Menntamál - 01.03.1933, Blaðsíða 10

42
MENNTAMÁL
áÖur en þau verða fullkomnar geitur og sauSkindur. Og loks
verða börnin aÖ leika mann eða konu svo árum skiptir, til þess
að verÖa til sóma sem maÖur eÖa kona. Groos virÖist því hafa
á réttu að standa, þar sem hann segir: Dýrið leikur sér ekki >
vecjna þcss að það er ungt, lieldur er því gefin œska vegna þess
að það h'cfir þörf fyrir að leika sér.
*■ Þessi líffræðilegi megintilgangur leikjanna, sem Groos fyrir
rúmum 30 árum leiddi i ljós með rannsóknum sínum, er nú af
fræðimönnum yfirleitt talinn í aðalatriðum réttur, en síðar hef-
ir komið í ljós, að hlutverk leikjanna er ennþá víðtækara og
þýðingarmeira en jafnvel Groos grunaði. Carr hefir t. d. sýnt
fram á, og styðst þar við lífeðlisfræðilegar tilraunir, að leik-
irnir eiga mjög mikinn beinan þátt í að þroska vissa þætti heil-
ans og taugakerfisins, svo að án þeirra myndu þessi líffæri
halda áfram að vera jafn lítt starfhæf og þau eru við fæðingu.
Að þessu athuguðu er það dálítið undarlegt að heyra menn,
jafnvel þá, sem fást við skólamál, láta sér um munn fara um-
mæli i þá átt, að við íslendingar höfum ekki efni á þvi að halda
uppi barnaskólum, sem stefna að ])ví, að láta námið fara sem
mest fram i leik. Þetta verður þeim mun furðulegra, þegar þess
er gætt, að á glæsilegasta menningartímabili í sögu Islendinga,
gullöldinni, voru leikirnir einmitt uppistaðan í öllu uppeldi
þjóðarinnar. Eða hvert myndi ])á stefna menningu og sjálf-
stæði þjóðar vorrar, ef hún hefði ekki tök á því að veita börn-
um sínum þess háttar uppeldi, sem líffræðileg, sálfræðileg og
menningarsöguleg rök krefjast þeim til handa?
Eg hefi hér að framan í stuttu yfirliti bent á lífsgildi leikj-
anna og hvernig það eykst að sama skapi, sem ofar kernur í
þróunarstigann, og er þar af leiðandi mest hjá manninum. For-
mælendur hins gamla skóla kynnu þar til að svara: „Við get-
um að vísu ekki borið brigður á það, að leikirnir hafa ákveð-
ið hlutverk að vinna i þjónustu vaxtar og þroska, en börnin
hafa nægan tíma til að leika sér, þótt þau geri það ekki í kennslu- l
stundum skólans. Þar eiga þau að starfa, starfa að þvi að læra
ákveðnar staðreyndir, sem þeiin er nauðsynlegt að kunna þá er
j