Fréttablaðið - 30.03.2011, Blaðsíða 12

30. mars 2011 MIÐVIKUDAGUR12
N
otkun á Íslandi, 100 M
B innan dagsins. Þú greiðir f. símanr.
og a
ðra
no
tku
n s
kv
. v
er
ðs
kr
á
á
si
m
in
n.
is
Netið í símanum á
0 kr. fyrir viðskiptavini
Símans í dag.
Magnaðir
miðvikudagar!
Nýttu tækifærið
og prófaðu!
Icesave, sem byrjaði sem
saklaus leið Landsbankans
til að fjármagna sig, snerist
við hrunið upp í andhverfu
sína og er eitt flóknasta og
erfiðasta viðfangsefni sem
þjóðin hefur tekist á við.
Þetta hófst allt með því að stjórn-
endur Landsbankans töldu á árinu
2006 mikilvægt að breikka fjár-
mögnun bankans. Hún hafði fram
til þess tíma einkum farið fram
með lántökum á alþjóðlegum fjár-
málamörkuðum, sem voru kvikir
og háðir margs konar dyntum. „Við
duttum því niður á þá hugmynd að
búa til netreikning sem ber hærri
innlánsvexti en gengur og gerist
og auglýsir sig þannig sjálfur því
það er svo dýrt að auglýsa,“ sagði
Sigurjón Þ. Árnason bankastjóri í
samtali við Markaðinn, viðskipta-
blað Fréttablaðsins, í febrúar 2007.
Sigurjón var hinn hróðugasti; Ice-
save hafði gengið feikilega vel í þá
fjóra mánuði sem liðnir voru frá
stofnun og ekkert benti til annars
en að þetta yrði í alla staði farsælt.
Í áðurnefndu viðtali lýsti
Sigurjón einfaldleika Icesave.
„„Það eina sem ég þarf að gera er
að kíkja í lok dags hvað er kominn
mikill peningur inn,“ segir Sigur-
jón hlæjandi, tekur upp símann og
segir skömmu síðar: „Það bættust
við fimmtíu milljónir punda bara á
föstudaginn!““ 50 milljónir punda
voru þá 6,6 milljarðar króna.
Blikur á lofti
Icesave gekk vel allt árið 2007 en í
ársbyrjun 2008 voru blikur á lofti.
Vísbendingar voru
uppi um veik-
ari stöðu
Lands-
bank-
ans og íslenska efnahagskerfis-
ins en almennt var talið og af látið
og höfðu bresk yfirvöld áhyggjur.
Þau óttuðust um hag breskra borg-
ara sem áttu peninga á Icesave og
vildu að bankinn flytti reikningana
úr útibúi sínu í London í dóttur-
félag. Með því færðust þeir úr
umsjá íslenska Fjármálaeftirlits-
ins til þess breska og hægt yrði að
gera kröfur um að nægir peningar
yrðu nærtækir ef fólk vildi taka
pundin sín út úr bankanum.
Í rannsóknarskýrslu Alþing-
is er rakið hvernig Bretar þrýstu
á Landsbankamenn og íslensk
stjórnvöld um yfirfærsluna lung-
ann úr árinu 2008 en án nokkurs
árangurs.
Og þrátt fyrir þrýstinginn og
þrátt fyrir aðvörunarljósin um
að bankinn og efnahagskerfið á
Íslandi stæðu á brauðfótum opn-
uðu Landsbankamenn Icesave í
Hollandi í lok maí 2008.
Fallist á meginkröfuna
Þegar bankarnir hrundu í byrjun
október 2008, neyðarlögin höfðu
verið sett og ljóst var að Lands-
bankinn gat ekki staðið við skuld-
bindingar sínar gagnvart inn-
stæðueigendum í Bretlandi og
Hollandi höfðu þarlend stjórnvöld
hraðar hendur. Þau hófu viðræður
við Íslendinga um hvernig vand-
anum yrði mætt. Vitað var að í
Tryggingarsjóði innstæðueigenda
og fjárfesta var aðeins brot af þeim
peningum sem þar áttu að vera og
að fjárhæðin dygði hvergi nærri til
að bæta tjónið. Því þyrfti sértækar
lausnir.
Bretar og Hollendingar beittu
fyrir sig Evróputilskipun um inn-
lánatryggingakerfi en hún kveð-
ur á um ábyrgð á innstæðum að
hámarki rúmlega 20 þúsund evrur
á reikning. Í fyrstu féllust íslensk
stjórnvöld á það sjónarmið. Til
að byrja með var rætt við ríkin í
tvennu lagi og strax 11. október var
ritað undir yfirlýsingu þess efnis
að Hollendingar veittu íslenska
tryggingarsjóðnum lán með ríkis-
ábyrgð til að standa undir trygg-
ingunni. Um leið var skýrt frá því
að hliðstæðar viðræður við Breta
stæðu yfir og gengju vel en þær
stöðvuðust tveimur vikum síðar.
