Spegillinn - 01.05.1965, Blaðsíða 23

morandi voru af mannfólki — en þri'
má segja borgarbúum til nokkurs hróss
að þó öllum afarmikið á 'ægi — ífylgi
andi magans ströngu kröfum, gáú
nokkrir sér vtóm til, staðar að. nema, of
virða með aðdáun fyrir sér tæknina. M
vafalítið þakka slíkan lista-áhuga Birn
Th. og öðrum slíkum lista-víkingum
hverjir mest eru í andanum brennand
— og ber þeim mikill heiður sem listar-
innar merkisberum og prófetum.
Listamaðurinn var furðu handfljótur
við þetta, og eftirlét svo á staðnum sit'
frumlega listaverk, - án þess að áteiknr
það sínum signeti — hvað ærinn plag-
siður verið hefur þó á vorri öld, — og
lengur þó.
En hann virðist hafa þá eðallyndu
auðmýkt listarinnar, hverja vér naumast
kennum, utan hjá vorum gullaldarspill-
ingum þeim, er sín listaverk skópu án
þess nokkra dýrð að ætla sinni eigin
persónu.
Þar fyrir var, þegar listfræðingur vor
komst á vettfang, fuglinn orpinn og flog-
inn, svo nokkuð af upprunalegum fersk-
leika listarinnar hlýtur forgörðum að
fara. Raunar komst hann yfir „amatör“-
ljósmynd af þessum lista-viðburði, og
gjörði eitt gibs-léreft af listaverkinu (sem
því miður var af fremur ómeðfærilegu
materíali, og duftar ekki sem bezt
verður ákosið á líttelskandi heimilum).
Þó mun það fáum dyljast, að hér hef-
ur frumleg snilli tilviljunarinnar náð
svimandi hæð og sjarmerandi reisn; jafn-
framt er listfræðingi vorum ekki grun-
laust að listaverkið sé til orðið undir
all-sterkum áhrifum frá meistara Da-
víðsson - án þess hann treysti sér al-
veg að fullyrða að um beina stælingu
sé að ræða; það stríð verður væntanlega
athugað betur af fleiri kunnáttumönn-
um, því auðvitað má ekki líða tilviljun-
inni - fremur en öðrum, að kópíera
fræga listam;nn, með skræpóttum vöru-
merkjum.
Ekki ætlum vér oss það gjörræði, að
ráða upp á eindæmi, nafni á þessu list-
LIS TSKÖPUN
Það heyrum vér hér jafnlega af hin-
um klókustu mönnum fortalið, að hér
sé nær óbegrípileg grózka f listum; er
það oss sérdeilis balsanerandi huggun 1
margháttuðu viðreisnarmótlæti, og þar
til hið stórslegnasta reklame fyrir oss,
umheiminn áhrærandi, hver lengi hefur
því trúað, að vort auma land fóstri
eskimóa eina, enga list að neinu virð-
andi — utan aleina matarlystina, hver
nú ekki lengur heilt fullnægjandi þykir
með hákúltíveruðum þjóðum — þó nauð-
synleg sé.
Láta heldur vorir skapandi listamenn
ekki sinn hlut eftir liggja, að útfinna og
uppdaga ný listform, nemandi þar ný
lönd, undir listarinnar göfuga veldi leggj-
andi. Sannast þar, að flest verður fróð-
um að kvæðum: Forsnafsaðir vélapart-
ar, tannhjól og öxlabútar, ryðgaðir vír-
spottar, naglar, reknir f fjala-speldi, hver
afsplyntuð eru eftir hinum fullkomnustu
lögmálum blindrar tilviljunar, fúnar tré-
flfsar, lábarðir tré-kubbar — og ótal-
margt fleira, hvað áður var forsmáð og
foragtað, en nú af hinum lofsverðasta
dugnaði samanskrapað og upphafið f
þriðja veldi hinnar göfugu-tu listar, upp-
halandi sína lánsömu upr "tvara á lista
hinna göfugustu kúnstnera heimslistar-
innar - með lyst til og rétti á ífylgj-
andi listar-premíum og líbbærilegri æru
treyst.
En — þarna eru margir um boðið, svo
ekki veitir af að hafa opin augu, og
skyggn á ný listform. Oft geta líka þeir,
sem fyrir innspfratíonum opnir eru, sig
aldeilis óforvarandis og all-hastrlega sig
á sína köllun rekið. Svo fór um einn
fróman borgara, nú í miðri viku, á dags-
ins þrettándu stundu, þá allir sem ör-
ast heim streymdu sinn hádegisverð að
meðtaka. Þá yfirskyggðist hann svo höst-
uglega listarinnar befaling og andans
magt, að hann án tafar hlfða hlaut.
Og hinn óskeikuli listarinnar snagi
trekkti hann sem einn ofurmegtugur seg-
ull upp að stórslegnum vegg eins hins
megtugasta stórhýsis í vorri stórkost-
legu höfuðborg — hvar inni var verið
upp að stilla einni pragtugri listsýningu.
Inn mátti hann að vísu ekki komast, —
þar eð listin kann sig tíðum upp að færa
sem einn týranniskur húsbóndi. Hlaut
hann því bæði frakka og jakka frá sér
að fleygja til að flýta mætti listsköpun-
inni, og tók síðan þegar til, sveittur af
ákefð, — með rarnum skruðningum.
Ekki s,rorti áhorfen ’"” að sköpuninni,
þar eð allar brautir umhverfis torgið
Spegillinn 23