Tíminn - 09.01.1975, Blaðsíða 9

Tíminn - 09.01.1975, Blaðsíða 9
8 Fimmtudagur 9. janúar 1975. Fimmtudagur 9. janúar 1975. Hér er Ingrid Bengtsson geislandi af lifskrafti og gleöi. HÚN SEGIR VIÐ HINA SJÚKU: GEFIZT EKKI UPP LÆKNARNIR HÖFÐU SAGT HENNI, AÐ HÚN ÆTTI AÐEINS NOKKRA AAÁNUÐI ÓLIFAÐA, HÚN VÆRI AAEÐ KRABBAAAEIN, OG ÞAÐ ÞÝDDI EKKI AÐ SKERA HANA UPP ÞA AKVAÐ INGRID BENGTSSON AÐ FASTA OG NEYTA AUK ÞESS NÁTTÚRUFÆÐU — DREKKA HRÁSAFTIR OG ANNAÐ ÞVÍ UAA LÍKT HÚN VARÐ HEILBRIGÐ OG HEFUR VERIÐ ÞAÐ í FIAAAATÁN ÁR. HENNI HEFUR ALDREI LIÐIÐ EINS VEL, OG HENNI LÍÐUR í DAG Fyrir þremur árum skrifaði sænskt vikublað um Ingrid Bengtsson i Borlange i Sviþjóð, og þá var hún kölluð „merkilegasta krabba- meinstilfelli Sviþjóð- ar.” Hún ris fullkomlega undir þvi viðurnefni enn i dag, en nú er hún 47 ára og fasteignasali. Frá læknisfræðilegu sjónarmiði ætti hún að vera dáin fyrir fimmtán árum. Hún er samt nú við beztu heilsu. Læknar sögðu henni fyrir fimmtán árum, að hún ætti ekki langt eftir ólifað, og reiknað var með að hún lifði ekki langt fram á árið 1959. Það var ekkert hægt að gera þvi að krabbameinið i lik- ama hennar hafði náð að breiðast það mikið út. Hún gat sjálf fundið fyriræxlunum, ef hún fór höndum um likama sinn. En hún gat ekki sætt sig við tilhugsunina um að deyja. Hún fann hvernig hún sjálf neitaði að viðurkenna það, sem framundan var. Lifsvilji hennar var geysilegur, og litlu dæturnar hennar tvær drógu heldur ekki úr lönguninni til þess að fá að lifa. Úr sjúkra- rúminu gat Ingrid séð grenitré og við það stóðu tvær smávaxnar bjarkir.... þetta var nokkurs kon- ar tákn fyrir hana sjálfa og elsku litlu dæturnar hennar tvær, Ritu og Onnu Sofie, sem kölluð er Sofia. Þegar hún leit i spegilinn sá hún andlit sjálfrar sin, öskugrátt. Hún hafði engu að tapa, allt að vinna, og þegar kona nokkur sagði henni frá náttúrulækninga- heilsuhæli i Dölunum fannst henni rétt að reyna það. Þetta heilsuhæli er ekki starfrækt þar lengur. Á þetta heimili fékk hún sig flutta. I þrjátiu daga fastaði hún, nema hvaö hún nærðist á hrásöft- um úr grænmeti og á grænmetis- soði. Hún drakk um þrjá litra af vökva á hverjum degi. Mest drakk hún af rauðrófusaft, sem er mjög blóöaukandi og verkar stöðvandi á krabbamein. Einnig drakk hún hrásaftir úr gulrótum og vinberjum. A tuttugasta degi föstunnar kom breytingin. Hún fann að hún var að byrja að hressast. Dauðinn sleppti takinu á fórnardýri sinu. Ingrid Bengtsson varð heil- brigð. Auk þess hætti hún að finna til gigtarverkjanna, sem hun hafði þjáðst af öðru hverju allt frá þvi hún var sautján ára1 gömul. Þegar sænski blaðamaðurinn hitti hana nú I haust á náttúru- lækningaheimili i smábænum Strand við Vikasjö var hún heil- brigð, og hefur verið það nema hvað hún hefur nokkrum sinnum fengið kvef, frá því hún yfirvann krabbameinið. Hún likist helzt velþjálfuðum iþróttamanni, hvar sem á hana er litið. Hún hefur einmitt verið að fasta I enn eitt skiptið. I þetta skipti fastar 24 ára gömul dóttir hennar með henni. Hún er eftir- sótt ljósmyndafyrirsæta. Allt frá þvi Ingrid Bengtsson læknaðist hefur hún