Tíminn - 09.07.1976, Blaðsíða 8

Tíminn - 09.07.1976, Blaðsíða 8
TÍMINN Föstudagur 9. júli 1976 Barbara Árnason Yfirlitssýning á Kjarvalsstöðum Um þetta leyti stendur yfir á Kjarvalsstöðum yfirlitssýning á verk- um Barböru heitinnar Árnason, listmálara, en Barbara lézt sem kunnugt er á seinasta vetri. Barbara (Moray) Árnason fæddist 19. april árið 1911 i Peters- field i Englandi og voru foreldrar hennar þau Moray Williams sagn- fræðingur, O.B.E., M.A. og kona hans UM RÆNINGJANS IÐRUN Mabel L. Williams, fædd Unwin. Barbara stundaði heimanám til 16 ára aldurs, var 10 mánuði I frönskum heimilisskóla og þrjú ár I svonefnctum undirbúnings- skóla Winchester School of Art. Slöan var hún þrjú ár nemandi i Konunglega listaskólanum i London og brautskráöist þaöan árið 1935. Arið 1937 giftist hun íslenzk- um listamanni, Magnúsi A. Arnasyni og bjuggu þau allan sinn búskap i Reykjavík og I Kópavogi. Tréstungur og bókaskreytingar Það mun hafa veriö árið 1936, sem myndir Barböru Arnason komu fyrst fyrir almennings- sjónir hér á landi, en það var á sýningu Magnúsar Á. Arnason- ar, er hann hélt það ár, og síöar á samsýningu þeirra hjóna I „Markaösskálanum" við Ingólfsstræti árið 1938, en þá vöktu myndir hennar verulega athygli. Svo fingerða list höfðu menn ekki séð áður að neinu marki á Islandi. íslenzkir lista- menn. höfðu annað fótatak, þyngra og hávaðasamara. Um þessar mundir voru myndir Barböru Arnason eink- um tréstungur á æðalausan við. Þessar myndir gátu verið ótrú- lega mildar og fingerðar, en slðan bættist vatnsliturinn viö og leiðin lá um hríð inn I heim bókaskreytinga. Fyrsta 'bokin sem hún myndskreytti mun hafa verið Leit ég suður til landa eftir dr. Einar Olaf Sveinsson. Bókin var safn er- lendra ævintýra og helgisagna. Þetta mun hafa valdið straum- hvörfum I myndefni Barböru Arnason, hún hóf nú gerð helgi- mynda, þvl skömmu sfðar mun hún hafa hafizt handa um myndskreytingu slna við Passlusálma Hallgrims Péturs- sonar. Hún lauk þeim myndum árið 1951, og áratug slðar sáu þær dagsins ljós f vandaðri út- gáfu af sálmunum. Myndirnar voru 50 talsins, eða jafn margar sálmunum og þykja frábærar. Margar aðrar merkilegar, listrænar bókaskreytingar liggja eftir Barböru Arnason, þótt eigi sé þeirra getið hér. Um llkt leyti og bókaskreyt- ingarnar urðu til, mun hún hafa byrjað gerð barnamynda. Portrett af börnum. Barnamyndir Myndstlll hennar var þess eðlis að hann féll vel að barna- myndum og var Barbara mjög eftirsóttur barnamyndamálari. Það var næstum þvi stööutákn á vissu árabili, að eiga mynd af börnum slnum eftir Barböru Arnason, enda auðskilinn metn- aður þegar myndir þessar eru skoöaðar gaumgæfilega. Bar- bara mun ekki hafa sótzt eftir slficri myndgerð, en bókstaflega komstekkihjá þvl að gera f jöld- ann allan af þeim á vissu ára- bili. t strlðslok hélt hún sýningu á barnamyndum sínum, eða úr- vali þeirra og lét ágóðann renna óskiptan I hjálparsjóð franskra og norskra barna. Barnamyndir Barböru Arna- son, sem voru oft list eftir pönt- un, hefðu án efa getað oröið mjög einhæf "framleiðsla", þvi