Tíminn - 05.02.1972, Blaðsíða 2

Tíminn - 05.02.1972, Blaðsíða 2
TÍMINN LAUGARDAGUR 5. febrúar 1972 Eðli kommúnismans Bjarni Guðnason skrifar forystugrein Nýs Lands um kommúnismann og eöli hans. Minnir hann á að nú sé meira en háll' öld lioin frá bylting- unni i Rússlandi. Byltingin átti að veröa boöberi frelsis, jafn- réttis og bræöralags. 1 Sovét- rikjunum 1972 er bræðralag litið, jafnréttiö minna og frels- ið ekkert. Kvillar kapital ismans hafa tekið sér bólfestu kommúnismanum. 1 stað yfir- stéttar auðmanna er komin yfirstétt flokksins. t stað al- mættis auöhringa er komið al- mætti rikisins. Siðan segir Bjarni: „Eins og flestum mun kunn- ugt, er grundvallaratriði I kommúnismanum, að at- vinnutækin séu i höndum hins opinbera en ekki hjá einkaað- ilum. Reynslan hefur sýnt I Sovétrikjunum, Klna og Júgó- slavlu, þar sem kommúnis- minn hefur mismunandi yfir- bragð, að alger yfirráö at- vinnutækjanna hefur leitt til sviptinga mannréttinda. Og á meðan svo er, er kommúnis- minn óalandi. Lettland Tilefni þessara orða eru þær fréttir, sem berast frá Lett- landi. Þaðan hefur spurzt, að háttsettir lettneskir kommú- nistar hafi látið fara frá sér mótmælabréf, þar sem bent er á margvislegar aðferðir Rússa til að slæva lettneska þjóðarvitund. Rússneskir menn ráða lögum og lofum i lettneska kommúnistaflokkn- um og leggja allt kapp á að koma löndum sinum fyrir I æðstu stöðum þjóðfélagsins, hafa komið fyrir fjölmennum rússneskum her I landinu, en senda lettneska hermenn I aðra landshluta i Sovétrikjun- um. Þetta er að sjálfsögðu engin nýlunda, en staðfesting á þvi, að Rússar halda enn á- fram að nota Marx og Lenin að yfirvarpi til að kúga þjóð- arbrot og smáþjóöir, ekki að- eins innan Sovétrlkjanna sjálfra, heldur og á iillu yfir- ráðasvæði kommúnismans, og eru innrásir Sovétmantia I Ungverjaland og Tékkósló- vakiu talandi dæmi. Atök milli Sovétrikjanna og Kina eru raunverulega ekki barátta um ólikar hugsjónaleiðir kom- múnismans, heldur valda- streita tveggja samvizku- lausra stórvelda, enda er sambúð Kina og Sovétrikj- anna engu betri, nema slður sé, en sambúð Bandarfkjanna við kommúnistarikin hvort um sig. Stórveldin öll taka þátt I sama darraðardansi yfir- gangs og ofbeldis og smárikin verða þvi að taka á iillu sinu til að halda vöku sinni og láta ekki rugla sig I riminu, þegar stórveldin eru að tala um frelsi og frið. En dæmið frá Lettlandi sýn- ir skef jalausa kúgun smáþjóö- ar og okkur islendingum hlýt- ur að renna slikt til rifja. En þarna er ekki aðeins um að ræða sviptingu sjálfræðis, heldur og mannréttinda. Þjóö- félag, sem býr viö þannig rétt- arfar, að það telur þá, sem uppi hafa gagnrýni og ádeilur á það, sem miður fer, geðsjúka og lokar þá inni á geðveikra- hælum, er á miðaldastigi. Rússar virðast vera hættir að taka menn hreinlega af lifi, þá sem dirfast að andmæla Hokksræðinu, eins og á dögum Stalins. Nú eru menn fjar- lægðir i einangrunarklefa vit- lausraspltala. Hvor aðferðin er mannúö- legri? — Enn eru til menn hér á landi, sem dá rússneskan kommúnisma. Heyrandi heyra þeir ekki . Sjáandi sjá þeir ekki". —TK. FALLEG KVEÐJA Landfara hefur borizt bréf frá þakklátri húsmóður, sem vill þakka Heimilisiðnaðarfélagi Is- lands fyrir góða sendingu, blaðið Hugur og hönd, sem er rit Heimilisiðnaðarfélags Islands ,á s.l. ári. Bréfið er svo hljóðandi: „Kæri Landfari. Viltu skila fyrir mig kæri kveðju og þökkum til Heimilis- iðnaðarfélags Islands fyrir fallega ritið um hannyrðir, sem það hefur hefið út. Ég er viss um að þetta rit hefur mjög örvandi áhrif til þess að halda við þjóð- legum hannyrðum og hand- verki.sem til listiðnaðar telst, og þarna er ágætur leiðarvisir i máli og myndum um margt eina. I rit- nefnd þessa ágæta blaðs eru þær Vigdis Pálsdóttir, Gerður Hjör- leifsdóttir, Sigriður Halldórs- dóttir, Hólfrlður Arnad. og