fastað reglubundið, tvisvar sinnum á ári, undir eftir- liti þeirra, sem þekkingu hafa á þessum málum. Hún fastar haust og vor 10-14 daga i senn. Auk þess fastar hún dag og dag I hverjum einasta mánuði, stundum allt upp I heila viku. — Ég fasta ekki nú orðið til þess að ná neinu sérstöku tak- marki, segir Ingrid Bengtsson. — Heldur bara til þess að viðhalda þvi, sem ég náði fyrir langa löngu. Hins vegar finn ég greini- lega, að mér er nauðsynlegt að fasta, svo mér takist að halda góðriheilsu,finnars fer mér strax að fara aftur. Fyrst eftir að ég læknaðistvar ég lika alltaf dálitið hrædd við að krabbameinið gæti enn leynzt einhvers staðar i likama minum. Ég er alls ekki hrædd um það lengur, þetta er allt fyrir það löngu umliðið. Mér finnst ég lika vera svo óendanlega hraust, lifið er allt eins og stór- kostleg náðargjöf.. Ég er bæði þakklát og hamingjusöm. Ingrid varð sannur náttúru- lækningamaður og heilsuræktar- fræðisunnandi strax eftir að hún hafði fastað i fyrsta sinn fyrir fimmtán árum þegar það bjarg- aði lifi hennar að þvi að hún segir. Það er hún enn þann dag i dag, þótt fyrir komi, að hún „syndgi” einstöku sinnum og fái sér smávegis kjöt eða fisk, og það viðurkennir hún lika fúslega. Það getur verið algjörlega ómögulegt fyrir hana að ætla sér að halda sér eingöngu við kjarnfæðið og náttúrulækningamatinn, þegar hún af og til þarf að borða úti með fólki I sambandi við vinnu sina. — En ég er með óskaplega slæma samvizku, eftir að hafa borðað annað, en það sem ég tel vera rétt! Það er rétt eins og þeg- ar maður var litill og gerði eitt- hvað, sem maður mátti ekki gera. Ingrid hætti. algjörlega að reykja, þegar hún barðist fyrir lifi slnu — hún var farin að reykja um þrjátiu sigarettur á dag, áður en hún hætti, en siðan hefur hún ekki reykt eina einustu sigarettu. Óskiljanlegt Löngu eftir að Ingrid hafði komizt yfir krabbameinið fór hún reglulega i læknisskoðanir. Bæði læknar og hjúkrunarkonur voru furðu lostin, ofurlitið óftaslegin og á verði gagnvart þessari undarlegu lækningu. Fólkiö trúði varla slnum eigin augum. Sumir sögðu meira að segja með efasemd i rómnum: — Sjúkdómsgreiningin hlýtur að hafa verið röng i upphafi. En sjúkdómsgreiningin var rétt. Þar kom fram, að um mjög slæmt krabbameinstilfelli var að ræða. Röntgenmyndir, prufur og aðrar athuganir sýndu það svo greinilega, en Ingrid hafði verið i meðferð á Akademiska sjúkra- húsinu i Uppsölum. Það „ómögulega” hafði gerzt. Þetta var óútskýranlegt eins og svo margt annað. Ingrid Bengtsson fer nú ekki lengur jafnoft i læknisskoðanir. Hún er alveg orðin örugg um lækninguna. Það er ekki hægt að finna minnsta vott af krabba- meini i henni, og nú hefur hún alltaf nóg blóð, en áður mældist það venjulega um 39 prósent, en er nú um eitt hundrað. — Það, sem ef til vill hefur glatt mig mest, segir hún, — er bréfið sem ég fékk frá hinum frá- bæra lækni, sem fyrst og fremst hugsaði um mig, þegar ég var á sjúkrahúsinu i Uppsölum. Hann skrifaði mér og sagðist vera svo glaðuryfir bata minum... skrifaði og sagði, að ég mætti koma hvenær sem ég vildi til eftirlits, ef mér