Samið
Örskömmu eftir undirritun yfirlýs-
ingarinnar gagnvart Hollending-
um breyttu íslensk stjórnvöld um
kúrs. Þau voru ekki lengur þeirr-
ar skoðunar að ríkissjóði bæri að
ábyrgjast greiðslur til innstæðu-
eigenda umfram það sem Trygg-
ingasjóðurinn gæti staðið straum
af. Evróputilskipunin næði ekki
til aðstæðna á Íslandi þar sem hér
hefði orðið kerfishrun en ekki hefð-
bundið bankagjaldþrot.
Um það leyti greiddu Bretar og
Hollendingar reikningshöfum út
og sóttu á Íslendinga um endur-
greiðslur.
Í kjölfarið hófust nýjar viðræð-
ur og nú fyrir tilstilli Evrópu-
sambandsins. Til urðu svonefnd
Brussel-viðmið og samþykkti
Alþingi í byrjun desember 2008 að
ríkisstjórnin skyldi leiða til lykta
samninga um Icesave á grundvelli
þeirra. Í þeim var afstöðu Íslend-
inga til gildisleysis Evróputilskip-
unarinnar haldið til haga.
Þegar ríkisstjórn Jóhönnu Sig-
urðardóttur tók við völdum í febrú-
ar 2009 lagði Steingrímur J. Sig-
fússon fjármálaráðherra mikla
áherslu á lausn Icesave-málsins.
Hann fól Svavari Gestssyni að leiða
viðræður við Breta og Hollendinga
og úr urðu samningar sem kynntir
voru í byrjun júní og Steingrímur
taldi viðunandi. Alþingi leist hins
vegar ekki betur á en svo að það
taldi ógjörning að samþykkja þá og
eftir mikið pex gerði þingið marg-
víslega fyrirvara við heimild til
fjármálaráðherra um að staðfesta
samningana.
Bretar og Hollendingar gátu
ekki fallist á þá fyrirvara og samið
var að nýju. Enn fór málið fyrir
Alþingi og til urðu önnur Icesave-
lög í árslok 2009. Þeim synjaði for-
setinn staðfestingar og svo þjóðin í
atkvæðagreiðslu 6. mars 2010.
Samið aftur
Við synjun forsetans, og þegar ljóst
var að allt stefndi í að málið yrði
fellt í þjóðaratkvæðagreiðslu, var
skipuð ný samninganefnd, nú með
aðkomu allra flokka og bandarísk-
an samningalögfræðing í fyrir-
svari.
Viðræðunum í þeirri lotu lauk í
byrjun desember síðastliðins. Eðli
samninganna nú er annað en áður.
Er um að ræða svokallaða endur-
greiðslu- og skaðleysissamninga
en ekki hefðbundna lánasamninga.
Munurinn felst í grófum dráttum
í því að ekki er samið um endur-
greiðslu á láni breskra og hol-
lenskra stjórnvalda til íslenska
tryggingasjóðsins heldur að sjóð-
urinn endurgreiði breskum og hol-
lenskum stjórnvöldum þær fjár-
hæðir sem þau hafa lagt út en fái
í staðinn framseldan samsvarandi
hluta krafna þeirra í bú Lands-
bankans og annist um að inn-
heimta þær. Vissulega líkt en nálg-
unin er önnur.
Fjármálaráðherra lagði málið
fyrir Alþingi um miðjan desember
og tóku þingmenn sér almennt
tíma að móta sér afstöðu. Nokkur
straumhvörf urðu þegar Bjarni
Benediktsson, formaður Sjálfstæð-
isflokksins, lýsti því yfir í byrjun
árs að hann og fulltrúar flokksins
í fjárlaganefnd hefðu afráðið að
samþykkja málið.
Fór svo við atkvæðagreiðslu að
44 þingmenn voru hlynntir en sext-
án andvígir og enn ein Icesave-
lögin urðu til. Forsetinn ákvað 20.
febrúar að synja þeim staðfesting-
ar og fer þjóðaratkvæðagreiðsla
um gildi þeirra fram 9. apríl.
Björn Þór
Sigbjörnsson
bjorn@frettabladid.is
Svo einfalt í fyrstu
MÓTMÆLT Hollenskir sparifjáreigendur sýndu hug sinn til Icesave þegar landslið Íslands og Hollands í fótbolta mættust í Rotter-
dam 11. október 2008. Þann dag undirrituðu stjórnvöld ríkjanna samkomulag um að Ísland ábyrgðist Icesave-reikningana en frá
því var horfið fáum vikum síðar. Hollendingar unnu leikinn 2-0. NORDICHPOTOS/AFP
10. október 2006 Icesave opnað í
Bretlandi.
