Tíminn - 25.09.1990, Blaðsíða 4

4 Tíminn
Þriðjudagur 25. september 1990
Borgarstjórinn verður fyrir æ meiri gagnrýni vegna aðgerðarleysis:
Sívaxandi óöld í New York
Þegar David Dinkins stóð fyrir framan stóran hóp aðdáunarfullra
stuðningsmanna rétt eftir að hann hafði tekið við embætti borgar-
stjóra New York fyrir níu mánuðum, lét hann falla óvenju djörf orð,
af honum að vera: „Ég ætla að beijast af meiri hörku gegn glæpum
en nokkur annar borgarstjóri New York hefur gert.“ Síðustu vik-
umar hefur hann stöðugt verið minntur á þessa yfirlýsingu.
Lofaði að draga úr spennu
milli kynþáttanna
Dinkins er fyrsti blökkumaðurinn
sem gegnir embætti borgarstjóra í
New York og kosningabarátta hans
byggðist á því að hann hét að draga
úr spennu milli kynþátta og sam-
eina þá „stórkostlegu mósaík" marg-
víslegrar menningar sem fyrirfinnst
í borginni. Nú er borgarstjórinn æ
meira gagnrýndur fyrir að hafa ekki
tekist að bregðast við ofsafenginni
glæpaöldu sem tröllríður New York.
Síðasta morðið, þegar ungur ferða-
maður frá Utah var drepinn á neðan-
jarðarbrautarstöð, var dropinn sem
fyllti mælinn og nú krefjast New
York-búar þess að borgaryfirvöld láti
til sín taka svo um munar. Dagblaðið
New York Post, sem nýtur að vísu
ekki sérlegrar virðingar, ákallaði
Dinkins í forsíðufyrirsögn, „Dave, Do
Something!" (Dave, gerðu eitthvað!).
Dinkins er enginn upphlaupsmað-
ur en hann gerði sitt besta. „Ég er
alveg öskureiður," sagði hann og hét
því að borgarstjórn hans myndi „ná
götunum aftur á sitt vald“. En þrátt
fýrir að sterkt væri að orði kveðið
hafa ekki gerðirnar verið jafn áhrifa-
ríkar. Nú er Dinkins, sem Iitið var á
sem helstu von borgarinnar þegar
hann tók við embætti í janúar sl.,
sakaður um að vera allsendis van-
hæfur.
Harður áfellisdómur
Lengi hefur verið litið á New York
sem borg glæpa og félagslegra
vandamála. En nú er svo komið að
jafnvel þeir íbúar borgarinnar sem
hvað mest og lengst hafa mælt
henni bót eru örvæntingu næst. í
aðalgrein tímaritsins Time nýlega,
sem birtist undir nafninu „The Rott-
ing of the Big Apple" (Rotnun Stóra
eplisins (gælunafn New York)) kem-
ur fram sú ótrúlega staðreynd, að
59% borgarbúa vildu heldur búa
einhvers staðar annars staðar, og
60% íbúa hafa stöðugt áhyggjur af
glæpum.
Þetta var harður áfellisdómur, en
Dinkins brást stillilega við. Hann
sakaði Time um að hafa ekki birt
allar niðurstöðurnar úr könnun
sinni en sumar þeirra hefðu sýnt aö
flestir New York-búar álíta enn
borgina „spennandi". Hann bætti
þvf við að hann styddi 5.000 manna
fjölgun í lögregluliði borgarinnar.
Hrörnun borgarínnar hófst
á níunda áratugnum
Vandi New York á rætur að rekja til
arfleifðar fyrirrennara Dinkins, Eds
Koch. Þau 12 ár, sem hann gegndi
embætti borgarstjóra, fór aðeins
fram bráðabirgðaviðhald á borgar-
kerfínu. Á stjórnarárum Reagans
var aðstoð alríkisstjórnarinnar
skorin rösklega niður með þeim af-
leiðingum að lögreglumönnum
fækkaði, glæpir stórjukust og
heilsuþjónustan sligaðist undan
krakkfári og eyðnisprengingu.
Efnahagslegi blómatíminn á níunda
áratugnum, sem Wall Street kynti
undir, var aðeins tímabundinn dul-
búningur.
En margir hafa reiðst aðgerðaleysi
Dinkins, í stað þess að takast djarf-
lega á við kreppuástandið. Þeir geta
ekki gleymt myndinni af borgar-
stjóranum, þar sem hann sat mak-
indalega í mikilmennadeildinni á
áhorfendapöllunum við upphaf
bandaríska tennismeistaramótsins
eftir að hafa verið fluttur þangað
með lögregluþyrlu, á sama tíma og
verið var að murka lífið úr Brian
Watkins, 22ja ára ferðamanni frá
Utah, með hnífsstungum á neðan-
jarðarbrautarstöð. Sú staðreynd að
Watkins hafði komið til New York til
að fylgjast með tennismeistaramót-
inu, varð bara til að auka á beiskj-
una.
