Morgunblaðið - 21.07.2007, Qupperneq 24

24 LAUGARDAGUR 21. JÚLÍ 2007 MORGUNBLAÐIÐ
ÍSLAND OG KANADA
Loftferðasamningurinn milli Ís-lands og Kanada hefur miklaþýðingu og leggur grundvöll
að enn frekari samskiptum á milli
þessara tveggja þjóða. Það er augljóst
að flugsamgöngur verða góðar á milli
landanna á næstu árum og ferðir tíðar.
Samskiptin á milli Íslendinga og
Kanadamanna hafa verið minni á und-
anförnum áratugum en tilefni hefði
verið til í ljósi nálægðar á milli land-
anna. Mikil grózka í samskiptum okk-
ar hér á Íslandi og frænda okkar í Ís-
lendingabyggðum Kanada hefur hins
vegar stuðlað mjög að auknum áhuga
á samskiptum við Kanada en lélegar
samgöngur hafa torveldað þau sam-
skipti.
Kanadískt þjóðfélag er að verulegu
leyti frábrugðið hinu bandaríska, þótt
ætla mætti að bandarískra menning-
aráhrifa gæti þar mjög, sem þau gera
upp að vissu marki. En sterk og náin
tengsl Kanadamanna við bæði Bret-
land og Frakkland vega þar á móti.
Fullyrða má að kanadískt umhverfi er
Íslendingum að skapi. Við eigum sögu
okkar vegna auðvelt með að skilja
sjónarmið hins frönskumælandi
minnihluta í Kanada.
Reglulegar samgöngur við Kanada
verða til þess að auka mjög ferðir Ís-
lendinga þangað og vafalaust verður
það að einhverju leyti gagnkvæmt.
En jafnframt er ljóst að viðskipti á
milli landanna eru að aukast. Íslands-
banki og síðar Glitnir hóf að hasla sér
völl í viðskiptum við sjávarútvegsfyr-
irtæki í Kanada fyrir allmörgum árum
og síðustu misseri hefur Landsbanki
Íslands lagt grundvöll að stórauknum
umsvifum þar.
Við eigum líka margvíslegra póli-
tískra hagsmuna að gæta með Kan-
adamönnum á norðurslóðum. Eftir
brottför bandaríska varnarliðsins frá
Keflavíkurflugvelli og minnkandi póli-
tísk samskipti Íslands og Bandaríkja-
manna af þeim sökum má gera ráð fyr-
ir að sameiginlegir hagsmunir okkar
og Kanadamanna verði til þess að
samband og samráð milli ríkjanna
aukist.
Samskiptin við Vestur-Íslendinga
verða auðvitað kjarninn í samskiptum
okkar við Kanada hér eftir sem hingað
til. Betri samgöngur munu verða til
þess að þau samskipti aukast. Íslend-
ingar, sem ferðast um slóðir Vestur-
Íslendinga koma þaðan allir sem einn í
hrifningarvímu og fá nýja sýn á sögu
þjóðar okkar og hlutskipti þeirra kyn-
slóða sem byggðu þetta land alveg
fram yfir aldamótin fyrir hundrað ár-
um.
Það er hollt fyrir menningu okkar
að meira jafnvægi skapist í samskipt-
um okkar við þjóðir Norður-Ameríku
og að hin bandarísku áhrif verði ekki
eins yfirþyrmandi og þau hafa verið.
Þegar á allt þetta er litið er ekki
ólíklegt að loftferðasamningurinn við
Kanada marki meiri þáttaskil en
kannski lítur út við fyrstu sýn.
Kanada er land tækifæranna. Gera
má ráð fyrir að útrásarkynslóðin ís-
lenzka verði fljót að átta sig á því og
leiti því á vit þeirra tækifæra.