Auö ur Sveinsd. og eiga þær auð vitað skildar þakkir öðrum fremur. En ljósmyndarar hafa ekki heldur latiö sinn hlut eftir líggja, og allt hefði verið unnið fyrir gíg, ef útlit, setning og prentun hefði tekizt báglega. En það er nú öðru nær. Maður getur ekki annað en dáðst að þvi, hve ritið er fallegt og aðgengilegt og myndaprentunin góö, jafnt lit- myndir sem annað. Prent- smiðjan Edda, sem þetta verk hefur leyst af hendi, lyftir verkinu beinlinis i þann sess, sem þvi ber, með ágætum frágangi sinum. Fyrsta grein i ritinu er um roðskó eftir Egil Ölafsson, og er að henni skemmtilegur fróðleikur. Þar varð ég margs visari um þennan þátt lifbjargarvegar, sem mér hefur löngum fundizt einna átakanlegast vitni um fátækt og nauðir islenzkrar þjóðar fyrr á öldum. Nú lit ég þetta ofurlitið öðrum augum, þvi að mér skilst að roðskór úr rétt verkuðu stein bitsroði hafi getað verið mjög fallegir og býsna sterkir og góðir á fæti. Jóhanna Kristjánsdóttir bætir töluverðu við fræösluna um roðskóna i viðbótargrein i ritinu. Þá er sagt fyrir um gerð á einum þremur húfutegundum is- lenzkum, og loks eru myndir af altarisdúk og goðsagnamynd með meistaralegum útsaumi. Hugleiðingar um heimilisiðnað i tómstundum, erindi flutt á 14. þingi norrænna heimilisiðnaðar- félaga, höfundur Guy von Weissenberg. Þá þykir mér gaman að sjá gamla manninn vera að bregða hrosshársgjörð og gæti vel hugsað mér að reyna þetta eftir tilsögn hans. Við höfum oft heyrt nefnt krókarefs- kefli, en vissum við allar fylli- lega, hvernig það var notað? Nii getum við fræðzt um það. Og svo kemur blessuð balderingin með stórum teikningum af upphluts- sniði. Fjölmárgt annað er i þessu riti, svo sem um prjónaskap og hekí og allt forvitnilegt i bezta lagi. Um leið og ég þakka félaginu framtakið og myndasmiðum höfundum og prentlistamönnum þennan hlut, vil ég benda list- hneigðu fólki, körlum og konum, á þessa fræðslu og fyrirmyndir, sem þarna er að finna. Er þar ekki eitthvað, sem gaman væri að fást við i tómstundum, eða framan við sjónvarpið, þegar horft er á það sem öðru auganu? Við skulum gefa betri gætur að hinum gamla, islenzka listiðnaði. Það er ekki endilega nauðsynlegt að apa hinar gömlu fyrirmyndir nákvæmlega. Ætið má gæða það einhverju nýju lífi, finna þvi far- veg til breytinga á gömlum grunni. Þakklát húsmóðir". Greinargerð fjármálaráð- herra um kjaradeilu BSRB Að undanförnu hefur fjöl- miðlum orðið tiðrætt um kjara- deilu þá, sem nú stendur yfir milli rikis og starfsmanna þess. Af minni hálfu hefur ekki veriö um þátttöku að ræða I þessum um- ræðum, að þvi frátöldu, er kom fram á blaðamannafundi i janúar og s.l. miðvikudag i ávarpi, sem ég flutti á borgarafundi Banda- lags starfsmanna rikis og bæja. Þar sem misskilnings gætir i frásögnum blaða af kjaradeilu rikisins og B.S.R.B.,þykir mér rétt að greina frá þvi, er af minni hálfu var sagt á borgara- fundinum svo og öðrum atriðum eins og þau hafa legið fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar. Efnis- atriði máls mins á borgara- fundinum voru þessi: „Kjarasamningalögin frá 1962 fela I sér þá stefnu, að samræmi skuli vera I launum hjá rfkinu og á almenna vinnumarkaðnum. Rök til þessarar stefnu eru aug- ljós. Sé vangert við rikisstarfsmenn, fær rikið ekki gott starfsfólk i slna þjónustu, sem því sem óðrum atvinnurekendum ber nauðsyn til. Sé hins vegar ofgert við rlkis- starfsmenn samanborið við almenna markaöinn, skapar það kröfugerð á þeim markaöi og þenslu. Þótt rlkisstjórnin sé fylgjandi þeirri stefnu, sem að framan var lýst, telur hún þau sjálfvirku tengsl, sem lögin fela i sér milli launa rikisstarfsmanna og annarra launþega, vera óæskileg af ýmsum ástæðum. t rikisþjónustu er að finna flest þau störf, sem unnin eru I þjóðfélaginu, þannig að saman- burður launataxta er handhægur, þótt örðugra sé um