Tíminn - 09.01.1990, Blaðsíða 6

Tíminn - 09.01.1990, Blaðsíða 6
6 Tíminn. Þriöjudagur 9. janúar 1990 Tjminn MÁLSVARIFRJÁLSLYNDIS, SAMVINNU 0G FÉLAGSHYGGJU Útgefandi: Framkvæmdastjóri: Ritstjórar: Aðstoðarritstjóri: Fréttastjórar: Auglýsingastjóri: Framsóknarflokkurinn og Framsóknarfélögin í Reykjavík Kristinn Finnbogason Indriði G. Þorsteinsson ábm. IngvarGíslason Oddurólafsson Birgir Guðmundsson EggertSkúlason SteingrímurGíslason Skrifstofur: Lyngháls 9, Reykjavík. Sími: 686300. Auglýsingasími: 680001. Kvöldsímar: Áskrift og dreifing 686300, ritstjórn, fréttastjórar 686306, íþróttir 686332, tæknideild 686387. Setning og umbrot: Tæknideild Tímans. Prentun: Blaðaprent h.f. Frá og með 1. ágúst hækkar: Mánaðaráskrift í kr. 1000,-, verð í lausasölu í 90,- kr. og 110,- kr. um helgar. Grunnverð auglýsinga kr. 660,- pr. dálksentimetri Póstfax: 68-76-91 GARRI Friðun Þjóðleikhússins Tíminn varð fyrstur blaða og annarra fjölmiðla til þess að greina frá áætlunum þjóðleikhússtjóra og ráðherraskipaðrar „bygginganefndar" um að gerbreyta útliti og fyrirkomulagi áhorfendasalar Þjóðleikhússins. Tíminn lagðist gegn þessari breytingu og skoraði á menntamálaráðherra að verða við kröfu húsafrið- unarnefndar um að friða leikhúsið fyrir ótímabær- umog vanhugsuðum útlitsbreytingum og óvirðingu við höfundarrétt arkitekts hússins, Guðjóns Samú- elssonar. Tíminn benti á í forystugreinum að það er ekki einkamál þjóðleikhússtjóra, starfsmanna Þjóðleik- Hussins eða neinnar „bygginganefndar", að standa fyrir útlitsbreytingum á sjálfu Þjóðleikhúsi íslend- inga, listrænu mannvirki í alþjóðareign. Jafnvel æðstu stjórnvöld hafa ekki slíkan rétt. Þvert á móti hefur ríkisstjórn og þjóðleikhússtjóra verið trúað fyrir þessari þjóðareign. Stjórnvöld eru vörslumenn Þjóðleikhússins og það væri trúnaðarbrot ef þau tækju sér vald til þess að breyta upprunalegum formum og heildarsvip byggingarinnar, hvort held- ur er utan dyra eða innan húss. Þjóðleikhúsið hefur ótvíræða sérstöðu í sögu íslenskrar byggingarlistar og leiklistar. Aldrei fyrr hafði verið ráðist í að reisa sérhannað leikhús á íslandi. Aldrei hafði íslenskum arkitekt verið falið vandasamara verkefni en að forma gerð og svipmót þessa fyrsta leikhúss á íslandi. Hin svokallaða „bygginganefnd", sem ráðherra skipaði til að annast viðgerðir á Þjóðleikhúsinu, hefur gengið fram úr öllu hófi í hugmyndum sínum um „endurbætur" á húsinu. Reyndar vekur nafn nefndarinnar, það að hún er kölluð „bygginga- nefnd", nokkra furðu, því að með slíkri nafngift er verið að gera meira úr nefndinni en verkefni hennar gefa tilefni til. Útilokað verður að telja að nefndin hafi umboð til þess að standa fyrir einhvers konar nýbyggingarframkvæmdum eða endurbyggingum. Hún getur í raun ekki verið annað en nefnd til að annast nauðsynlegar lagfæringar og viðhald. Margir hafa orðið til þess að andmæla ráðagerð- um um breytingar á Þjóðleikhúsinu. Húsafriðunar- nefnd hefur gengið þar fram fyrir skjöldu með því að krefjast friðunar á húsinu í samræmi við húsfriðunarákvæði þjóðminjalaga. Formaður Arki- tektafélags íslands hefur lýst andstöðu sinni, sem telja verður að sé jafnframt andstaða félagsins. Margir einstaklingar úr hópi leikara og arkitekta