REYNSLA AKUREYRINGA
Umræður fara nú vaxandi meðalfagfólks um nýja nálgun í mál-
efnum þeirra, sem eiga við geðsýki að
stríða. Um þessa nýju nálgun eru not-
uð mismunandi heiti. Sumir tala um
„samfélagsgeðlækningar“, aðrir um
„samfélagsþjónustu“, sem hefur auð-
vitað mun víðtækari skírskotun en til
þeirra, sem eru að takast á við geð-
sjúkdóma. Sigmundur Sigfússon,
geðlæknir á Akureyri, talar um
„svæðisgeðlækningar“ í mjög athygl-
isverðu samtali við Morgunblaðið í
gær.
Þessi orð eru notuð yfir það, sem á
ensku er kallað „communitive mental
health“ og á norsku „distriktpsyki-
atri“. Æskilegt er að samkomulag ná-
ist á milli fagfólks um það hvaða orð
verði notað. Það er óþægilegt í al-
mennum umræðum, ef mismunandi
heiti eru notuð.
Viðtalið við Sigmund Sigfússon er
ekki sízt athyglisvert vegna þess, að
svo virðist sem samfélagsgeðlækn-
ingar hafi verið stundaðar um skeið á
Akureyri á sama tíma og umræður
eru um að hefja þær á Reykjavíkur-
svæðinu og deilt um hvort það eigi að
gera í tengslum við geðdeild Land-
spítalans eða óháð þeirri starfsemi,
sem þar fer fram.
Sigmundur Sigfússon segir í sam-
tali við Morgunblaðið í gær:
„Í hópi sérfræðinga, sem stunduðu
nám með mér við Norræna heilsuhá-
skólann í Gautaborg, voru nokkrir
svo róttækir, að þegar við heimsótt-
um stórt geðsjúkrahús var iðulega
spurt: „Hvenær ætlið þið að leggja
þessa stofnun niður?“ Boðskapurinn
var sá, að dreifa þjónustunni út á
meðal fólks og fækka plássum á
stórum geðspítulum, því að það var
augljóst öllum, að þeir voru óhollir
fólki, sem var þar mjög lengi.“
Síðan segir Sigmundur:
„Ég leysti af í Osló í Noregi sum-
arið 1992 og fylgdist með hvernig
þeir byggðu upp úthverfaþjónustu.
Þar vann ég í hverfamiðstöð, sem
þjónaði 100 þúsund manna svæði, og
starfaði í velferðarhópi, sem saman-
stóð af læknum, sálfræðingum og
hjúkrunarfræðingum. Eitt af því,
sem gert var, var að fara heim til
sjúklinga, sem var nýtt fyrir mér.“
Af samtalinu við Sigmund má ráða
að Akureyringar eru komnir mun
lengra í að þróa upp þessa þjónustu
við geðveikt fólk en gerzt hefur hér á
höfuðborgarsvæðinu.
Nú þegar þessi þróun er að komast
á rekspöl á suðvesturhorninu er aug-
ljóst að hægt er að taka mið af þeirri
reynslu, sem fengizt hefur á Akureyri
í þessum efnum, þar sem þeir Sig-
mundur og Brynjólfur Ingvarsson
geðlæknar hafa smátt og smátt byggt
upp þjónustu á þeim grundvelli, sem
þekkt er orðið á Norðurlöndum og í
Bretlandi.
Það eitt að geðlæknar sæki sjúk-
linga heim mundi leysa mikinn vanda.
Einar Sigurðsson.
Styrmir Gunnarsson.
Forstjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á slóðinni http://morgunbladid.blog.is/
FRÉTTASKÝRING
Eftir Steinþór Guðbjartsson
steinthor@mbl.is
T
ugir ríkja hafa óskað eftir því
að gera loftferðasamning við
Kanada og vekur athygli að
Kanada áritar samning við Ís-
land næst á eftir Bandaríkj-
unum, Bretlandi og Írlandi. „Þetta er
mikil viðurkenning fyrir Ísland, Icelandair
og fyrir alla sem hlut eiga að máli,“ segir
Eric Stefanson í Winnipeg, en hann beitti
sér mjög fyrir áritun samningsins.