vik aö bera saman heildarkjör. Að auki hefur rikið I sinni þjónustu fjölmenna starfshópa eins og kennara og löggæzlumenn, sem enga hlið- stæðu eiga á almennum vinnu- markaði. Þvl hefur rlkisstjórnin I mál- efnasamningi stjórnarflokkanna sett sér að rjúfa þessi sjálfvirku tengsl, en jafnframt að veita rlkisstarfsmönnum fullan samningsrétt. Fyrir kjarasamningana I desember 1970 var almennt viðurkennt, að kjör rlkisstarfs- manna væru þá orðin allverulega lakari en kjör sambærilegra starfsmanna á almennum vinnu- markaði. Samningageröin miöaöi að þvi annars vegar að jafna þennan kjaramun, en hins vegar að ná föstum samningum um kjör til langs tima. Verður að lita svo á, að einhver hluti þeirra kjarabóta, sem þá var um samið, hafi verið umsamdar með það fyrir augum að mæta breytingum á almenna vinnumarkaðnum, er slðar yrðu, og teldust minni háttar, þegar litið væri á lengd samnings- tlmans. Kjarasamningarnir í desember 1970 fólu I sér launahækkanir, sem ætlað var aö nema um 35% að jafnaði, þegar hækkanir væru að fullu komnar til framkvæmda. Reynslan hefur sýnt, að rikis- starfsmenn hafa að meðaltali- fengið eða fá svofelldar hækkanir: 1. 1.07.70-31.12.70 12% hækkun 2. Arið 1971 20% hækkun 3. 1.01.72-30.06.72 32% hækkun 4. 1.07.72 40-42% hækkun Má ætla, að þau fjölmörgu mál, sem BSRB hefur sent ráðu- neytinu til athugunar þrátt fyrir þær miklu hækkanir, sem að ofan eru taldar, muni enn hækka þetta hlutfall. Um kjarasamninga ASI og atvinnurekenda I desember s.l. er óþarft að fjölyrða. Á þaö veröur þó að leggja áherzlu, að af þeim samningi eru aðeins tvö atriði, sem hér geta átt við, komin til framkvæmda, þ.e. hækkun allra Íægstu launa og 4% kauphækkun. Afstaða rlkisstjórnarinnar til krafna BSRB um endurskoðun samninga vegna þessarar samningagerðar hefur miðast við þessar tvær breytingar eingöngu. Rikisstjórnin hefur boðizt til að tryggja samræmi lægstu launa vegna sérstöku breytinganna, sem á þeim eru gerðar I samningi ASI. Hins vegar hefur rlkis- stjórnin ekki talið 4% breytinguna „verulega" þannig að BSRB eigi þess vegna kröfu til endurskoðunar samninga skv. 7. gr. kjarasamningalaga. BSRB hefur krafizt þess, að nú þegar verði tekin afstaða til væntaníegra hækkana skv. samnmgi Atsi, 4% + 6%. A petta hefur rikisstjórnin ekki viljað fallast að svo stöddu. 1 þessu sambandi má minna á, aö fyrir Kjaradómi i kjaradóms- málinu nr. 1/1969 krafðist BSRB frávisunar á þeim grundvelli, að mál var höfðað vegna breytinga á launum, sem ekki voru orðnar. Nú er afstaðan þveröfug og gerð krafa vegna óorðinna launa- breytinga. Lögum samkvæmt fékk sátta- semjari rikisins þetta mál til meðferðar og er það enn I hans höndum, þótt hann hafi hina siðustu daga ekki talið til neins að halda sáttafundi, með hliðsjón af þeim bréfaskiptum, sem aöilar hafa átt I sln á milii. Þegar mál þetta var komið til meðferðar sáttasemjara lagði Kjararáð BSRB fyrir fjármála- ráðherra samanburð á launa- kjörum ýmissa aðila, sem samningur ASÍ og atvinnu- rekenda tók til og rikisstarfs- manna, sem Kjararáð taldi vinna sambærileg störf. Þessi saman- burður hefur verið yfirfarinn sameiginlega af fulltrúum ráðu- neytisins og BSRB. Þegar þessi samanburður er skoðaður niður I kjölinn kemur I ljós, að 1.03.73, þegar hækkanir skv. samningi ASI eru að fullu komnar til framkvæmda, eru Framhaldábls. 14. M.F.A. MENNINGAR- 0G FRÆÐSLUSAMBAND^^ Afstaða ALÞYÐU ^^^^verkalýðssamtakanna til skattabreytinganna Almennur fundur verður haldinn i Sigtúni, mánudaginn 7. febrúar n.k. og hefst kl. 20.30. *- Stuttar framsöguræður flytja: Jón Sigurðsson, ráðuneytisstjóri og Björn Jónsson, forseti A.S.l. * Halldór E. Sigurðsson, fjarmálaráðherra og frummælendur svara fyrirspurnum. j^ Frjálsar umræður. FELAGAR í VERKALYÐSHREYFINGUNNI FJÖLAAENNID

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.