hafa skrifað greinar gegn breytingaáformunum. Og nú hefur það gerst að bandalag íslenskra listamanna hefur gefið út yfirlýsingu um andstöðu sína gegn endurbyggingarhugmyndum „bygginganefndarinn- ar". í mótmælum BÍL segir að ástæðulaust sé að gerbreyta yfirbragði salarins til þess eins að „fylgja tísku" eða breyta því „breytinganna vegna". Þess er að vænta að menntamálaráðherra láti þetta mál til sín taka með því að virða framkomin andmæli og verða við óskum um friðun Þjóðleik- hússins. Bankabyltingin Viðunandi lausnir virðast í sjón- máli á vandamálum Sambands ísl. samvinnufélaga, en um tíma horfðu mál þannig eftir síðasta tilboð Landsbanka íslands, að engra Iausna værí að vænta vegna þess að stjóm Sambandsins myndi fella tilboð bankans. Eftir tvo fundi stjómarinnar um helgina, sem samtals stóðu í níu tíma var tilboð bankans samþy kkt með því viðbót- arákvæði að samningurínn gilti frá því í septemberbyrjun, eins og fyrri samningur gerði ráð fyrir, en ekki frá áramótum, eins og sagði í síðasta tilboði. Með því samkomu- lagi sem nú stendur fyrir dymm er lokið bankabyltingunni, en eftir standa þrír aðalbankar fyrir utan sparisjóðina. Þarf varla að reikna með breytingum í framtíðinni, nema þá að sparisjóðimir fari að taka upp á því að sameinast sem er heldur ólíklegt. Jón Sigurðsson, bankamálaráðherra, getur vel unað við niðurstöður mála, þótt hugmyndir hans um verð á þeim ágætu stofnunum sem seldar hafa verið kunni að orka tvímælis. f rauninni hefur verið sérkennilegt að fylgjast með því hverjir hafa iiiinið að því að koma verðinu á Samvinnubankanum niður. Þar hjuggu þeir sem talið var að myndu hlífa, eða að minnsta kosti sýna viðskiptalega sanngimi. Komið hefur í Ijós að afstaða Lúðvíks Jósepssonar og Eyjólfs K. Sigurj- ónssonar, en þeir era fulltráar Alþýðubandalags og Alþýðuflokks í bankaráði Landsbankans, hefur reynst sérkennileg í meira lagi. Þeir virðast hafa talið að hægt væri að fá Samvinnubankann fyrir spottpris vegna erfiðrar stöðu Sam- bandsins. Nú verður það verkefhi kaupanda að reyna að vinna upp þann skaða á góðvUja, sem afstaða þessara tveggja manna olli. Bréf f rá Sjálf stæðismanni Blaðinu hefur borist bréf frá Sjálfstæðismanni um kosningu í bankaráð Landsbankans. Þar segir: „Ákvörðun Sjálfstæðisflokksins um kosningu fulltrúa flokksins í bankaráð Landsbankans hefur vakið nokkra athygli. í bankaráð- inu átti flokkurinn tvo fulltrúa en hefur nú einn þvi annan fulltrúa flokksins fékk Kvennalistinn í sinn lilut. Fram hefur komið í fjölniiðl- um að Kvennalistinn vildi allt í einu fá fulltrúa í bankaráð ríkis- bankanna, en hafa tíl þessa látið svo, að þær vUdu síst af öllu koma nálægt svo spUltum stofnunum, og eru nú búnar að missa meydóminn í þessu sem öðra. KvennaUstinn vUdi fá fulltráa í bankaráð Seðlabanka, en á því gaf Sjálfstæðisflokkurinn ekki nokk- um kost. Hann var ákveðinn í því að koma Kvennalistanum í Lands- bankann því þá var auðveldara að losna við þá fuUtráa flokksins sem þar voru fyrir. Byggðist þetta á óvUd margra í flokknum í garð SÍS. Um afstöðu tíl SfS era þó mjög skiptar skoðanir í flokknum." Varnaðarorð dr. Bjarna Eins og kunnugt er, þá kaus SjáJfstæðisflokkurinn að setja Friðrik Sophusson í