Sjómannablaðið Víkingur - 01.05.1941, Blaðsíða 7

kröfurnar eftir því, sem ástæða hefir þótt til
á hverjum tíma, en í daglegu tali hafa þau oft-
ast verið nefnd minna og meira prófið, hið
minna fyrir þá, sem aðallega ætluðu sér að sigla
á fiskiskipum, og hið meira, sem hinir tóku, sem
vildu geta stjórnað hvaða skipi, sem var og hvar
sem var. Auk þess var árið 1912 byrjað að
halda vélfræðipróf við skólann fyrir þá, sem
stjórna vildu eimskipum. Með hinum nýju lög-
um frá 1936 voru aftur gerðar allverulegar
breytingar á þessu fyrirkomulagi, prófunum
var fjölgað og þeim breytt, sem fyrir voru. M.
a. hvarf þá vélfræðiprófið, en vélfræði var gerð
að skyldunámsgrein við hærri prófin.
Hvað er nú orðið starf þessa skóla í 50 ár?
Hefir hann látið rætast þær vonir, sem við hann
voru bundnar í upphafi, og orðið sjávarútvegi
okkar sú lyftistöng, sem slíkum stofnunum er
ætlað að vera?
Ef litið er á beinan árangur af starfi hans,
þá höfðu nú um síðustu áramót útskrifast ná-
kvæmlega 1000 manns frá byrjun, og til við-
bótar koma svo þeir, sem nú hafa útskrifast,
en það eru, sem fyrr segir, 17 með með minna
fiskimannaprófi, 24 með meira fiskimannaprófi
og 5 farmannaprófsnemendur, samtals 46
manns, eða 1046 manns frá byrjun. Þetta er
ekki óálitleg tala, þó hinsvegar sé meira um
það vert, hverskonar veganesti þessir menn
hafa fengið hjá skólanum. Það er gefið, að sér-
skóli sem þessi, hjá kotþjóð eins og okkur Is-
lendingum, getur ekki, hvað mannval, tækni og
annan útbúnað snertir, verið sambærilegur við
það bezta þeirrar tegundar hjá milljónaþjóðum
þeim, sem lengst eru komnar, og hafa stundað
siglingar og farmennsku í aldaraðir. Til þess
er heldur ekki ætlazt, heldur hins, að hann
fullnægi þeim kröfum, sem siglingar okkar
sjálfra gera til hans á hverjum tíma. Hvort
svo hefir verið, er ef til vill ekki mitt að dæma
um, en benda má á það, að íslenzkir sjómenn
hafa ekki þótt standa að baki stéttar-
bræðra sinna í öðrum löndum, hvorki í starfi
né framkomu, og ég veit, að yfirmenn skipanna
hafa átt sinn þátt í að skapa þetta álit. Þegar
einnig er litið á það, að margir af lærisveinum
þessa skóla hafa, máske að nokkru leyti fyrir
þann undirbúning, sem þeir fengu hér á skól-
7
anum, orðið brautryðjendur og máttarstoðir
annars höfuð atvinnuvegar okkar, þess, sem hef-
ir lagt þjóðinni til nausðynlegt fjármagn til
þeirrar alhliða viðreisnar, sem framkvæmd hef-
ir verið, einmitt á síðustu 50 árunum, þá verður
varla annað sagt, en að skólinn hafi haft þarft,
verk að vinna með okkar þjóð, og geti litið
kinnroðalaust yfir 50 ára starf. Hitt er
svo annað mál, að þessi störf hafa verið unnin
hávaðalítið og ekki verið hirt um að auglýsa
þau meir en nauðsynlegt hefir talizt, og má
vera, að því megi nokkuð um kenna, hve erfitt
skólanum hefir veitt að fá uppfyllt þau skilyrði
til vaxtar og þroska, sem velunnurum hans
finnst hann eiga kröfu til, samkvæmt tilgangi
sínum og því, hvernig búið er að öðrum hlið-
stæðum stofnunum.
Ekki verður sögð saga þessa skóla án þess að
minnast að nokkru þeirra manna, sem borið
hafa hita og þunga starfseminnar, en það er
hinn mikli fjöldi kennara skólans og prófdóm-
ara á umliðnum árum.
Skólinn hefir verið svo heppinn að hafa jafn-
an haft á að skipa mjög hæfum kennurum, og
nokkrum afburða góðum. Langflestir þeirra
hafa verið stundakennarar, því fastir starfs-
menn hafa frá byrjun ekki verið nema 7—8,
en stundakennararnir skipta mörgum tugum.
Brautryðjandans, Markúsar Bjarnasonar, naut
aðeins við tilsölulega stuttan tíma, því hann
andaðist árið 1900. Þá tók við skólastjórn Páll
Halldórsson, sem hafði verið aukakennari við
skólann síðan árið 1897, og hefir hann starfað
Guðmundur Krist-
jánsson hefir vcrið
kennari við stýri-
mannaskólann í 34
ár samfleytt, og ekki
vantað í eina einustu
kennslustund.
V IKTN G'U'R