og fyrirgreiðsla. Austurstræti 5, V. hæð. Sími 7268, heimasími 80Ó0.S.?

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.