29. maí 2008 Icesave opnað í
Hollandi.
6. október 2008 Hrunið.
11. október 2008 Íslensk og
hollensk stjórnvöld undirrita viljayfir-
lýsingu um lausn Icesave.
14. nóvember 2008 Samið um
Brussel-viðmiðin.
5. desember 2009 Alþingi sam-
þykkir að stjórnvöld leiti lausna á
Icesave-deilunni á grundvelli Brussel-
viðmiðanna.
5. júní 2009 Svavars-samningarnir
kynntir.
30. júní 2009 Frumvarp á grundvelli
Svavars-samninganna lagt fram.
28. ágúst 2009 Frumvarpið sam-
þykkt mikið breytt.
19. október 2009 Nýtt frumvarp
lagt fram eftir samningaviðræður við
Breta og Hollendinga.
30. desember 2009 Frumvarpið
samþykkt.
5. janúar 2010 Forsetinn synjar
Icesave-lögunum staðfestingar.
6. mars 2010 Þjóðin hafnar Icesave-
lögunum.
9. desember 2010 Buchheit-samn-
ingarnir kynntir.
15. desember 2010 Frumvarp á
grundvelli Buchheit-samninganna
lagt fram.
16. febrúar 2011 Frumvarpið sam-
þykkt.
20. febrúar 2011 Forsetinn synjar
Icesave-lögunum staðfestingar.
9. apríl 2011 Þjóðin greiðir atkvæði
um Icesave-lögin.
Helstu atburðir
■ Þingumræður um Icesave-frumvörpin þrjú stóðu samtals í rúmlega níu sólarhringa.
Lengst var rætt um Icesave II en skemmst um Icesave III.
■ Um Icesave I var rætt í samtals 45 klukkustundir, rétt tæplega tvo sólarhringa. Fyrsta
umræða tók 13 klukkustundir, önnur 25 klukkustundir og sú þriðja 7 klukkustundir.
Málið var til meðferðar fjárlaganefndar í þrjár vikur.
■ Um Icesave II var rætt í 144 klukkustundir, samtals sex sólarhringa. Fyrsta umræðan
varði í 11 klukkustundir, önnur í 107 klukkustundir og sú þriðja í 26 klukkustundir.
Fjárlaganefnd hafði Icesave II til meðferðar í 19 daga.
■ Umræður um Icesave III stóðu í 32 klukkustundir. Fyrsta umræðan tók sjö klukku-
stundir, önnur tólf og sú þriðja þrettán. Málið var í fjárlaganefnd í átján daga.
■ Fyrir utan þetta hefur Icesave margoft og lengi verið rætt í þinginu; utan dagskrár, í
fyrirspurnatímum og við önnur tækifæri. Til dæmis var þingsályktunin 5. desember
2008 rædd í rúmar sjö klukkustundir.
Rætt um Icesave í yfir níu sólarhringa
Um 350 þúsund manns áttu Icesave-
reikninga. Núvirt nemur fjárhæðin
sem samist hefur um að endurgreiða
breskum og hollenskum stjórnvöldum
646 milljörðum króna. 430 milljarðar
eru í pundum og 216 milljarðar í
evrum. Innstæðurnar voru talsvert
hærri við hrunið haustið 2008, en á
grundvelli Evróputilskipunar var samið
um greiðslu upp að 20 þúsund evra
hámarki á reikning.
Landsbankinn tók einnig við inn-
lánum frá fyrirtækjum, félagasamtökum,
líknarfélögum og stofnunum. Þeir
reikningar njóta lágmarkstryggingarinnar
og eru forgangskröfur í bú Landsbank-
ans. Með þá verður farið í samræmi
við gjaldþrotarétt og fá eigendur þeirra
greitt eftir því sem skiptum vindur fram.
Fjárhæðirnar
FRÉTTASKÝRING: Hvernig kom Icesave-málið til? 1. hluti
Þegar þú vilt fá það besta út úr lífinu!
Faxafeni 14 www.heilsuborg.is
Ofþyngd / Offita
Heilsulausn 3 - Hentar einstaklingum
sem glíma við offitu, hjartasjúkdóma
og/eða sykursýki
Hefst 4. apríl
Tólf vikur, árs eftirlit
Verð kr. 13.900 á mán. m.v. árs skuldbindingu
Að námskeiðinu standa læknar, hjúkrunarfræðingar,
sjúkraþjálfari, næringarfræðingur íþróttafræðingar og sál-
fræðingar!
Skráðu þig núna í síma 560 1010
eða á heilsuborg@heilsuborg.is