Eric Stefanson, þingmaður í Manitoba
frá 1990 til 2000, er í einstakri stöðu. Sem
fyrrverandi heilbrigðisráðherra, fjár-
málaráðherra og aðstoðarforsæt-
isráðherra í Manitoba er hann vel tengdur
í hópi kanadískra stjórnmálamanna, við-
skiptamanna og embættismanna, jafnt í
Manitoba sem á landsvísu. Tengsl hans
við íslenska ráðamenn eru líka mikil og
hafa verið lengi.
Þessi sérstaða hafði mikið að segja við
afgreiðslu loftferðasamnings Íslands og
Kanada, því Eric Stefanson gat setið
beggja vegna borðsins, fékk upplýsingar
um gang mála frá báðum hliðum og gat
mælt með málinu með hagsmuni allra í
huga.
„Þetta er stór dagur fyrir Ísland og
Kanada og sem Vestur-Íslendingur er ég
hreykinn af því að hafa getað lagt málinu
lið. Ég fyllist sama stolti og þegar Lands-
bankinn opnaði bækistöð í Winnipeg. Ég
er mjög ánægður með niðurstöðuna og
loftferðasamningurinn er frábær fyrir rík-
in,“ segir Eric Stefanson í samtali við
Morgunblaðið.
Winnipeg vill Icelandair
Gary Doer hefur verið forsætisráðherra
Manitoba síðan 1999. Hann hefur verið í
miklum tengslum við fólk af íslenskum
ættum og lagt áherslu á að styrkja þau
samskipti. Hann fékk t.d. Peter Bjornson,
þáverandi kennara á Gimli, til að fara í
framboð 2003. Peter endurheimti sæti ný-
demókrata á svæðinu og Gary Doer þakk-
aði fyrir með því að gera hann að mennta-
málaráðherra, starfi sem hann gegnir enn.
Loftferðasamningur milli Kanada og Ís-
lands hefur verið ræddur á nánast öllum
fundum Gary Doers með íslenskum ráða-
mönnum, jafnt í Manitoba sem á Íslandi
en hann hefur komið tvisvar til landsins,
2001 og 2006, og var Eric Stefanson í
fylgdarliði hans í bæði skiptin.
Forystumenn í Manitoba hafa lagt
áherslu á beint flug milli Íslands og
Winnipeg. Helstu rökin hafa verið þau að
í Manitoba er fjölmennasta samfélag fólks
af íslenskum ættum utan Íslands eða hátt
í 100.000 manns. Beint flug myndi auð-
velda öll samskipti Íslands og þessa fólks.
Í öðru lagi hafa þeir bent á að Winni-
peg er í miðju Kanada og flug þaðan til
Íslands og áfram til meginlands Evrópu
myndi höfða til fólks í næstu fylkjum við
Manitoba, Saskatchewan og Ontario auk
Norður-Dakota í Bandaríkjunum.
Í þriðja lagi hafa þeir nefnt mikilvægi
staðsetningar Winnipeg í vöruflutningum
milli Norður-Ameríku og meginlands Evr-
ópu í gegnum Ísland.
Eric Stefanson tekur undir þessi rök og
segir að Gary Doer og Vic Toews, fjárlag-
aráðherra Kanada (President of the
Treasury Board) sem fer jafnframt með
málefni Manitoba í ríkisstjórn Kanada,
Að sög
mörg tæ
flug mill
sé alltaf
fremst v
eða Otta
utan Ha
ekki á d
beri í hu
byggja u
samlegt
landair s
og Evró
aðurinn
sér. Í þv
beint flu
ada allt
tækifær
Toron
og þaðan
ada og t
fyrir uta
þetta í h
landair l
ronto se
þangað
við kana
Gunna
verði by
ríkjanna
aðir og l
bót og le
gera það
Aukið fl
unarsam
auk þess
skipti á
skipti m
byggist
„Það er
tækifær
ara svæ
enda oft
sjáum þ
skiptum
það er í
öðru.“
Eflir vi
Björgólf
bankará
skipti Ís
ist að un
semi ísle
samband
opnaði f
en hafði
Eimskip
starfsem
„Viðtö
staklega
af íslens
eru áhri
Eftir he
sannfær
hinn sam
íslensku
bíði þar
Það er
hafi þrýst mjög á um áritun loftferða-
samningsins auk þess sem þingmenn
Manitoba á Kanadaþingi hafi stutt málið
dyggilega. Í þessu sambandi má nefna að
Eric Stefanson og Vic Toews voru ráð-
herrar í sömu ríkisstjórn í Manitoba,
sessunautar og miklir mátar. „Við teljum
að mikil viðskipti geti tengst beinu flugi
til Winnipeg,“ segir Eric og vísar til stöðu
borgarinnar gagnvart Mið- og Vestur-
Kanada og miðríkjum og norðurríkjum
Bandaríkjanna. „Markaðssvæðið er stórt
og fjölmennt og möguleikarnir miklir.