fyndist ég þarfnast þess. Hann hvatti mig eindregið til þess að koma til sjúkrahússins og heilsa upp á starfsliðið, ef ég ætti einhvern tima leið hjá. Þetta hlýjar manni svo sannarlega um hjartaræturnar! Hann er einhver albezti maður, sem ég hef kynnzt. Afstaða fólks til heilsuræktar- fæðis hefur breytzt mikið á þeim langa tima, sem liðinn er siðan Ingrid Bengtsson lagði út i baráttuna við krabbameinið. — Þegar ég snéri mér að náttúrufæðunni og föstunni þótti mörgum það bæði skýrtið og ó- eðlilegt. Margir hristu höfuðið yfir þessu. Fannst þetta allt vera bjánalegt — I skugga dauðans. Ég var hrædd Nú er fólk farið að lita á náttúrufæðuna með meiri alvöru. Það er liður I heilsuræktarhug- sjóninni, sem hefur gengið yfir Vesturlönd. Fólk hugsar nú orðið meira og meira um samspil næringarefnafræðinnar og sjúkdómanna. — Auðvitað var ég full óvissu, þegar ég gerði mina tilraun, segir Ingrid Bengtsson. Ef til vill var ég hreint og beint hrædd. Ég var aðeins venjuleg manneskja — hvernig gat ég sett mig upp á móti venjulegum læknisfræðilega útreiknuðum aðferðum, sem beitt var við meðferð krabbameins- sjúklingsins? Stundum hefur hún fyllzt efa- samdum eftir að hún læknaðist Ef til vill var hún aðeins einhver undantekning. Hún spurði sjálfa sig þessarar spurningar oft og mörgum sinnum. Nú er hún algjörlega hætt að ef- ast. Hún hefur eignazt miklu meiri llfsreynslu finnst henni sjálfri. Á Strandgarden heilsu- hælinu, þar sem hún fastar, og á öðrum álika heilsuhælum, hefur hún séð allt of mikið af margvls- legum sjúkdómum, sem fólk hef- ur fengið lækningu við, til þess að hún geti verið I vafa lengur Fólk hefur náð heilsunni með þvi að taka upp breytt mataræði, eins og það, sem hún heldur sig við núna, og oftast samfara föstum. , Þetta hlýtur þvi að vera rétt. Ég er engin undantekning. Ég hef hittfyrir hvern gigtarsjúklinginn, ofnæmissjúklinginn, eksem- sjúklinginn á fætur öðrum, sem hefur gripið þetta sem sið- asta hálmstráið, til bjargar. Þetta hefur verið fólk, sem hef- ur grátið af sársauka, og hefur fundizt að það ætti ekki nokkra von, þegar það hefur komið. Slð- an hefur breytingin átt sér stað og dyrnar að nýrri heilbrigðri tilveru hafa lokizt upp fyrir þvi. — Ég get sjálf vitnað um það, að veikur likami breytist ekki fyrr en aftur er horfið til þess upprunalega og lifshrynjandinn kemur aftur. Fólk verður ekki heilbrigt af meðulum. Með þvi að neyta heilsufæðisins fékk ég tvö- falt llf... er hægt að vera annað en yfirmáta hamingjusamur eftir það. Annars heldur Ingrid Bengts- son þvi fram, að fólk eigi ekki að byrja að neyta heilsuræktarfæð- isins og hefja föstu, þegar sjúkdómarnir eru farnir að herja á. Það á að gera það á meðan fólk er enn fullfrlskt og heilbrigt á all- an hátt, og nota þetta tvennt til þess að fyrirbyggja veikindi. Ingrid Bengtsson hefur aldrei gert neitt til þess að hafa áhrif á dætur sinar til þess að þær tylgi I hennar fótspor varðandi fæðið og föstuna. Hún er þeirrar skoðunar, aö hver og einn eigi að ráða sér sjálfur.... það á ekki að þvinga fólk til þess, sem það vill ekki af fúsum og frjálsum vilja