Morgunblaðið - 08.10.2008, Blaðsíða 15

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 8. OKTÓBER 2008 15
ERLENT
YFIRVÖLD í Nepal krýndu í gær Matina Shakya sem nýja Kumari eða lif-
andi gyðju, sem telst endurholdgun gyðjunnar Kali. Matina er aðeins
þriggja ára og var valin samkvæmt leyndum leiðum, hún heldur stöðunni
til kynþroskaaldurs. Foreldrar hennar segja erfitt að þurfa að kveðja hana
en hún mun dveljast fjarri foreldrum og hljóta einkakennslu.
Reuters
Lifandi gyðja í Nepal
BÍLAÁHUGAMENN voru lítt
hrifnir þegar Citroën 2CV, eða
„Bragginn“ eins og bíllinn hefur ver-
ið kallaður hér á landi+, var fyrst
sýndur almenningi á bílasýningu í
París fyrir 60 árum.
Frumgerð bílsins var aðeins með
eitt framljós, engan startara og for-
stjóri Citroën, Pierre-Jules Bou-
langer, viðurkenndi að bíllinn líktist
einna helst regnhlíf á fjórum hjólum.
Við hönnun bílsins höfðu Boulang-
er og samstarfsmenn hans það að
leiðarljósi að framleiða ódýrt farar-
tæki fyrir bændur, bíl sem gæti flutt
fjóra menn og eggjakörfu yfir
plægðan akur án þess að eggin (hvað
þá beinin) brotnuðu.
Hannaður fyrir bændur
Þótt fjölmiðlamenn væru ekki
uppveðraðir þegar bíllinn var sýnd-
ur í fyrsta skipti varð eftirspurnin
fljótlega svo mikil að kaupendur
þurftu að bíða í allt að fimm ár eftir
því að fá hann afhentan.
Ástæðan fyrir vinsældunum var
einkum sú að Bragginn var ódýr,
sparneytinn, bilaði sjaldan og fjöðr-
unin var svo mikil að hann hentaði
vel á holóttum sveitavegum og jafn-
vel utan vegar. Hann var því álitinn
kjörinn ferðabíll. bogi@mbl.is
Ódýr og
bilaði
sjaldan



  ; <.
1)4

9 !9 $ 



= "'$.
  
+
'%4 
. >  "

9$? 

4!9 >
92 9 @01
 
  
   
    ! "  !! 
   "  ! 

 

! #$ 


!  %
 '! (
@0
)


 *
 '
 
 " +&,
-
!" 
  *! '



.+/& 0.+/
 
1   2  *("
1!  3
@0
4      5  6*  1     7

  8/ 9!
 

 1  %*
 

 !!



  8#$ 8/&

 * 

@5
#! -
!! * 

 ! *!
*  !
 1 
 
  !  +
 :1
 !
!      *
 * 
 
'
 
  %
 '*
 %

  

@),:9
;
  &

!! 
 )
!
  +<!

:% '*
   
*
 
  6*
  :

 *

=>?8#>=@ 8/&



A      ' B8 % 

*
 
  
 '  8 ' /
(  N  A '  B7

". " 
.%($  '
%3)$3) %







5&8/%& )8>DE
=?#C:" 97
"  &
F$8
G/ $& ==
F# /4"  ' 
&
EE# 
EGB>&
EGFE
EG>8&
EGG$
8 "
7
4&
 1 &
DC3E-@57@ FCC GCFC
/<   :
.%

9
".
$
@E8BF==#   

 

 
 




 
/ 0 1 2 ' 3 4 5 6 2 7   0 4 4 
 ) 1 8  8 2
%

.*!!

"  H% F#  

%  
B"# 
    *
E$$ 
8 "',# 
$
- ' 1! 


!
 *  *
*! 9 

:1!


H?
<

5*
 


,4$ <
$,
I * 




'! 
'!

8   ?"

<!


>"

9!!



   

+<,I 
A <  !

 *

="?>
!
"

