Tíminn - 09.01.1990, Blaðsíða 7

Tíminn - 09.01.1990, Blaðsíða 7
Þriðjudagur 9. janúar 1990 Tíminn 7 VETTVANGUR Gunnar Guðbjartsson: Lægst verð á nauta- kjöti og kindakjöti á islandi - Um könnun Verðlagsstofnunar Hinn 25. október sl. sendi Verð- lagsstofnun út fréttatilkynningu um verðsamanburð á matvælum samkvæmt niðurstöðum könnunar sem hún gerði í sumar. í íréttatilkynningunni eru fjögur atriði undirstrikuð með því að prenta þau með svörtu letri. Þau eru: - Verð á landbúnaðarvörum var almennt hæst í Reykjavík en lægst í Þórshöfn í Færeyjum. - Söluverð í Reykjavík á öðrum innlendum matvörum og innflutt- um matvörum var ekki óhagstætt í samanburði við sams konar vörur erlendis. - Verslunarálagning var að jafn- aði lægri í Reykjavík en í öðrum borgum sem samanburður var gerður við. - Söluskattur var hæstur í Reykjavík. I fyrstu setningunni er fullyrt að landbúnaðarvörur séu almennt hæstar í verði í Reykjavík. Þá er gengið framhjá því að tvær þýðing- armestu kjöttegundir í neyslu ís- lendinga, kindakjöt og nautakjöt, eru skv. könnuninni verulega lægri hér á Islandi heldur en er í flestum þeirra landa sem samburðurinn nær til, sbr. súlurit sem fylgja hér með. Þetta er niðurstaðan þrátt fyrir miklu hærri söluskatt hér heldur en er í samanburðarlöndunum. Frá- sögn Verðlagsstofnunar hvað þetta varðar getur ekki talist hlutlaus frásögn og er furða að ekki skuli hafa verið vakin athygli á þessum ágalla í fjölmiðlum. Athyglisvert er hve kjötverð er hátt í London. Framleiðslustyrkir eru miklir í Bretlandi. Auk þess flytja Bretar inn kjöt frá Nýja-Sjá- landi en þar er kjöt talið ódýrast í heiminum. Niðurgreiðslur á landbúnaðarvörum í tilkynningunni er tafla sem sýnir óniðurgreitt heildsöluverð tíu landbúnaðarvara í fjórum borgum. Þá er Osló, Kaupmannahöfn og London sleppt úr samanburðinum. Þá kemur í ljós að Þórshöfn í Færeyjum er með hæst verð í þeim tveimur vöruflokkum þegar Færey- ingar framleiða vörurnar sjálfir, þ.e. mjólkogjógúrt. Hinarvörurn- ar kaupa þeir niðurgreiddar frá öðrum löndum og eru þá oftast með lægsta verð. Þetta kemur engum á óvart. Vafasamt er talið að þetta lága verð í Færeyjum geti haldist. Vegna erfiðleika í ríkis- fjármálum Færeyinga eru þar uppi háværar kröfur um álagningu vöru- gjalds og söluskatts á innfluttar matvörur. Framleiðslustyrkir í töflunni er einungis tekið tillit til niðurgreiðslna á heildsölu- og smásölustigi. Hins vegar er vitað að í öllum EB-löndum eru niður- greiðslurnar nær allar á fram- leiðslustigi. Veittir eru framleiðslu- styrkir sem eru metnir að meðaltali til 50% af framleiðslukostnaði bú- varanna. Það er landbúnaðarpóli- tík EB að lækka verð þessara þýðingarmiklu vara, landbúnaðar- Nautattakk ^ «# '^ F & tf * Tekjur ríkisins af kjöti og mjólk eru meiri en niðurgreiðslurnar 4000- -3500. 300o| asoó'.. 2000. .1500 1000- 500 Fóðurgjöld 493,7 Aðfangaskattar 569,3 Söluskattur 3265,1 MlLLJONiR A QOQ KRÓNA ' ^+5^°. 