bankaráð Landsbankans. Um þá ráðstöfun segir bréfritari m.a.: „Nú árar Ula hjá mörgum stóram atvinnufyrirtækjum og þar með í sjávarátvegi. Bankaráð Lands- bankans mun þvi þurfa á næstu mánuðum að taka mikUvægar ákvarðanir vegna ýmissa stórra aðila sem skulda mikið í Lands- bankanum. Það er harla einkenni- legt að forysta Sjálfstæðisflokksins skuU telja það ákjósanlega stöðu að cinii af aðal forystumönnum flokksins skuli þurfa að taka slíkar ákvarðanir. Ef til viU er ástæðan sú að fjandskapur þeirra í garð sam- vinnuhreyfingarinnar sé svo mikill að þeir sjáist alls ekki fyrir." Þessi skrif Sjálfstæðismanns minna á frásögn af orðum dr. Bjama Benediktssonar, þáverandi forsætisráðherra, þegar gerð var ein hriðin að Sambandinu. Hvöttu flokksmenn dr. Bjama mjög tU þess að láta kné fylgja kviði gegn Sambandinu nú þegar sjálfstæðis- menn væru í stjóm og gætu saumað að því. Dr. Bjarni á þá að hafa svarað m.a. kaupmönnum og heUdsölum sem vora á fundinum með svofeUdri spurningu: Hvar haldið þið að þið verðið staddir, þegar Sambandið hefur verið rústað. Þetta eru sömu sannindin í dag og þau vora á dögum dr. Bjama. Sannleikurinn er nefhUega sá, að sú athafhasemi sem fram fer í landinu er ciu Iieild, þar sem eðUlegt er að leita jafnvægis hverju sinni. Pólitísk blinda er ömurleg og oft erfið viðureignar, þegar offarar komast tíl valda. En sem betur fer era þeir ytírlcitt í minnihluta, sem sjá ekki skóginn fyrir trjáiuiin. Garri HiniHIIHIIIIIIrlimilll V I ¦ ¦ ^^v^l a^l ¦ ¦—.» ¦ ¦ iiiiiiiiiiiiiiiiiinuuiiiniiinmiiin..................iiiimiimii........................iiuun................................iiuiin....................................... Vond heimska á versta tíma íslenskir heimalningar hreykja sér stundum á haug og kveða upp úr um heimsku annarra og þykjast helvíti góðir, því þar með setja þeir gáfumannastimpil á sig sjálfa. Svona heimskutai er ekki alltaf gáfulegt og ber oftar en ekki frem- ur keim af sleggjudómum og útúr- boruhætti, svo ekki sé talað um fávísi, en sjálfstæðri hugsun viti borinna manna. Fleygt er að íslendingar þóli að flestar ávirðingar séu upp á þá bornar nema þá einu að vera vændir um heimsku. Vera má að eitthvað sé til í þessu, en hins ber þá að gæta að þar er ekki sama hver kallar annan heimskan, því ómerk eru ómagaorðin. Maður sem lenti ungur í utanför- um og þykist hafa höndlað sjálfan heimsborgarabraginn kemur stundum í fjölmiðla til að fræða fáfróða landa sína um umheiminn og kann þar á öllu skil eins og tíðkast meðal þeirra sem grynnst vaða. Jón Ormur Halldórsson skrifaði í síðasta tölublað Pressunnar grein- arkorn undir fyrirsögninni „Vax- andi heimska á versta tíma." Fíflsleikur Heimsborgarinn veit svosem hvaða einkunn hann á að gefa löndum sínum og upphefur ræðu- . höld úr leikverkinu Erasmus Mont- anus í heimsPressunni. Sem kunn- ugt er fjallar leikur sá um lítilsigld- an afdalastrák sem lenti í þeirri ógæfu að vera sendur til náms á ókunnar slóðir og þóttist svo held- ur betur yfir sveitunga sína hafinn þegar heim kom og flutti ræður um heimsku og fáfræði granna sinna og ættingja. . Auðvitað var Montanus sá sem lék mesta fíflið. Spói fer út í heim er annað skáldverk, sem Ólafur Jóhann setti saman og