Morgunblaðið - 06.01.2009, Blaðsíða 40

MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 6. JANÚAR 2009
*gildir ekki á íslenskar myndir
*
Ástralía, nýja myndin eftirBaz Luhrmann, er stórmynd í öllum skilningi. Ég
hafði gaman af henni, og upplifði
það sterkt meðan ég horfði á hana,
hvað langt væri síðan maður hefði
séð akkúrat svona mynd – gam-
aldags epík í stórbrotinni mynd.
Já, stórbrotin er hún og sögð dýr-
asta mynd sem gerð hefur verið í
Eyjaálfu með 120 milljóna dala
kostnað. Umfangið er kannski aug-
ljósast þegar skoðaður er listi yfir
þá sem unnu að myndinni. Hann er
gríðarlangur. Svo aðeins sé tekinn
hópur þeirra sem sáu um sjónrænar
brellur, þá eru það 270 manns!
Og myndin er líka sannarlega
mikið fyrir augað. Landslag Norð-
ur-Ástralíu leikur þar stórt hlut-
verk, en líka skepnurnar, naut-
gripir og hross.
  
Það var hins vegar tónlistin semvakti sérstaka eftirtekt mína.
Baz Luhrmann varð heimsfrægur á
svipstundu fyrir mynd sína Moulin
Rouge, sem skartaði Nicole Kidman
í aðalhlutverki, eins og Ástralía.
Þar var tónlistin í aðalhlutverki, -
ekki frumsamin, heldur vinsæl lög
sem útsett voru upp á nýtt í hluta
eða heild sinni með gömlum og ný-
smíðuðum textum.
Í Ástralíu fer Luhrmann svipaða
leið, þótt ekki sé um söngtónlist að
ræða. Vissulega er frumsamin tón-
list að hluta til í myndinni, en það
eru stef stærri meistara sem eru
langtum fyrirferðarmeiri sem og
þjóðleg áströlsk tónlist.
Strax í upphafi myndarinnar er
það þekkt stef eftir Bach sem tekur
völdin og verður einskonar leið-
arstef lafði Söru Ashley sem Nicole
Kidman leikur.
Þegar sjónarhornið beinist að
auðnum Ástralíu tekur mínimal-
ískur hljómur Arvos Pärt við kefl-
inu í tónlist úr verkinu Fratres,
einu þekktasta verki tónskáldsins.
Undir lok myndarinnar, þegar Jap-
anar bombardera borgina Darwin í
eina atriði myndarinnar sem full-
yrða má að sé byggt á sannsögu-
legum atburðum, hljóma Nimrod-
tilbrigði úr Enigma-tilbrigðunum
eftir eitt af höfuðskáldum Breta í
rómantískri tónlist, Edward Elgar.
Það er hins vegar Jóhann Sebast-
ian Bach sem á stórleik í tónlist
myndarinnar, svo að segja frá upp-
hafi til enda með leiðarstef lafð-
innar. Það er fræg aría, Schafe
können sicher weiden úr Kantötu
BWV 208, sem stundum er kölluð
Veiðikantatan. Arían er þekkt í
enskumælandi löndum sem Sheep
may safely graze og hefur með því
nafni öðlast sjálfstætt líf, utan kant-
ötunnar. Þá er ónefnt lag Harolds
Arlens úr Galdrakarlinum í Oz,
Somewhere over the rainbow, sem
er leiðarstef litla drengsins Nullah
og um leið stef vonarinnar og þess
að sigrast á þeim erfiðu aðstæðum
sem sögupersónur rata í í þessu
mikla drama.
  
