Útvarpstíðindi - 03.04.1939, Side 13

an kassa er bezt að smíða úr tré eða.
járni. Má nota hann við mælingu
vatnsmagnsinsi. Áríðandi er a'ð stærð-
armál séu nákvæm. Áður en mælingin
hefst, skal veita öll.u vatni lækjarins
í eina þrönga rás, sem jafnframt
myndar háan foss, svo aö skjóta megi
kassanum hcd' alau-swm. þar undir.
Mælinguna framkvæma tveir menn,
annar gætir klukkunnar (passar ná-
kvæmlega tímann, sem kassinn er að
fyllast). Hinn stjórnar kassanum, set-
ur hann greitt undir fossinn og held-
ur honum réttum, þar til hann er
fullur.
Mæling hefst: Klukkuvörður er til-
búinn með vasaúrið. Kassavöröur
kallar 1—2—3 og samstundis setur
hann kassann un.dir fossinn og
klukkuvörður tekur samstundís tím-
ann. Jafnskjótt sem kassinn er full-
ur, tilkynnir kassavörður það og
klukkuvörður tekur tímann. Er þar
með fyrstu mælingu lokið. Þessar
mælingar skal endurtaka nokkrum
sinnum og taka svo meðaltal af tím-
anum, síðan deilir maður meðaltíma
(sem er í sek.) í vatnsmagnið og fær
þanmg út vatnsmagn. í lítrum á. sek.
Ef t. d. að kassinn tekur 36 lítra
(eins og áður var gert ráo fyrir), þá
er dæmið þannig: 36:9 4. Er þá
ÚTVARPSTÍÐINDI
II. mynd sýnir brekktma, málstöng-
ina oa vmkilinn í þeirri stöðu, sem
hann er, þegar hceðarmálið er lesið af
(þ. e. liæðin frá jörð ivpp að neðri
rö-nd vinkilsins). '
vatnsmagnið 4 lítrar á: sek. Sé gætt
allrar nákvæmni við svona mælingu
og hún framkvæmd þegar minnst
vatn er í læknum, er hún talin sér-
staklega nákvæm, auk þess sem hún
er handhæg vió smálæki.
Mynd II sýnir hvernig er hagt, með
einfoldum hallamæli, að framkvæma
jarðhallamælingar. Maður hefui- ca.
3 m. háa stöng, þannig deilda, að lesa
megi af henni í .sentimetrum (hana
má merkja eftiv algengum metra-
kvarða). Því næst má smíða tré-
vink.il úr borðum, ca. 1x5", og þarf
hann að vera nákvæmlega vinkilrétt-
ur, lengri hlið hans sé 3 m. og sú
styttri ca. 1 m., síðan stillir maður
lengri hlið vinkilsins lárétt. eftir halla-
mæli, þar til fjarlægari endinn nem-
ur við brekkuna, en styttri hliö ligg-
ur að málstönginni, síðan les maður
við neðri rönd vinkilsins þá réttu
hæð af stönginni í metrum, færir
málstöngina síðan upp í brekkuna :i
þann stað, sem fjarlægari endi vink-
ilsins nam áður við, og mælir upp eft-
ir brekkunni á sama hátt. Fallhæðin
brúttó er svo allar hæðarmælingarn-
ar samanlagðar. Með þessari aðferð
fæst alveg rétt mynd af brekkunni.
389