gera sjálft. Ástæðan fyrir því að hin 24 ára gamla dóttir hennar fastar nú i annað sinn (I fyrsta skipti gerði hún það af forvitni með vinkonu sinni) er sú að henni finnst hún svo taugaspenntogvildilosna við sigarettulöngunina, en hún var farin að reykja 15 til 25 sigarettur á dag. Starfi ljósmyndafyrirsæt- unnar fylgir alltaf mikil spenna og órói. — Ég losnaði við spennuna... en veit ekki hvernig fer með reykingarnar segir dóttirin. Ingrid Bengtsson: — Ég fékk lifið aftur, þrátt fyrir það að ég hafði verið dauða- dæmd Ég vil nú segja við aðra, sem eins er ástatt um, að þeir mega aldrei gefast upp. Berjist fyrir þvi að lifa með öllum tiltæk- um ráðum. (ÞýttFB) TÍMINN 9 -------------------------- Á HEIAASINS HÁLA SVELLI Úlfar Þormóösson: ÁKÆRAN Skóknarnefndin gegn séra Páli 157 bls. Skuggsjá 1974. SÓKNARNEFND i þorpi kær- ir prest sinn fyrir ósæmilegt at- hæfi. Bréfið er sent biskupi, biskup kallar prestinn fyrir sig og setur yfir honum nokkurs konar rétt, spyr hann spjörun- um úr um ákæruatriðin i bréfi sóknarbarna hans, lætur tvo skrifara skrá það, sem þeim fer á milli, biskupi og presti, og kveðst slðan muni leggja málið fyrir prestastefnu. — Þetta er meginuppistaðan i bók tJlfars Þormóðssonar, Ákæran. Mestur hluti bókarinnar fer i yfir- heyrslur biskupsins yfir sóknar- prestinum. En hvað er það þá, sem séra Páli Tryggvasyni er borið á brýn? Það er ærið margt, en fernt ber þó einna hæst: kosn- ingasvik, drykkjuskapur, fram- hjáhald og rökstuddur grunur um að hann hafi haft eiturlyf undir höndum og neytt þeirra. Fleira kemur til, og eru sumt af þvi að visu ekki neinar smá- syndir, en fer þó nokkuð eftir þvi, hvernig á er litið. Þannig er til dæmis um ákæruna um guð- last. Gildi hennar fer I fyrsta lagi eftir þvl, hvað menn kalla guðlast, yfirleitt, svo og, hvernig menn skilja þau orð, sem þeir heyra sögð af pré- dikunarstóli eða annars staðar. Nú, og hvort maður, sem fær lánaðar bækur hjá náunga sln- um og gleymir að skila þeim, er beinlinis þjófur, — það kynni lika að vera álitamál. En að visu er trassaskapur á svo háu stigi slæmur galli. Eins o ’ lesendur geta séö af framansógðu, þá er efnið i þess- ari bók Úlfars Þormóðssonar ekki á neinn hátt frumlegt. Bæði bókmenntirnar og lifið sjálft kunna likar sögur að segja. í sögunni Ofurefli eftir Einar H. Kvaran er dómkirkjusöfnuði i Reykjavik látið takast að hrekja frá sér ungan og efnilegan prest (sjálfan dómkirkjuprestinn i Reykjavik), aðeins vegna ómerkilegs slúðurs og grun- semda um óskirlifi, sem presturinn átti að hafa framið. Var þó sá grunur ósannaður óg reyndar ósannanlegur, enda bendir ekkert annað I sögunni til þess að hann hafi haft við nein rök að styðjast. Likt er þessu farið með lifið sjálft. Veruleikinn er ekki alltaf neitt betri en efnið i bók úlfars Þormóðssonar. Allir vita, að margir prestar, sýslumenn og aðrir fyrirmenn fyrri tíðar voru harla ölkærir, þótt verkefni þeirraætti að veraað gæta laga og velsæmis. Og enn eiga flestar eða allar stéttir sina óreglu- menn, (blaðamenn og rit- höfundar ekki undan skildir!). Úfar Þormóðsson uppfyllir þá