til mun ótölulegur fjöldi þeirra, en sem listakona var hún stærri I sniðum en svo. Allar þessar myndir hlutu sln persónulegu einkenni, og svo merkilegt inn- sæi, að undrun sætir. Portrett hennar voru aldrei flaustursleg, eða billeg. Seinustu tvo áratugina sem hún lifði, helgaði hun sig fjöl- skrúöugri vinnu. Hún gerði m.a. veggskreytingar og teppi. Ein- föld löiuskreyting hennar var persónuleg og sérstæð. Vegg- skreytingar hennar voru vlða og myndsttll hennar og listgleði nýtur sln þar yfirleitt vel. Eins og áður var sagt, var Barbara Arnason brezk að þjóð- erni. Hún vann fljótlega hug og hjarta islenzku þjoöarinnar, og ég held að hún hafi verið orðin Islenzk fyrir löngu, ef það kynni að skipta einhverju máli. Þjóðleg list er naumast til, þjóðleg list er flókin blanda úr öllu sem menn hafa séð og lært að tileinka sér á löngum ferða- lögum aftur og fram um heiminn. Það eru áhrifamiklir einstakl- ingar sem móta þjóðlistina á hverjum tima. Samt er það svo að við greinum t.d.tónlist Is- lenzkan tón. Það sama er að finna f málverki og myndlist sumra listamanna, þar á meðal I ýmsum verkum Barböru Arnason. Viö megum heldur ekki gleyma þvl að þeir myndlistar- menn okkar er við teljum þjóö- legasta, námu list sina einnig við erlenda háskóla, bergdu I sig UM BARRABAS FRELSI vizkuna úr hinum sameiginlega brunni heimslistarinnar. Sýningin Á sýningu Barböru Arnason eru 175 ver'k. Mest er þar af vatnslitamynd- um, en þær eru 77. Trestungur eru 19, vatnslita- þrykkjur eru 21, teikningar 39, gouachemyndir 8, oliulitir á tré 19, veggteppi og skermar 9 og ásaumuð teppi eru 6. Auk þess eru fjölmargar teikningar, vinnuteikningar og riss. Eg ætla að þessi sýning gefi allgóða mynd af vinnu og llfs- verki Barböru Arnason. At- hyglisveröastar finnast mér vatnslitaþrykkjurnar, sem eru persónuleg uppfinning listakon- unnar að þvi að mér er sagt. Þær eru undur finlegar og lýsa vel bllð'yndi listakonunnar. Sumar vatnslitamyndirnar eru lika hreinasta afbragð bæði frá sjónarhorni tækninnar og myndsköpunarinnar. Við fyrstu sýn viröast þær heldur bragðdaufar, sumar hverjar, en þær vinna á og ég gerði mér sérstaka aukaferð ul þess að skoða sumar, eins og t garði Renoirs og Hesta myndina. Lika margar fleiri. Maöur Barböru Arnason, Magnús A. Arnason og sonur þeirra Vlfill Arnason, settu syn- inguna upp oghafa unnið ágætt verk. Sýningunni er vel fyrir komið, en aðvitað spillir mein- gölluð lýsing á Kjarvalsstöðum þessari sýningu eins og öðrum. Það kemur fram I sýningar- skrá aö flestar myndirnar eru I einkaeign. Heimili og stofnanir hafa . lánað þessi verk að mestum hluta. Hér er þvl um einstakt tækifæri fyrir fólk að sjá þessi verk, sem ef til vill koma ekki aftur á opinbera sýningu. Ættu menn þess vegna ekki að láta þessa sýningu fram hjá sér fara. Sýningin verður opin daglega til 20. júli næstkomandi á venjulegum sýningartimum, en á mánudögum eru Kjarvals- staðir lokaðir, sem kunnugt er. Jónas Guðmundsson I ¦ Hfl ||l.......I| M'-'HH .,1111.....J..jli,....ilir>..llli.....ill..ll,„li.. Ill.....lll lliiullll ERU