BARACK Obama, forsetaefni demó-
krata, hefur aukið forskot sitt á John
McCain, forsetaefni repúblikana, ef
marka má nýja
skoðanakönnun
sem náði til allra
Bandaríkjanna.
Könnun CNN
bendir til þess að
53% líklegra kjós-
enda styðji
Obama en 45%
McCain. Munur-
inn hefur aukist
um helming frá
sams konar könnun sem gerð var um
miðjan september þegar hann var
fjögur prósentustig.
Könnunin bendir til þess að fylgi
George W. Bush Bandaríkjaforseta
sé minna en nokkru sinni fyrr, þ.e.
24%, sem er jafnmikið fylgi og Rich-
ard Nixon var með skömmu áður en
hann sagði af sér árið 1974. Minnk-
andi fylgi Bush eru slæmar fréttir
fyrir McCain því 56% aðspurðra
sögðust telja að hann myndi halda
stefnu forsetans.
Fjármálakreppan virðist einnig
hafa stuðlað að auknu fylgi Obama.
68% aðspurðra sögðust treysta
Obama til að takast á við kreppuna,
átján prósentustigum fleiri en Mc-
Cain. Þá bendir könnunin til þess að
stuðningurinn við Söru Palin, vara-
forsetaefni repúblikana, hafi minnk-
að verulega. bogi@mbl.is
Obama eyk-
ur forskotið
Barack Obama
FRÉTTASKÝRING
Eftir Kristján Jónsson
kjon@mbl.is
HVAÐA áhrif hafa áföll eins og
kreppa og stríð á heilsu okkar? Lík-
lega er rétt að velta því fyrir sér nú
þegar efnahagslegar hamfarir ríða
yfir heiminn og margir óttast um
sinn hag. Fleiri leita til geðlækna en
áður og sjálfsvígum fjölgar. En nið-
urstöður rannsókna á því hvernig
fólk bregst við í stríði hafa sýnt að
ekki er um einhlítt svar að ræða
þegar spurt er um áhrifin á al-
mannaheilsu. Reynslan er misjöfn.
Í Danmörku batnaði heilsufar al-
mennings undir hernámi Þjóðverja
1940-1945. Þess ber að gæta að eng-
inn raunverulegur matarskortur var
í landinu en ekki var lengur auðvelt
að ná sér í hvítan sykur eða hvítt
brauð, ýmis annar munaður var ekki
á boðstólum og afleiðingin var holl-
ara mataræði.
Aukin samheldni
Og þótt ótrúlegt megi telja segja
heimildarmenn að minna hafi verið
um margvíslega kvilla, þ. á m. sum-
ar geðraskanir, en venjulega í Saraj-
evo í umsátri Bosníu-Serba 1992-
1995.
Eitt af því sem bent hefur verið á
er að samheldni eykst stundum mik-
ið meðal þeirra sem deila erfiðum
tímum. Danir voru langflestir mjög
andvígir nasistum og hernámið varð
smám saman til að þjappa fólki sam-
an. Utanaðkomandi þrýstingur get-
ur eflt sálarlífið í afmörkuðum hóp.
Tíminn kostar meira í góðæri
Bandaríska blaðið The New York
Times fjallaði um efnahaginn og
heilsuna í gær og sagði það fara eft-
ir lífsvenjum fólks í góðærinu hvaða
áhrif þrengingarnar gætu haft.
Sumir hefðu drukkið of mikið, líka
borðað of mikið af kaloríuauðugu
veislufæði á veitingahúsum og ekki
gefið sér tíma til að stunda heilsu-
rækt vegna anna í lífsgæðakapp-
hlaupinu. „Tíminn er verðlagður
hærra en ella í góðæri,“ segir Grant
Miller, aðstoðarprófessor í læknis-
fræði við Stanford-háskóla.
Miller hefur m.a. kannað hvaða
áhrif sveiflur á kaffibaunaverði hafi í
Kólumbíu. Þótt lægra verð á mark-
aði hafi slæm áhrif á efnahag lands-
manna sýna tölulegar vísbendingar
að almannaheilsufar batnar.
„Það sem skiptir máli fyrir heilsu-
far barna í sveitahéruðum Kólumbíu
kostar ekki mikla peninga en út-
heimtir mikinn tíma. Þetta á við um
brjóstagjöf, að sækja hreint
drykkjarvatn langa leið og fara með
barn á fjarlæga heilsugæslustöð til
að fá ókeypis bólusetningu.“
Þess vegna hækkar dánartíðni
kólumbískra barna þegar kaffiverð-
ið er hátt og fullorðnir leggja sig
fram við ræktunina. Minni ástæða
er til að strita þegar verðið lækkar
og þá fá börnin meiri athygli.
Betri heilsa í kreppu?
Reuters
Ofeldi Fleiri elda hollan mat heima
í kreppu og forðast feita skyndibita.
Í HNOTSKURN
»Niðurstöður bandarískrarannsókna frá áttunda
áratugnum benda til að tíðni
hjartasjúkdóma, skorpulifrar,
sjálfsvíga og innlagna á geð-
deild hækki í kreppu. Fræði-
menn hafa síðar bent á slæma
galla á rannsókninni og efast
um niðurstöðurnar.
ÞRÓUN erfðamengis mannsins er að staðna vegna þess
að eldri karlar eignast sjaldnar börn á Vesturlöndum, að
mati Steve Jones, prófessors við University College í
Lundúnum, eins þekktasta erfðafræðings Breta.
Jones færði rök fyrir þessari greiningu sinni í fyrir-
lestrinum „Þróun mannsins er á enda“ við skólann í gær,
þar sem hann benti á að karlar sem eru komnir yfir 35 ára
aldur séu líklegri en yngri karlar til að bera með sér
stökkbreytingar í erfðamengi barna sinna.
Dagblaðið The Times fjallaði um fyrirlesturinn á vef
sínum í gær, þar sem vitnað var til þeirrar greiningar Jon-
es að þrír þættir varði mestu um þróun
erfðamengis: Náttúruval, stökkbreyt-
ingar og tilviljanakenndar breytingar á
erfðamenginu.
Segir Jones að eftir því sem karlar
séu eldri þeim mun meiri líkur séu á að
stökkbreytingar verði við frumuskipt-
ingar í líkama þeirra. Sem dæmi hafi
orðið um 300 frumuskiptingar á sæði 29
ára karls en yfir 1.000 þegar komið sé
fram á fimmtugsaldur. baldura@mbl.is
Hægir á þróuninni
Stöðnun er að verða í þróun á erfðamengi mannsins, að mati
virts erfðafræðings, þar sem feður eru fáir eldri en 35 ára
Steve Jones