fjallar um íslenskan heimsborgara sem fór að spígspora á erlendum torgum og taldi sig góðan af. Einhverra hluta vegna kærir tíðarandinn sig ekkert um að halda Spóasögunní á lofti. Höfundur heimskugreinarinnar hefur óskaplegar áhyggjur af því að engir af forystuliði Sjálfstæðis- flokksins hafa dvalið í útlöndum. Þess vegna er útsýn þeirra þröng og þeir ekki færir um að fást við stjórnmál. Þegar aftur á móti Jón Ormur var í íhaldinu voru þar við stjórnvöl menn sem höfðu dvalið) meðal erlendra stórþjóða og voru j því menn með mönnum. Svo setur pressupenni sig í urn-- burðarlyndar stellingar: „Það verða ekki allir heimskir á að halda | sig heima, né heldur verða allir víðsýnir af því að sjá vítt." Pað skyldi þó aldrei vera. Sleggjudomar Mitt í allri angistinni yfir því að forystulið Sjálfstæðisflokksins skuli ekki hafa átt heima meðal manna, það er að segj a í útlöndum, telur heimskugreinarhöfundur að Kvennalistinn hafi séð ljósið ytra og meira að segja Framsókn hefur innan sinna vébanda menn sem horft hafa langt út af bæjarhlaðinu, „... þó dagblaðið Tíminn minni kannski helst á héraðsfréttablað í Albaníu, hvað varðar vídd í heims- mynd." Þessi skarpgáfulega skoðun byggist væntanlega á víðsýni og þekkingu á málefninu sem um er fjallað og hæfir þeim sem farið hefur vítt of veröld og dvalið meðal þjóða. Fáfræði og sleggjudómar eru sem sagt meðal þess sem teyga má að sér í þeim stóru, fínu útlöndum, þar sem þekkingin býr og þar sem menn mannast upp í að verða að mönnum eftir þeirri formúlu að heima sé verst. Annars er lesendum Tímans lát- ið eftir að dæma um hvaða stoð er undir skoðunum heimsborgarans um víðsýni blaðsins og hversu gáfulega hann fer með skoðanir sínar. Ætla mætti að Jón Ormur Hall- dórsson lesi aldrei Tímann og viti þar af leiðandi ekkert um hvað hann er að þvæla og sé því að skrifa um tilfinningar sínar en ekki stað- fastar og viti bornar skoðanir. En í greininni um vaxandi heimsku víkur hann að lokum að alþjóðahyggju sinni: „Afstaða okkar til mjög náinnar efnahags- legrar og stjórnmálalegrar sam- vinnu við ríki Evrópu mun skipta meira máli en flest annað í íslensk- um stjórnmálum." Og enn kemst greinarhöfundur í uppnám þegar áhyggjurnar hrann- ast upp í huga hans vegna þess að Sjálfstæðisflokkurinn sé svo hörmulega vanbúinn til að mæta þeim breytingum. Forystuliðið hef- ur nefnilega alltaf búið á íslandi og er því vanhæft til að taka þátt í stjórnmálum. Að þessu athuguðu fer að kvikna á perunni hjá Tímamönnum. Ein- kunnin héraðsfréttablað í Albaníu er gefin fyrir það að Tíminn hefur til þessa ekki verið sérlega ginn- keyptur fyrir að Island samsamist sameinaðri Evrópu, helst umræðu- laust. Blaðið hefur aftur á móti varað við allri fljótfærni varðandi þau mál og staðið heldur á móti því að bókstaflega öllum landsréttind- um sé fórnað fyrir tollafríðindi og baunadisk. Menn mega gjarnan búa erlendis og leika þar fífl á torgum. En af því háttalagi ættu þeir að láta þegar heim kemur og temja sér háttu siðaðra manna, jafnvel þótt heima- aldir séu. Og varðandi allt fljótræði um sameiningu við Evrópubandalag er full ástæða til að vara við vaxandi heimsku á versta tíma. OÓ

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.