STORU JARÐSKJÁLFTARNIR MANNANNA VERK? TVEIR meiriháttar jarðskjálft- ar, sem urðu á tveggja vikna timabili, og spá um að búast megi við þeim þriöja hvenær sem er — á San Andrea-mis- genginu, sem ógnað gæti San Francisco borg, gæti bent til þess, að jörðin væri aö færast inn á virkara jarðskjálftasviö. En á milli þess að hörmungarn- ar dundu yfir á Norður-Italfu og jarðskjálftinn var I Tash- kent-héraöinu I Rússlandi, sprengdu Sovétmenn tvær kjarnorkusprengjur neðanjarð- ar. Sprengjur þessar komu af stað jarðhræringum, sem aftur gætu hafa orðið til þess að koma jarðskjálftanum I Tash kent héraðinu af stað. í sljótu bragöi virðast tengsl in á milli sprenginganna i SI- beriu og kippanna tvö þúsund og fimm hundruð milur sunnar Htil, en þar sem svo virðist vera sem mannkynið þjáist af eins konar skammsýni, sem m.a. lýsir sér i þvi, að leggja áherzlu á að finna leiðir til að segja fyrir um jarðskjálfta, en verið hefur rik tilhneiging til að llta framhjá þeirri staöreynd, að maðurinn er fullkomlega fær um að koma af stað jarðskjálft- um. Það þykir fullsannaö, að beint samband er á milli kjarnorku- sprenginga og jarðskjálfta, og þess vegna var aukin skjálfta- virkni á kjarnorkutilraunasvæði Bandarfkjanna i Nevada árið 1968-'69 meginástæðan fyrir þvl að Bandarikjamenn hættu sprengingum þar og fluttu þær til eyjarinnar Amchita á Aleutian-eyjum. En þrátt fyrir slika flutninga til svæða, þar sem jarðlögin eru ekki undir það mikilli spennu, að hætta sé á aö skjálftar geti hafizt þar fyrir tilstilli sprengj- anna, er þar með ekki sagt að öll hætta sé útilokuð. Skjálftabylgj- ur ganga I gegnum jörðina, og sú hætta er alltaf til staðar, að orkan sem losnar úr læðingi I sprengingunum I dýpri lögum geti komið af stað jarðskjalfta langt I burtu frá tilraunasvæð- inu. Þetta þýðir þó ekki, að eina ástæðan fyrir stórum jarð- skjálftum sé sú viðbótarorka, sem maðurinn bætir við hina staðbundnu orku I jarðlögunum, — heldur eru þær fleiri. Til dæmis I fjalllendinu sunnan við Tashkent eru miklir stiflugarö- ar og virkjunarframkvæmdir, og á siðustu áratugum hefur þvl verið veitt athygli, að eftir þvi sem meira vatnsmagn er stifl- að, þeim mun meiri verður tiðn- in á jarðskjálftum á svæðinu. Þrátt fyrir að þessu var fyrst veitt eftirtekt snemma á þriðja áratug þessarar aldar, var það ekki fyrr en á árunum 1950-'60 að farið var að gera kerfis- bundnarmælingar ogrannsókn- ir á þessu fyrirbæri. Þær leiddu Iljós, að þarna erubein tengslá milli, og á grundvelli þessarar niðurstöðu var boöað tU alþjóð- legs fundar visindamanna I London árið 1973. Þar var það staðfest, að eftir að vatn hefur verið stiflaö á bak við flóðgarða þrjú hundruð f eta háa eða svo, er sá möguleiki. alltaf fyrir hendi, að jarðskjálft- ar að styrkleika allt að sex og hálft stig á Richter er veröi jafnvel á svæðum, sem fram að byggingu garðanna hefðu talizt kyrr svæði. Visindamenn treysta sérekki tilaö gefa neina skýringu á hvernig þetta gerist, en i Koyna á Indlandi leiddi Framhald á bls. 23

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.