Heimir - 01.05.1914, Side 15

H E I M I R .
267
Jjeim frá ]>ví: enda inun enginn reyna l>ad. En flest börn geta lært
íslenzku líka, geta lært bæ'fti málin sæmilega A’el. íslenzkunámið
verður að byrja snemma og grundvöllurinn til bess verður að
leggjast á lieimilunum, verður að vera móðurmálskensla; að öðrum
kosti kemur ]>að ekki að haldl. Ofan á ]>ann grundvöll er svo auð-
velt a'ð byggja í sunnudagaskóium, og börnin geta gjört l>að sjálí
með' ]>ví að lesa málið. Það er misskilningur, en misskilningm,
sem allmargir Islendingar ligfa, að þetta þurfi að tefja fyrir ensku-
námi barnanna. Eðlilega verður ]>að málið sem meira er talað tam-
ara, livort sem ]>að er enska eða íslenzka, en liitt getur verið vel lært
eigi að síður.
Pyrir íslenzka námsmenn, sem fá það sem vanalega er kallað
hærri mentun, ætti fslenzkan að vera sjálfsögð námsgrcin, ]>ar seiu
])ví verður við koinið. Hvers vcgna? Vegna l>ess að l.iver mentaður
Islendingur, hvar sem hann er, ætti að vera kunnugur islenzkum
bókmentum. Hað er ekki aðeins ræktarskylda, heldur líka menn-
ingaratriði. En til ]>ess að ]>að geti orðið l>aif kensian að vera í
mjög góðu lagi. íslénzkan |>yrfti að vcra kend alveg á sama hátt
og ]>ýzka og franska t.d., af færuin manni, við einn liáskóla að
minsta kosta, sem fiestir fsienzkir námsmenn sækja.
\')t í ]>að liversu lengi unt er að viðlialda íslenzku máii lié> skal
ekki farið að ]>essu sinni, né lieldur liitt liversu gagniegt það er,
aðeins skal tekið fram, að íslenzkan hefir samskonar mentunargildi
og hvert annað mál, sem hefir bókmentafjársjóði að geyma: og ekki
má ganga fram hjá ræktarskyldunni við íslenzkt þjóðerni, þegar um
}>að er að ræða, liversu mikið eigi að leggja í sölurnar fyrir málið. Ef
um nokkurt viðhald á að vera að ræða, ef íslenzkunni hér vestra á
að verða bjargað frá þvf að verða að blendingi úr ensku og íslenzku
sem er verri en ekki ncitt, ]>arf skilning á ástæðum og skilyrðum. Að-
finnslur og iitásetningar gjöra ekkert verulegt gagn; aðeins veruleg
viðleitni og starf koma að notum. Hjá islenzkum foreldrum eru
fyrstu möguleikarnir, af }>eim verður undirstaðan að vera lögð. All-
ir geta svo hjálpað tii að l>yggja ofan á, allir geta lagt kapp á það
sem er nauðsynlegast af öllu, að halda málinu sem hreinustu. Það
má vera að ómögulegt sé aö lialda því algjörlega hreinu, en með
stöðugri viðleitni og nokkurri fyrirliöfn má lueinsa ]>að svo mikið
að vér þurfum ekki að fyrirvirða oss fyrir málið, scm vér tölum dags
daglega.
G. A.