sanngirniskröfu lesandans að skýra, hvers vegna séra Páll hrekst út á það svell, þar sem honum reynist um megn að fóta sig. Sú skilgreining er svo merkileg, að sjálfsagt þykir að tiunda hana hér. Þegar ógæfan dynur yfir, er séra Páll kvæntur maöur, og kona hans, Signý að nafni, er sannarlega ekki af verri endan- um. Hún er glæsileg útlits, há og tiguleg, en auk þess ágæt hús- móðir. „Signý var mér ákaflega góð kona. Hún hugsaði vel um mig og heimilið, svo vel, að hvorki að mér né heimilinu hefði verið hægt að finna útlits- lega. Hún var mikil húsmóðir, góð matargerðarkona, þrifin og tiltektarsöm.” (Bls. 12). En enginn er alfullkominn, og Signý ekki heldur. Hún er haldin kyndeyfð á svo háu stigi, að samlifið við bónda hennar veitir henni aldrei neina gleöi, hvað þá fullnægingu. Og má þá fara nærri um hamingju hans sjálfs. Ekki veit ég, hvort höfundur- inn færir fram þessa ástæðu fyr- ir óhamingjunni af stráksskap eða innsæi, en hvort sem heldur er, þá tekst honum þarna að hitta naglann á höfuðið. Það er fornt mál, að hjónaband, sem er verulega gott að næturlagi, sé mjög sjaldan slæmt að degin- um. En hins vegar er ekki mikill vandi að gizka á, hvernig fara muni, þegar öðrum aðilanum finnst hann alltaf vera að valda hinum óþægindum á þeim stundum, sem þeim báðum ættu að vera einna dýrmætastar. Og var þá nema von að séra Páli skrikaði fótur, þegar freistingin kom beina leið upp i fangið á honum i líki konu, sem kunni að elska? Það er þannig ekki hægt að segja, að efni þessarar bókar sé verra eða ljótara en margt ann- að, sem fyrir augu og eyru ber i lifinu sjálfu. Hitt er annað mál, hvort höfundinum hefur tekizt að skapa listaverk úr þessum ■efniviði. Úlfar Þormóðsson er blaöamaður og kann þann stil, sem þar er iðkaður. Þó væri ranglátt að segja, að þessi bók sé skrifuð I blaðamennskustil. Still hennar minnir á annál fremur en sögu, og ljóðrænn er hann ekki. I heild finnst mér bókin ekki nærri nógu vel unnin, efnið er blóðhrátt og bert, þvi hefði þurft að skýla með skjól- flikum listar, svo að það stæöist betur kuldagjóst veraldarinnar. Samt eru góðar setningar innan um og saman við. Ég tilfæri hér eina: „öll orð hafa verið sögð, en þó er eftir að segja þau öll þvi hugur vor fyllist aldrei af merkingu þeirra.” (Bls. 122). Vlst er þetta ekki ný speki, og þessu likt hefur maður áöur heyrt, en vel fer á þvi, þar sem það er i bók Úlfars. Sér Páll Tryggvason lýkur við að skrifa minningar sinar (þvi að sjálfur er hann sögumaður- inn), áður en að hann hefur fengið að vita hvort hann verður dæmdur frá kjóli og kalli eða ekki. Honum hefur að visu bor- izt bréf frá biskupsstofu „i gær- morgun,” en hann hefur enn ekki haft kjark i sér til þess að opna það. Hann getur að visu al- veg eins búizt við að presta- stefnan hafi dæmt af honum hempuna, en málinu þarf ekki að vera lokið fyrir þvi, þvi að hann á þó alltaf þann möguleika eftir að áfrýja til kirkjumála- ráðuneytis eða kirkjumálaráð- herra sjálfs, og að mörgu leyti stendur hann vel að vigi, þvi að þær sakir, sem á hann eru born- ar, eru margra ára gamlar. Hann hefur um langt árabil