Fálkinn


Fálkinn - 30.01.1959, Blaðsíða 4

Fálkinn - 30.01.1959, Blaðsíða 4
FÁLKINN Werner van Braun - vill komast til máaans - Wernher von Braun, maðurinn sem vill leggja undir sig geiminn. 'f yr >' \' w ;? \f yr Maðurinn sem oftast er nefndur í sambancii við tilraunir Bandaríkjanna til þess að koma skeytum út í himin- geyminn er Þjóðverji. Það var hann, sem stóð bak við vágestinn mikla, V-2, sem Þjóðverjar voru að senda Lundúnabúum á stríðsárunum, frá Pinemiinde. Nú starfar hann í hópi vísinda- manna í Huntsville í Alabama, að því að búa til rakettur, sem hægt sé að senda með gervitungl út í geiminn. Að svo stöddu eru Rússar lengra Jiomnir í þeim málum en visinda- mennirnir í Huntsville, Rússar hafa fullkomnari rakettur og hafa sent upp margfalt þyngri gervitungl. En nú keppa Bandaríkin að því að komast fram úr þeim og smíða „rúmstöðvar" skammt frá jörðinni, og frá þessum stöðvum á svo að vera hægt að senda geimför til annarra stjarna. Þeir bjartsýnu segja, að ekki muni verða langt þangað til sá draumur rætist. En tilraunir Bandaríkjanna undan- farið ár hafa sýnt, að sá draumur eigi lengra í iand en þeir spáðu. Mesti sigur þeirra í Huntsville var sá, að þeim tókst að skjóta „Explorer I" út í geiminn, með iitið gervitungl, sem kallað er Alpha. Þá var meiri fögnuður í Huntsville en dæmi eru til áður og fólkið fór æpandi og syng.j- andi til „Sauerkraut Hill", en svo kallar það þann bæjarhluta sem þýsku visindamennirnir eiga heima í. Þessi sigur var fyrst og fremst þakkaður Wernher'von Braun, því að hann bjó til fyrstu rakettuna með fljótandi eldsneyti, sem verulegt gagn var i. En þó hlýtur það að hafa dregið úr gleðinni, að Rússar hafa fundið rak- ettueldsneyti, sem tekur hinu fljót- andi eldsneyti Brauns mikið fram. Wernher von Braun býr með Maríu konu sinni og tveimur dætrum i litlu húsi við McClung Street. Húsið er eins og hús flest en rósabeðin í garðinum eru í þýskum stíl. Og von Braun unir sér vel í USA, þótt hann hafi orðið fyrir talsverðum andblæstri og tor- tryggni þar, vegna þess að hann var þýskur. Féiagar hans frá þýsku stöð- inni i Pinemunde fluttust margir með honum vestur, svo að þarna í Hunts- ville er talsverð þýsk nýlenda, og hún er vinsæl i Huntsville. Wernher von Braun er 185 cm. á hæð og gildur að sama skapi. Hann er hvatur í spori, og þegar hann talar um rakettur, eða öllu heidur tilgang sinn með þeim, yerða bláu augun snör og kvik. Það er ekki rakettan sjálf, sem er aðal hugðarefni hans, heldur uppgötvanir þær i himingeimnum, sem hægt sé að gera með henni. Nú kann svo að fara, að rakettur þær, sem Braun hefír mest sýslað með, verði alls ekki framtiðarlausnin á „samgöngumálum himingeimsins" — liklegra má þykja, að það verði kjarn- orkan, en ekki hið fljótandi eldsneyti, sem knýi áfram vélarnar, sem eiga eftir að þjóta til annarra stjarna. Wernher von Braun er af gamalli austur-prússenskri ætt. Einn forfeðra hans barðist við mongóla við Liegnitz árið 1245, og ættin hlaut aðalstign fyrir nokkur hundruð árum. Faðir hans er fríherra Magnús von Braun, sem var landbúnaðarráðherra í Þýska- landi áður en Hitler komst til valda. Hann er enn á lifi, kominn yfir átt- rætt, og stundum segir hann, þótt hann sé i aðra röndina hreykinn af syni sínum: — Ekki skil ég hvaðan hann hefir þetta. Hann hefir þetta ekki frá föður sín- um. En móðir Wernhers var mjög á- hugasöm um stjörnufræði, og kenndi strák sinum að taka eftir himin- geimnum. Hún gaf honum lítinn stjörnukíki í fermingargjöf, og taldi það mikilsverðara en að gefa honum siðbuxur eða úr. Wernher varð gjöf- inni feginn. Sextán ára gamall komst hann yfir smárit um rúmsiglingar og teikningar af rakettuskipi, og þá fest- ist sú hugmynd i honum, að meira gaman væri að fara sjálfur til stjarn- annan en horfa á þær í kíki. Mynd- irnar voru úr bók eftir Hermann Oberth, um möguleikana á þvi að fljúga með rakettum út í geiminn. Þá bók komst von Braun yfir. Hún hét: „Rakettur i stjörnugeiminum". En þegar von Braun fór að rýna bráðlega varð of pröngt um stoni- í bókina reyndist hún full af alls kon- ar stærðfræðiformúlum. En stærð- fræði hafði hann alltaf verið ónýtur í, meira að segja fallið á hénni við próf. — En þegar mér skildist að stærðfræðin væri eina leiðin til að skilja rakettur og geimfarir, segir von Braun, — afréð ég að læra hana. Og nú kepptist hann við stærðfræS- ina og varð svo vel ágengt að i veik- indaforföllum kennarans var hann látinn kenna sambekkingum sinum. Hann sagði sjálfur siðar, að hann hefði orðið jafn kunnugur „keplersku brautunum" i stjörnufræðinni og göt- unum i Berlin. Á skólaárunum smiðaði hann sér sjálfur nýjan stjörnukiki. Og á kvöld- in sat hann og góndi á tunglið og Mars, nálægustu plánetuna. — Þar fann ég ævihlutverk mitt, segir hann. — Ekki aðeins að sitja og horfa á tunglið í kíki, heldur að finna tækið til að geisa fram um himingeiminn, heimsækja aðrar stjörnur, kanna hið óendanlega, dularfulla rúm. Þá skildi ég hvernig Columbusi muni hafa ver- ið innanbrjósts. Átján ára gekk hann í þýska félagið „Verein fiir Raumschiffahrt" — geim- siglingafélagið, skammstafað VFR. HafSi þaS félag verið stofnað fyrir þremur árum, 1927. Þá var von Braun á tækniháskólanum í Berlin-Charlott- enburg. Um þær mundir voru rakettur á allra vörum í Þýskalandi. Verk- fræðingurinn Max Valier smíðaSi rakettusleSa og gerði tilraunir með rakettuknúða vagna á brautarteinum. Og bílakóngurinn Fritz von Opel smiðaði rakettuknúna bíla og nokkru siðar svifflugu með rakettum. En allar þær rakettur, sem notaðar Rakettufræðingarnir dr. W. H. Pick ring, dr. James van Allen og dr. Wernher von Braun halda á lofti líkani af „Explorer I".

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.