4,042 Averölagi í sept. 1989 varanna, með þeim hætti og um leið heldur EB niðri kaupgjaldi til að iðnaðarvörur þess verði betur samkeppnisfærar á svokölluðum heimsmarkaði. Þessir framleiðslustyrkir eru með ýmsum hætti. Sumt af þeim er bundið magni framleiðslu eða stærð lands eða bús. Annað er mismunandi eftir byggðarlögum eða löndum, svokallaðir byggða- styrkir. Veittir eru styrkir til vinnslufyrirtækja, birgðir af um- framframleiðslu eru keyptar af sjóðum EB og greiddar útflutn- ingsbætur. Sams konar styrkir eru í Noregí og eitthvað er um þá bæði í Svíþjóð Hfiimlld: FramlaösJuráð up / Maac og Finnlandi. Byggðastyrkir eru miklir í Noregi. Verðlagsstofnun nefnir ekki í sinni verðkönnun þessa styrki eða niðurgreiðslur á framleiðslustigi. Vinnunni víð verðkönnunina er því mjög áfátt. Niðurgreiðslur framleiðslukostn- aðar eru í nær öllum Evrópulönd- um meginhluti niðurgreiðslanna. Því er sú ályktun röng hjá Verð- lagsstofnun að niðurgreiðslur séu miklu meiri á Islandi en í saman- burðarlöndunum. Væru þessir framleiðslustyrkir ekki fyrir hendi mundi búvöruverð þessara landa vera miklu hærra en nú er og í flestum tilfellum miklu hærra en á tslandi. I_unbakm*t«rtur >«o '20 •00 ao i*i JVU. 1 1 100 1 n i —r 1 — 1 66 ¦S7" 1 ' i 111 c/ o/ ^ ^ & ^ sf Verð án söluskatts Hlutfallstölur Lambalæri Kótelettur Nautahakk Kaupmannahöfn Þórshöfn Stokkhólmur London Reykjavík Osló Helsinki 49 53 77 78 80 83 126 '58 66 82 114 80 122 124 57 47 83 64 80 138 105 Söluskatturinn er svo hár á íslandi að hann ásamt aðfangaskatti étur upp allar niður- greiðslurnar sem eru á landbúnaðarvörum, sbr. meðfylgjandi súlu- rit, og meira til. Það er einnig rangt sem haft var eftir Sig- hvati Björgvinssyni í Morgunblaðinu að bændur á íslandi fengju 1,5 milljón króna hver í rekstrarstyrki frá ríkinu. Söluskattur og virðisaukaskattur Söluskattur er mjög hár á ís- landi. í öllum samanburðarlöndun- um er virðisaukaskattur sem er lægra hlutfall en söluskatturinn á sólustigi er hér. Enginn söluskattur er í Þórshöfn og enginn virðisauka- skattur er í London. Söluskatturinn er svo hár á ís- landi að hann ásamt aðfangaskatti étur upp allar niðurgreiðslurnar sem eru á landbúnaðarvörum, sbr. meðfylgjandi súlurit, og meira til. Það er einnig rangt sem haft var eftir Sighvati Björgvinssyni í Morg- unblaðinu að bændur á íslandi fengju 1,5 milljón króna hver í rekstrarstyrki frá ríkinu. Niðurgreiðslurnar hér á landi eru allar greiddar til lækkunar á verði til neytenda. Söluskatturinn er næstum jafnmikill og allar niður- greiðslurnar og gerir allan saman- burð í þessu efni rangan. Söluskatturinn hefur spillt og spillir samkeppnisstöðu (slenskrar búvöru, ekki síst í verðsamanburði við niðurgreiddar erlendar vörur. En spyrja má hvort svona verð- samanburður sé marktækur, þegar niðurgreiðslur og framleiðslustyrk- ir eru með mismunandi hætti og gengi gjaldmiðla er rangt skráð. Hitt er fagnaðarefni hversu hag- stætt verð er á íslensku kjöti í samanburði við flest Evrópulönd skv. þessari könnun Verðlagsstofn-

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.