Vikan - 06.04.1966, Blaðsíða 20

VILLI
FRÆNDI
MINN
Endupminningar um
Wllham Somerset Maugham
efftir Robin Maugham
y c man að ég var í íbúð minni í Brigh-
ton og las prófarkir að skáldsögunni
minni nýju, þegar ég heyrði fyrstu
fréttirnar af hinum alvarlegu veik-
indum frænda míns. Ég hafði hið
fyrsta samband við Alan Searle, sem hafði
verið frænda dyggur fylginautur og einka-
ritari síðustu tuttugu árin. Alan var mjög
niðurdreginn. „Ég er hræddur um að í þetta
sinn sé því í raun og veru að ljúka,“ sagði
hann aumingjalega.
Ég varð innilega hryggur. Ég hafði ætlað
að heimsækja frænda á nýja árinu, en nú
varð mér ljóst, að þessi dásamlegi, óviðjafn-
anlegi gamli maður var í síðustu heimsókn
sinni til sjúkrahússins, og að ég myndi aldr-
ei sjá hann framar. Ég hafði hitt hann tvisv-
ar sumarið áður í Suður-Frakklandi, en á
þessari stundu komu fram í hugann fyrstu
minningar mínar um hann.
Ég mun hafa verið eitthvað sjö eða átta
ára að aldri, þegar hann bauð móður minni
og mér til hádegisverðar á Hótel Savoy. Ég
var sem heillaður. Ég hafði heyrt foreldra
mína og systurnar þrjár tala um Villa
frænda: ég vissi að hann var frægur vegna
þess að hann skrifaði sögur og leikrit, og ég
mundi óljóst eftir aðlaðandi manni með
hörundslit eins og bókfell. En mest hlakk-
aði ég til að fara til Savoy.
„Hvað er gert á Savoy?“ spurði ég frönsku
kennslukonuna mína.
„Á Savoy!“ varð Mademoiselle Vogne að
orði. „Það er slæmur staður og þangað fara
slæmir menn og slæmar konur.“
„Hvað gera þau þar?“
„Þau borða ostrur,“ svaraði hún, „og
drekka kampavín."
Það var bara það. Orðin hrifu. Ég vissi,
að með móður mína í nálægð hafði ég enga
von um að geta smakkað á kampavíni, en
ég var harðákveðinn í því að borða ostrur.
Hinn stóri dagur kom. Ég var klæddur í
mín beztu föt. Á leiðinni í leigubílnum kleip
mamma mig í kinnarnar, því hún sagði að
ég væri fölur. Við gengum innum snúninga-
dyr hótelsins, og þar sáum við mann — jafn-
vel enn fölari en ég var — standa og bíða
okkar. Hann vísaði okkur leið að borðinu,
og yfirþjónninn rétti hverju okkar geysi-
stóran matseðil. Neðst á listanum yfir for-
réttina stóð töfraorðið: Ostrur.
„Jæja, Robin, hvað langar þig í?“ spurði
Villi mig eftir að mamma hafði pantað.
„Einhvern forrétt til að byrja með?“
„Jú, þakk fyrir,“ svaraði ég hikandi.
„Reyktan lax eða rækjur?“
Ég svaraði engu, en horfði vongóður á
hann.
„Egg í majonnes eða sardínur?"
Ég var þögull. Villi las allan listann af
óþrjótandi þolinmæði. Ég þagði stöðugt. Ég
þrýsti saman hnjánum og starði niður á
borðdúkinn.
„Ostrur?“ spurði Villi að síðustu.
„Jú, þakk fyrir,“ hrópaði ég upp yfir mig.
Villi tók fram einglyrnið sitt, setti það
á sinn stað og starði á mig þegjandi. Svo
tók hann til máls. „Þú værir ekki líkur
þínu fólki,“ sagði hann dapurlega, „ef þú
pantaðir ekki það dýrasta.“
Þessi endurminning rifjaði upp aðra frá
síðustu heimsókn minni til hans. Við sátum
þá í sófa í dagstofunni hans í Villa Maur-
esque, með geysidýrmæt húsgögn og mál-
verk og listmuni allt í kringum okkur. Vill-
an sjálf ásamt lóð var metin á 600.000 sterl-
ingspund. Villi hafði ellefu þjóna; hann át
af silfurdiskum, og allir aðrir milljónerar
Rivíerunnar öfunduðu hann af eldabusk-
2Q VIKAN 14. tbL