Borgarstjórinn getur ekki
verið viðstaddur 2000
jarðarfarir á ári!
Ekki dró það úr þeirri skoðun al-
mennings að Dinkins væri mis-
heppnaður og skildi ekki hvað væri
að gerast umhverfis hann, að hann
dreif sig skýringalaust til Kaliforníu
til að halda ræðu við Kaliforníuhá-
skóla í Berkeley um framtíð endur-
skipulags í borgum. Á sama tíma
voru dagblöðin í New York uppfull af
skelfingarfrásögnum af síðustu
glæpunum dag eftir dag.
Enn meiri andúð vakti þessi Kali-
forníuferð hans vegna þess að hún
kom í veg fyrir að hann gæti verið
viðstaddur jarðarför Watkins í Utah.
Svar hans við þeirri gagnrýni þykir
dæmigert og og sýna í hnotskurn
hversu vonlaus staða hans er: „Mað-
ur getur ekki verið viðstaddur jarð-
arför hvers og eins sem fellur fyrir
morðingjahendi." Auðvitað var
þetta rétt hjá honum þar sem allt að
því 2.000 manns eru drepnir í New
York á hverju ári. En tilfinninga-
leysið í yfirlýsingu hans styrkti það
álit fólks að forystan sem New York-
búar vilja fá, kemur ekki frá
Dinkins.
Viðfelldinn félagi
í tennis - en getur
ekki tekið ákvarðanir
Þó að Dinkins hafi langa reynslu í
stjórnmálum í New York, er fátt
uppörvandi að finna á ferli hans áð-
ur en hann var kosinn borgarstjóri.
Einn fyrrverandi starfsbróðir hans í
matsnefnd borgarinnar gefur hon-
um þann dóm að sjálfsagt sé hann
hinn ágætasti félagi í tennis, en það
sé hreinlega ógerlegt að fá hann til
að taka nokkra ákvörðun í neinu
máli.
Dinkins kýs heldur baktjaldamála-
miðlanir en að taka á vandanum
föstum tökum. Ein af fáum vel-
heppnuðum aðgerðum hans síðan
hann settist í borgarstjórastólinn
var að ná fram samkomulagi um
nýja fjárhagsáætlun sem gekk áleið-
is í þá áttina að draga úr yfirvofandi
1.9 milljarðs dollara halla. En þegar
glæpir eiga í hlut hefur honum lítið
orðið ágengt. Sakaruppgjöf vegna
ólöglegrar byssueignar, en álitið er
að ólöglegar byssur í borginni skipti
milljónum, bar þann rýra árangur
að 35 skotvopnum var skilað.
'ií''. >ÍT?letö'oke 'Vte a-o cop!ue-i . )W;
f/f* t/o.' \vh:>t: cicv<jy >x cur own r.oni&t' ora avtOift ;>• 6/oo>/
. .......-• - • --_____________________________________________
Á forsíðu New York Post var birt áskorun til Davids Dinkins borgar-
stjóra um að bretta loks upp ermar og lægja glæpaölduna sem nú ríð-
uryfir borgina.
Hryðjuverkamenn Grapo á Spáni:
Ekki af baki dottnir
Á auglýsingaspjaldi spænsku lögreglunnar segir að fólkið, sem mynd-
imar em af, sé stórhættulegir glæpamenn.
Um alla Evrópu hafa liðssveitir,
sem berjast gegn hryðjuverka-
starfsemi, heilu skýrslubunk-
ana um þá, en spænsku glæpa-
mennimir sex, sem hvað ákaf-
ast er lýst eftir, þrír karlar og
þrjár konur, leika enn lausum
hala. Hvað eftir annað á undan-
fömum tveim áram hafa þeir
komið fram í dagsljósið til að
drepa fólk og koma fyrir
sprengjum, án þess að gera
minnstu tilraun til að dulbúast.
Sprengingar í Nadrid
í fyrstu viku september glumdu
við sprengingar í Madrid þegar
kauphöllin, ellefta hæð fjármála-
ráðuneytisins og móttökusvæðið í
nýtískulegum byggingum stjórn-
Iagadómstólsins — þær þrjár opin-
beru byggingar sem gætt er hvað
best í höfuðborginni — urðu fyrir
stórskemmdum í sprengingum á
sama hálftímanum. Það var ein-
göngu gæfan sem réð því að einung-
is 10 manns Iétu lífið eða særðust.
Og sprengingar
í Barcelona
Sprengingarnar ollu fjórum millj-
ónum íbúum borgarinnar undrun
og skelfingu. Þrátt fyrir víðtæka leit
sluppu hryðjuverkamennirnir frá
Madrid og íétu svo aftur til sín taka
nokkrum dögum síðar í Barcelona.