Það er varla hægt að gera myndsem ber titilinn Ástralía, og
gerist í Ástralíu, nema hún hafi að
geyma ástralska tónlist. Nú er ég
ekki að tala um Waltzing Matilda,
sem vissulega bregður þó fyrir,
heldur frumbyggjatónlistina sem
læðist fram oft og mörgum sinnum,
heillandi í einfaldleika sínum. Og
hún er ekki bara flutt með hinu
erkitýpíska ástralska hljóðfæri
didjerídú, heldur einnig leikin á
önnur frumbyggjahljóðfæri og
sungin. Galdravísur og töfraþulur
frumbyggjanna skapa sterka and-
stæðu við þekkt og mikið notað stef
Bachs og undirstrika um leið per-
sónur myndarinnar og hlutverk
þeirra hverrar andspænis annarri.
Sú flétta tónlistar er listilega ofin
og skapar myndinni bæði dýpt og
stemningu.
David Hirschfelder er höfundur
frumsmíðuðu tónlistarinnar í
myndinni, og hann er jafnframt
tónlistarstjóri hennar og yfirútsetj-
ari. Með honum unnu 17 tónskáld
að útsetningum á tónlistinni. Um
140 tónlistarmenn leika tónlistina
og syngja auk barnakórs.
Þótt Hirschfelder eigi að sjálf-
sögðu heiðurinn af eigin músík, þá
er afrek hans við tónlist mynd-
arinnar ekki síst fólgið í því hvern-
ig hann fléttar henni saman við
aðra músík, sígilda og þjóðlega,
dægurtónlist og nútímatónlist. Öll
streymir hún áreynslulaust í sinni
margbrotnu mósaík með framvindu
myndarinnar og nær stórum há-
punktum á gríðarlega áhrifamikinn
hátt. Það kæmi mér ekki á óvart
þótt Luhrmann fengi fjölmörg
verðlaun fyrir það afrek.
begga@mbl.is
Jóhann Sebastían kúreki
AF LISTUM
Bergþóra Jónsdóttir
» Galdravísur og töfra-þulur frumbyggj-
anna skapa sterka and-
stæðu við þekkt og
mikið notað stef Bachs.
Stórmynd Ástralía er stórbrotin mynd og það á einnig við um tónlistina sem er sótt í ýmsar áttir.
Afi Tónlist frumbyggja Ástralíu fær gott pláss í myndinni.
FREGNIR herma að breska fyr-
irsætan Kate Moss sé ófrísk. Moss,
sem á fyrir sex ára dóttur sást ný-
verið á Taílandi ásamt kærasta sín-
um Jamie Hince, og þóttust sjón-
arvottar sjá móta fyrir bumbu á
fyrirsætunni. „Þótt hún hafi verið að
reykja sígarettu leit hún algjörlega
út fyrir að eiga von á barni,“ sagði
einn. „Hún var á röltinu með Jamie
og dóttirinni Lilu og var alltaf að
setja höndina á magann, og það sást
greinilega móta fyrir bumbu.“
Frést hefur að stúlkan sé hætt að
drekka, sem þykir renna stoðum
undir óléttu-fréttirnar.
Fönguleg Kate Moss fjölgar
kannski mannkyninu.
Kate Moss
með barni?
LEIKARINN John Travolta hefur
greint frá því hvernig hann reyndi
að blása lífi í son sinn með því að
nota munn við munn aðferðina í tutt-
ugu mínútur áður en sjúkraliðar
mættu og úrskurðuðu son hans, Jett
Travolta, látinn á föstudaginn var.
Leikarinn segir son sinn enn hafa
haft veikan hjartslátt þegar fóstra
hans kom að honum á gólfi hótelher-
bergis á Bahamaeyjum þar sem fjöl-
skyldan gisti yfir hátíðarinnar. Talið
er að pilturinn, sem var aðeins 16
ára, hafi fengið flogakast.
Jett Travolta var með Kawasaki-
heilkenni er veldur því að mikilvæg
líffærin geta brunnið innan frá. Fjöl-
skyldan hafði son sinn á lyfjum um
tíð en ákveðið var að hætta því eftir
að virkni þeirra minnkaði verulega.
Í tilkynningu frá hjónunum segir:
„Jett var yndislegasti sonur sem for-
eldrar gætu nokkru sinni beðið um
og hann lýsti upp líf allra.“
Feðgarnir Jett og John Travolta.
Reyndi að
lífga Jett við