ver- ið heiðarlegur og reglusamur maður, sem starfar I bindindis- hreyfingu af þvi að hann þekkir bölið af eigin raun og veit hvernig það er. (Það er satt að segja undarlegt, enda óútskýrt i bókinni, hvers vegna I ósköpun- um sóknarbörnin taka upp á þvi að kæra hann fyrir gamlar yfir- sjónir, einmitt eftir að hann hef- ur tekið sig á). Það er ýmislegt llkt með séra Páli og bókinni um hann. Þau hafa bæði umtalsverða kosti, en lika verulega ókosti. Af bókinni veröur ekkert um það sagt, hvort höfundur hennar er skáld eða efni I skáld. Og um hugsan- legt langlifi Akærunnar gildir hið fornkveðna, að fæst orð hafa minnsta ábyrgð. Þegar við höf- um lokað bókinni, virðist okkur, sem framtið hennar sé næsta óviss, rétt eins og framtið séra Páls, þegar hann leggur frá sér pennann og hættir að skrá endurminningar sinar. —VS. FYRSTI SAMINN, SEM FÆR HEIÐURSLAUN NORSKA MENNINGA RRÁÐSINS í FYRSTA SKIPTI i sögu norska menningarráðsins hefur Sami hlotið æðstu heiðurslaun, er það veitir. Maðurinn, sem heiðurs- launin hlaut, heitir Hans Jónas Henriksen. Þetta þykja allmikil tiðindi, þar sem Samar hafa löng- um verið vanræktur minnihluta- hópur á Norðurlöndum og stöðugt verið að þeim þrengt. Hans Jónas Henriksen var upp- haflega fiskimaður, veiðimaður og vinnumaður hjá norskum bændum, og hann var kominn á fullorðinsaldur, er hann lærði norsku til hlitar. í framhaldi af þvl lagði hann sig mjög eftir mál- vísindum, og fékkst jafnhliða við félagsmál og skipulagsstörf. Þetta leiddi til þess, að hann varð samstarfsmaður Konráðs Niel- sens prófessors, er þá var að semja stóra orðabók á Samamáli. A þessu skeiði var hann fimmtán ár næturvörður i fangelsi I Osló, en helgaði dagana málvisindum og þjóðfræðum. Þá hvildi á hon- um undirbúningsvinna vegna margra verka, sem mörkuðu tlmamót, án þess að nafn hans væri svo mikið sem nefnt á titil- siðum þeirra. Hann var þá bara hinn nafnlausi Sami, sem lær- dómsmennirnir gátu ekki komizt hjá að nota sér til framdráttar. Síðan hefur margt gerzt. Hans Jónas Henriksen hefur þýtt ljóð á Samamál, endurskoðað sálma- bók Sama, samið sögur og rit- gerðir, verið fréttaritari i Stór- þinginu og samið frumvörp. Þýð- ingar hans og bókmenntaverk hafa mjög stuðlað að þvl að gera mál Sama að þjálu bókmennta- máli. Ekki hvað sízt hefur hann átt mikinn þáttl að auka reisn Sama- menningar, bæði meðal Sama i Noregi og annars staðar innan norrænna landamæra. Hann var sjálfur meðal stofnenda norður- norska menningarráðsins. Hann hefur verið framkvæmdastjóri Samaráðsins á Finnmörku og norska Samaráðsins, fyrsti rit- stjóri Samablaðs og ráðunautur i samfélagsmálum. Hann leit málefni Sama öðrum augum en þeir höfðu áður gert, er til forystu höfðu valizt. Framan af árum stóð um hann mikill styr, og honum var borið á brýn, að hann spillti friðsamlegri sam- vinnu. En smám saman jókst honum fylgi, unz hann bar sigur úr býtum, virtur og viður- kenndur. Björn Aarseth, varaformaður norska menningarráösins, og ásamt honum Edei Hætta Eriksen og verðlaunahafinn, Hans J. Henriksen.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.