Auk þess höfum við góð menningarleg og
tilfinningaleg tengsl við Ísland og þau
myndu aukast með beinu flugi. Það er al-
veg ljóst að fólk af íslenskum ættum fyll-
ist stolti yfir því að geta flogið með Ice-
landair til Íslands og áfram þaðan til
Evrópu.“
Til viðbótar þessu bendir Eric Stef-
anson á að Winnipeg-flugvöllur sé einn af
fáum flugvöllum í Norður-Ameríku sem sé
opinn 24 tíma á sólarhring og því noti stór
alþjóðaflutningafyrirtæki eins og t.d. UPS
og FedEx völlinn. Hann sé tilvalinn vegna
vöruflutninga til Evrópu. „Winnipeg hent-
ar því vel jafnt til vöruflutninga og fólks-
flutninga,“ segir Eric Stefanson. „Yfirvöld
flugvallarins styðja beint flug milli Winni-
peg og Íslands, ríkisstjórn Manitoba er
mjög hliðholl beinu flugi og það er já-
kvætt fyrir Icelandair að vita að mark-
aðurinn og yfirvöld taka vel á móti félag-
inu.“
Fleiri möguleikar
Fyrir nokkrum árum flaug Icelandair til
Halifax en flugið var takmörkunum háð
og þess vegna var því hætt. Það var tekið
upp á ný í fyrravor, ekki síst vegna
breyttra viðhorfa hjá nýrri ríkisstjórn og
velvilja og þrýstings frá Nova Scotia, en
utanríkisráðherra Kanada, Peter Mackay,
er einmitt frá New Glasgow í fylkinu og
starfaði lengi í Halifax.
Guðjón Arngrímsson, upplýsingafulltrúi
Icelandair, segir að félagið hafi alltaf haft
augastað á flugi til Toronto og í fyrradag
var tilkynnt að Icelandair hæfi beint áætl-
unarflug þangað næsta vor. Jafnframt var
greint frá því að flugi yrði haldið áfram til
Halifax og möguleikar skoðaðir á flugi til
Montreal, Winnipeg, Ottawa og St.
John’s.
Gunnar Már Sigurfinnsson, fram-
kvæmdastjóri sölu- og markaðssviðs Ice-
landair, tók þátt í samningaviðræðunum
við Kanadamenn. Hann segir að flugið til
Halifax hafi ekki síst verið endurvakið í
fyrra vegna þrýstings frá Halifax. Þá hafi
heimamönnum verið gerð grein fyrir því
að ekki yrði flogið til langframa til Kan-
ada nema frelsi fengist til að byggja upp
áætlun eins og félagið teldi best til að
þjóna markaðnum sem best. Mjög miklir
hagsmunir fælust í því að fljúga á fleiri en
einn stað og aukið frelsi væri forsenda
áframhaldandi flugs.
Auknir möguleik
ferðasamningi v
Nýáritaður loftferðasamn-
ingur Íslands og Kanada
skiptir miklu máli fyrir bæði
ríkin og er líklegur til að efla
menningar- og viðskipta-
tengsl þeirra. Icelandair hef-
ur þegar ákveðið að hefja
áætlunarflug til Toronto og
möguleikar á flugi til ann-
arra borga eru til skoðunar.
Auknir möguleikar Icelandair hefur ákveðið að hefja fl