Fréttablaðið - 20.07.2011, Blaðsíða 11

11MIÐVIKUDAGUR 20. júlí 2011
marathon.is
Reykjavíkurmaraþon Íslandsbanka verður að morgni
Menningarnætur, 20. ágúst. Vegalengdir við allra
hæfi, allt frá Latabæjarhlaupi fyrir börnin og upp í
heilt maraþon.
Boðhlaup
– hlauptu maraþon með
félögum þínum
Gerðu Reykjavíkurmaraþonið þitt enn skemmtilegra.
Í boðhlaupi taka 2–4 sig saman og skipta heilu
maraþoni á milli sín. Nánar á marathon.is.
Hlaupastyrkur
– hlaupum til góðs
Þú getur látið gott af þér leiða með hlaupinu. Á
hlaupastyrkur.is getur þú safnað áheitum til
stuðnings góðgerðarfélagi að eigin vali með því að
fá vini og vandamenn til að heita á þig.
- Stoltur bakhjarl hlaupsins síðan 1997
... og styðja Líf
styrktarfélag í leiðinni!
Kannanir á viðhorfi stjórn-
enda fyrirtækja til þróunar
efnahagsmála eru reglulega
birtar. Guðjón Emilsson
hagfræðingur hefur kannað
forspárgildi slíkra kann-
anna.
Capacent hefur undanfarin ár
kannað viðhorf stjórnenda stærstu
fyrirtækja landsins ársfjórðungs-
lega með það fyrir augum að meta
væntingar stjórnenda um stöðu og
framtíðarhorfur
efnahagsmála.
Könnunin hefur
ver ið fra m-
kvæmd fyrir
Samtök atvinnu-
lífsins í sam-
starfi við Seðla-
banka Íslands
og fjármála-
ráðuneytið.
Nýjustu
niður stöður könnunarinnar voru
birtar fyrir skömmu og kom þá
í ljós að mikill meirihluti stjórn-
enda fyrirtækja telur aðstæð-
ur í atvinnulífinu vera slæmar.
Það kom þó ekki beint á óvart því
niðurstöður könnunarinnar hafa
verið á þann veg allt frá hruni.
Fjórðungur fækkar starfsfólki
Hins vegar kom á óvart merkjan-
leg lækkun sem varð á mati stjórn-
enda á aðstæðum eftir sex mánuði
en matið hefur ekki verið lægra
síðan í desember 2009.
Bjartsýni er meiri á höfuð-
borgar svæðinu en á landsbyggð-
inni en bjartsýnustu stjórnendur-
nir koma úr fjármálageiranum,
þjónustufyrirtækjum, iðnaðar-
fyrirtækjum og verslunargeiran-
um. Mest svartsýni ríkir í bygg-
ingastarfsemi, í samgöngum og
flutningum. Þá hafa langflest
fyrirtæki yfir nægu starfsfólki að
ráða en einungis 13 prósent fyrir-
tækja áforma fjölgun starfsmanna
borið saman við 26 prósent fyrir-
tækja sem áforma fækkun.
Niðurstöður þessarar reglulegu
könnunar eru ávallt forvitnilegar.
Sú spurning vaknar þó óhjákvæmi-
lega hve mikið er að marka stjórn-
endur íslenskra fyrirtæja að þessu
leyti, það er, hve mikið forspárgildi
könnunin hefur um þróun helstu
hagstærða. Guðjón Emilsson, hag-
fræðingur hjá Seðlabankanum,
rannsakaði forspárgildi fyrir-
tækjakönnunar Capacent á síðasta
ári. Hann birti niðurstöður sínar
í ritinu Efnahagsmál sem Seðla-
bankinn gaf út í janúar.
Svörin hafa forspárgildi
„Það er einna áhugaverðast að
þegar kreppan skellur á þá virð-
ist fylgni könnunarinnar við helstu
hagstærðir aukast töluvert. Í fljótu
bragði virðist sem sagt sem for-
spárgildið aukist. Að sama skapi
verða svörin einsleitari eftir árið
2008. Mig grunar hins vegar að
þetta skýrist af þeim sérstöku
aðstæðum sem hafa verið hér á
landi frá hruni og að fylgnin muni
aftur liðast í sundur þegar frá
líður kreppunni,“ segir Guðjón um
niðurstöður sínar.
Erlendar rannsóknir hafa sýnt
fram á að svör úr fyrirtækjakönn-
unum geta haft forspárgildi um
þróun ýmissa hagstærða. Í rann-
sókn Guðjóns kom í ljós að til-
tölulega lítið samband var á milli
svara í könnuninni og hagstærða
frá árinu 2002 og fram að fjár-
málahruni en að sambandið hafi
batnað talsvert þegar tímabilið frá
hruni til loka árs 2010 er skoðað.
Þau svör í könnuninni sem virð-
ast hafa mest forspárgildi eru
svör við spurningum sem fjalla
um fyrirtæki stjórnandans en
ekki um almennar aðstæður í
hagkerfinu. Þannig hafa mest for-
spárgildi svör við spurningum er
varða mat á starfsmannafjölda,
getu fyrirtækja til að bregðast
við óvæntri aukningu í eftirspurn
og sölu og tólf mánaða breyt-
ingu fjárfestingar í varanlegum
rekstrarfjármunum.
Nálgast stjórnendur á tvo vegu
Þá kemur svar við spurningu um
mat á aukningu innlendrar eftir-
spurnar eftir vörum og þjónustu
best út þegar stjórnendur eru
beðnir um að horfa sex mánuði
fram í tímann. Þegar litið er heilt
ár fram í tímann eru það spurning-
ar um áætluð fjárfestingarútgjöld
í varanlegum rekstrarfjármunum
og um fjárfestingar alls sem koma
best út.
„Það er í raun hægt að nálgast
viðhorf stjórnenda á tvo vegu,“
segir Guðjón og bætir við: „Þú
getur spurt stjórnandann hvað
hann telji að verðbólga verði eftir
eins og sex mánuði en þú getur
líka spurt hann hvað hann telji
að verð sinnar vöru eða þjónustu
muni hækka mikið á sama tímabili.
Stjórnandinn er líklegri til að hafa
betri tilfinningu fyrir verðþróun
eigin vöru en almennri verðþróun.
Og með því að styðjast við seinni
spurninguna er, að ég held, hægt
að fá betri verðbólgumælikvarða.“
GUÐJÓN EMILSSON
Atvinnulífið gleggra eftir hrun
Í REYKJAVÍK Ef til vill kemur ekki á óvart að stjórnendur íslenskra fyrirtækja hafi
betri tilfinningu fyrir stöðu eigin fyrirtækis en almennum horfum í efnahagsmálum.
FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
FRÉTTASKÝRING: Hvernig gengur að spá fyrir um hagþróun með könnunum meðal stjórnenda fyrirtækja?
Magnús Þorlákur
Lúðvíksson
magnusl@frettabladid.is
Stjórnandinn er
líklegri til að hafa
betri tilfinningu fyrir verð-
þróun eigin vöru en almennri
verðþróun.
GUÐJÓN EMILSSON
HAGFRÆÐINGUR Í SEÐLABANKANUM