í þetta sinn var skotmark öfgasinn-
uðu vinstrisinnanna í Fyrsta októ-
ber andfasista-byltingarhópnum
(Grapo) höfuðbækistöðvar Sósíal-
istaflokksins í höfuðborg Katalóníu.
Tveir menn, vopnaðir skammbyss-
um, gengu þar inn rétt upp úr há-
degi á mánudegi og báru með sér
sprengiefni. Þeir gáfu starfsfólkinu
þriggja mínútna frest til að hafa sig
út af skrifstofunum og flúðu síðan
sjálfir. Sprengingin skildi við flokks-
skrifstofurnar í rúst.
í símtali þann sama dag var fullyrt
að Grapo bæri ábyrgð á tveim
sprengingum í stærstu olíuhreins-
unarstöð Spánar í Tarragona.
Sprengingarnar rufu bútangas-
leiðslur, með þeim afleiðingum að
eldur gaus upp sem tók slökkviliðs-
menn þrjá daga að slökkva.
40 Grapo-menn hafa verið
í hungurverkfalli
í 10 mánuði
Sprengingarnar eru hluti af her-
ferð Grapos til að þvinga spönsku
ríkisstjórnina til samninga til að
binda enda á lengsta hungurverkfall
í Evrópu. Forystumaður hryðju-
verkamannanna, José María Sánc-
hez Casas, sem situr í Carabanchel-
fangelsinu í Madrid, og 39 aðrir fé-
lagar Grapo í fangelsum víða um
landið, hafa fastað í næstum tíu
mánuði, sumir með hléum en í aðra
hefur verið troðið mat til að þeir
mættu lífi halda.
Hefndarþyrstir félagar þeirra utan
fangelsismúranna eru að meðaltali
33 ára gamlir. Allir Spánverjar hafa
hvað eftir annað séð myndir af þeim
í sjónvarpinu, dagblöðum og á lög-
reglustöðvum, flugstöðvum og járn-
brautarstöðvum.
Sást til hermda-
rverkamannanna
Laureano Ortega er sá sem skipu-
leggur hryðjuverk Grapos. Hann er
29 ára, hefur hrokkið dökkt hár og
er annar þeirra byssumanna sem
önnuðust sprenginguna í Barcel-
ona.
Öryggismyndavél tók upp á mynd-
band eina eftirlýstu kvennanna
þriggja, þegar hún gekk inn í bygg-
ingar stjórnlagadómstólsins. Hún
bar tvær töskur og bað um að fá að
fara á salernið, þar sem henni liði
ekki vel. Fljótlega fór hún aftur og
nú bar hún aðeins eina tösku.
Lögreglan hefur ekki nafngreint
þessa konu, en álitið er að hún sé
María Jesus Romero, 33ja ára og frá
Sevilla. Hún hefur átt aðild að
morðum sex lögreglumanna, kaup-
sýslumanns og læknis, og skotið og
sært alvarlega tvo liðsforingja í
hernum.
Samtökin stofnuð
á lokadögum Francos
Þessi fámennu en ofbeldisfullu
borgarskæruliðasamtök hafa myrt
70 manns á þeim 15 árum sem þau
hafa verið starfrækt, en þau voru
stofnuð 1. október 1975. Þann dag
drápu félagar í Grapo fjóra lögreglu-
foringja, sem stóðu vörð um banka í
Madrid, til að hefna fyrir aftöku
fimm hermdarverkamanna nokkr-
um dögum áður. Morðin á Iögreglu-
foringjunum voru framin á sama
tíma og Franco kom síðast fram op-
inberlega. Dauði einræðisherrans
sex vikum síðar og upptaka lýðræðis
í landinu höfðu ekki minnstu áhrif á
þá bjargföstu og ofsafengnu trú Gra-
pos að Spánn sé enn undir járnhæl
fasista.
Lögreglumenn, sem berjast gegn
hryðjuverkum, halda því ákveðið
fram að styrkur Grapos sé einungis
fólginn í örfáum hryðjuverkamönn-
um, auk nokkurra hundruða stuðn-
ingsmanna, sem hafa myndað hópa í
Madrid, Barcelona og Valencia.
Tvisvar hefur lögreglan skotið niður
og drepið forystumenn samtakanna,
en þeim hefur alltaf tekist að endur-
skipuleggja félagsskapinn og halda
áfram aðgerðum sínum.
Ósköp venjulegt
ungt fólk í útlíti
Af ljósmyndunum að dæma er hér
um ósköp venjulegt ungt fólk að
ræða, sem engan veginn sker sig úr
fjöldanum. Og það segir lögreglan
einmitt vera skýringuna á því hvers
vegna það gengur enn laust, þrátt
fyrir leitina að því um allt land og
auglýsingarnar um þau eftirlýstu,
þar sem skrifað stendur stórum
svörtum stöfum: „Þessir glæpa-
menn eru stórhættulegir."