Nýtt kvennablað - 01.01.1950, Blaðsíða 5

Nýtt kvennablað - 01.01.1950, Blaðsíða 5
ín frá Esjubergi fór á kjörfund og kaus. Nokkru síð- ar fengu konur leyfi til að' taka fjórða bekkjarpróf og stúdentspróf frá Latínuskólanum, þó máttu þær ekki sitja í skolanum. 19U7 fengu konur jafnretti við karl- menn í sveitarstjórnarmalum, kosningarett og kjör- gengi. Við bæjarstjórnarkosningar í jan. 1908 settu konur upp lista og komu öllum fjórum írambjóðend- um að. 1911 fengu konur jafnan rétt til embætta og jafnan rétt við karla til allrar æðri menntunar. Þær gátu með öðrum oröum orðið læknar, logmenn, prestar og jai'nvel sýslumenn, en höi'ðu þó ekki pólitisk réttindi. Þau hlutu þær ekki fyrr en með stjórnarskrárbreyt- ingunni l9iö og 1918 á sama grundvelli og karlar meö sambandslogunum. Fögnuður kvenna var mikill yfir fenginni viður- kenningu fyrir manngildi sínu og réttindum. Samtök urðu her í Keykjavík meðal kvenfelaganna, til að minn- ast þess í verki og ofan á varð að konur skyldu beita sér fyrir með oddi og egg í ræöu og riti, að koma upp spítaia fyrir landið. Þetta var í senn framfaramál, nauosynjamál og mannuðarmál. Landsspitalasjóðs- nefndin var sett á laggirnar, f'ormaður hennar var ingi" björg H. Bjarnason, gjaldkeri Þórunn Jónassen og rit" ari inga L. Lárusdóttir. En hvað snertir þetta Ingu Lárusdóttur. Það, sem halda mun nafni hennar á lofti á komandi árum er einmitt nátengt kvenréttindahreyfingunni, það er mán" aðarblaðið „19. júní", sem hún stofnaði og var rit- stj'óri fyrir í 12 ár. 1917, tveim árum eftir, að konur fengu stjórnarfarsleg réttindi, gaf I. L. út blað á há- tíðisdegi kvenna, 19. júní. Var blaðið helgað degin- um og nefnt eftir honum og skyldi Landspítalasjóður- inn hafa allan ágóða af sölunni. Þetta varð svo til þess, að I. L. hóf útgáfu blaðsins, 19. júní. Þýðingu blaðsins fyrir LandssjDÍtalamálið og framgang þess, þekkja þeir bezt, sem lifðu á þessum tímum. Það mun þykja ótrúlegt nú, að fyrir 30—40 árum þótti bygging landsspítala mjög vafasamt fyrirtæki, þótt ekki sé meira sagt. Þess má geta hér um leið, að fyrir Minn- ingargjafasjóS Landsspítalans, vann I. L. mikiS frá upphafi sjóðsins og til æfiloka, og var formaður sjóðsstj'órnarinnar síðustu átta árin, eftir lát Ingi- hj'argar H. Bjarnason, 1941. 1922, 8. j'úlí átti í annað sinn að fara fram lands- kj'ör og kjósa þrjá fulltrúa til efri deildar Alþingis, ég get jjersónulega hiklaust sagt, að það var Inga Lárus- dóttir, sem fyrst átti hugmyndina um, að gj'örlegt mundi vera, eins og ástæðurnar voru þá á pólitíska heimilinu í landinu, að koma að fulltrúa á kvenna- lista. Enginn vann að framgangi listans með meiri hyggindum en Inga Lárusdóttir, það kynni að vera freistandi að nefna fleiri nöfn einkum þeirra, sem NÝTT KVENNABLAÐ nú eru látnar. Ógleymanleg verður mér ferS okkar austur á framboðsfund við Þjórsárbrú, og þó að ekki væri hátt á okkur risið, konunum, eða við gerðum lukku, þá varð útkoman sú að listinn kom að einum fulltrúa af þremur, sem þá voru kosnir, Ingibjörgu H. Bjarnason og Ingu Lárusdóttur til vara. Starf Ingi- bj'argar H. Bjarnason og Ingu Lárusdóttur fyrir Lands- spítalamálið verður varla að fullu metið. Inga hafði helgaS krafta sína Landsspítalamálinu, og hún var eins og komizt er að orði um hana í eftirmæl- um í einu dagblaðanna hér í Reykjavík „ljúf kona og hörð í horn að taka, ef henni var veittur átroðning- ur, hjarta hennar var hlýtt og vilj'inn einbeittur." 19. júní átti að verða tengiliður milli kvenna í landinu, það átti að flytja nýjar hugsanir og nýja strauma. „Hún vill svifta burt áhugaleysinu og deyfð' inni úr hugum kvenna í ojiinberum málum". I grein. sem hún skrifar og heitir „Hvert stefnir", segir hún „Kyrrstaða og iðjuleysi — leiðir af sér deyfð og dauða. Starfið og lífið er hvort öðru skylt. Við mun" um aldrei geta forsvarað það, ef vér sitjum hjá. Til hvers höfum við þá þótzt vera að berjast fyrir okkar sj'álfsögðu mannréttindum ? Yfir hverju erum við þá að fagna, er vér minnumst þess dags, er færði okkur þau? Væri það meS því, að viS gætum þakkaS öllum þeim, sem fórnaS hafa starfskröftum sínum og frelsi til að útvega okkur þessi réltindi". Henni finnst þaS ekki viSunandi að konurnar þekki ekki einu sinni þau lög, sem snerta hagsmuni þeirra sérstaklega — hún vill láta bíða með afgreiSslu frumvarjja um stofnun og slit hjúskapar og lög um afstöSu foreldra til óskil" getinna barna, þar til þau hafa veriS kynnt fyrir kon- um rækilega. Þegar saga kvenréttindamálsins verSur skráS mun Inga Lárusdóttir fá þar veglegan sess; hún hefur sjálf lagt fram málgögnin í 19. júní. ÞaS er engu líkara en það væru einhver ill álög á íslenzkum konum, þegar þær gengu að 19. júní dauð- um. Var það þriðja málgagnið, sem þær höfðu lagt í gröfina vegna sinnu- og skilningsleysis á sjálfs síns högum". Inga sagði einhvern tíma við mig, aS ekkert væri heimskulegra en aS líta á vinnuna sem böl. Þegar droltinn allsherjar sagði við Adam: „I sveita þíns and- litis, skaltu þíns brauðs neyta", þá væri það svo að skilj'a að starfið væri ekki hegning syndarinnar, starf- ið — nytsamt starf væri einmitt lausn frá syndinni. Inga Lárusdóttir var mjög listelsk kona. Hún lagði ung stund á fagrar hannyrðir, en hugur hennar hneigð" ist til þess, sem fornt var og þj'óðlegt, og kom þar jafn" framt fram fróðleiksfýsn hennar. Stuttu fyrir 1930 fékk hún nokkurn styrk frá þinginu til að kynna sér fornar íslenzkar hannyrðir í söfnum erlendis. Fór hún í því skyni tvisvar til iitlanda, fyrst til Norðurlanda og síðan til Englands. Tók hún þá upp mörg fögur göm-

x

Nýtt kvennablað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Nýtt kvennablað
https://timarit.is/publication/767

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.