Nýtt kvennablað - 01.01.1950, Side 5

Nýtt kvennablað - 01.01.1950, Side 5
ín frá Esjubergi fór á kjörfund og kaus. iNokkru síð- ar fengu konur ieyfi til að taka fjórð’a bekkjarpróf og stúdentspróf frá Latínuskólanum, þó máttu þær ekki sitja í skolanum. 191)7 fengu konur jafnrétti við karl- menn í sveitarstjórnannalum, kosningarett og kjör- gengi. Við bæjarstjórnarkosningar í jan. 1908 settu konur upp lista og komu öllum fjórum frambjóðend- um að. 1911 fengu konur jafnan rétt til embælta og jafnan rétt við karia til allrar æðri menntunar. Þær gátu með öðrum oröum orðið læknar, logmenn, prestar og jafnvel sýslumenn, en hölöu þó ekki pólitisk réttindi. Þau hlutu þær ekki fyrr ezi með stjórnarskrárbreyt- ingunni l91b og 1918 á sama grunctvelli og karlar meö sambandslogunum. Fögnuður kvenna var mikill yfir fenginni viður- kenningu fyrir manngildi sínu og réttindum. Samtök urðu her í lleykjavík meðal kvenfelaganna, til að minn- ast þess í verki og ofan á varð að konur skyldu beita sér fyrir með odai og egg í ræöu og riti, að koma upp spítala fyrir landið. Þetla var í senn framfaramál, nauosynjamál og mannuðarmál. Landsspitalasjóðs- nefndin var sett á laggirnar, formaður hennar var Ingi' björg H. Bjarnason, gjaldkeri Þórunn Jónassen og rit' ari Inga L. Lárusdóttir. En hvað snertir þetta Ingu Lárusdóttur. Það, sem halda mun nafni hennar á lofti á komandi árum er einmitt nátengt kvenréttindahreyfingunni, það er mán' aðarblaðið „19. júní“, sem hún stoínaði og var rit- stjóri fyrir í 12 ár. 1917, tveim árum eftir, að konur fengu stjórnarfarsleg réttindi, gaf I. L. út blað á há- tíðisdegi kvenna, 19. júní. Var blaðið helgað degin- um og nefnt eftir honum og skyldi Landspítalasjóður- inn hafa allan ágóða af sölunni. Þetta varð svo til þess, að I. L. hóf útgáfu blaðsins, 19. júní. Þýðingu blaðsins fyrir Landsspítalamálið og framgang þess, þekkja þeir bezt, sem lifðu á þessum tímum. Það mun þykja ótrúlegt nú, að fyrir 30—40 árum þótli bygging landsspítala mjög vafasamt fyrirtæki, þótt ekki sé nieira sagt. Þess má geta hér um leið, að fyrir Minn- ingargjafasjóð Landsspítalans, vann 1. L. mikið frá upphafi sjóðsins og til æfiloka, og var formaður sjóðsstjórnarinnar síðuslu átta árin, eftir lát Ingi- bjargar H. Bjarnason, 1941. 1922, 8. júlí átti í annað sinn að fara fram lands- kjör og kjósa þrjá fulltrúa lil efri deildar Aljzingis, ég get persónulega hiklaust sagt, að það var lnga Lárus- dóttir, sem fyrst átti hugmyndina um, að gjörlegt mundi vera, eins og ástæðurnar voru þá á pólitíska beimilinu í landinu, að koma að fulltrúa á kvenna- lista. Enginn vann að framgangi listans með meiri byggindum en Inga Lárusdóttir, það kynni að vera freistandi að nefna fleiri nöfn einkum þeirra, sem NÝTT KVENNABLAÐ nú eru látnar. Ogleymanleg verður mér ferð okkar austur á framboðsfund við Þjórsárbrú, og þó að ekki væri ltáll á okkur risið, konunum, eða við gerðum lukku, j)á varð útkoman sú að listinn kom að einum fulltrúa af Jzremur, sem j)á voru kosnir, Ingibjörgu H. Bjarnason og lngu Lárusdóttur til vara. Slarf Ingi- bjargar H. Bjarnason og lngu Lárusdóttur fyrir Lands- spítalamálið verður varla að fullu metið. Inga hafði helgað krafta sína Landsspítalamálinu, og hún var eins og komizt er að orði um hana í eftirmæl- um í einu dagblaðanna hér í Beykjavík „ljúf kona og hörð í horn að taka, ef henni var veittur átroðning- ur, hjarta hennar var hlýtt og viljinn einbeittur.“ 19. júní átti að verða tengiliður milli kvenna í landinu, það átti að flytja nýjar hugsanir og nýja strauma. „Hún vill svifta burt áhugaleysinu og deyfð' inni úr hugum kvenna í o])inberum málum“. í grein, sem hún skrifar og heitir „Hvert stefnir“, segir hún „Kyrrstaða og iðjuleysi — leiðir af sér deyfð og dauða. Starfið og lífið er livort öðru skylt. Við mun" um aldrei geta forsvarað ]>að, ef vér sitjum hjá. Til hvers höfum við ])á þótzt vera að berjast fyrir okkar sjálfsögðu mannréttindum? Yfir liverju erum við þá að fagna, er vér minnumst J)ess dags, er færði okkur j)au? Væri það með Jrví, að við gætum ])akkað öllum þeim, sem fórnað hafa starfskröftum sínum og frelsi til að útvega okkur þessi réttindi“. Henni finnst J)að ekki viðunandi að konurnar ])ekki ekki einu sinni }>au lög, sem snerta Izagsmuni þeirra sérstaklega — hún vill láta bíða með afgreiðslu frumvarpa um stofnun og slit hjúskapar og lög um afstöðu foreldra til óskil' getinna barna, þar til þau hafa verið kynnt fyrir kon- um rækilega. Þegar saga kvenréttindamálsins verður skráð mun Inga Lárusdóttir fá þar veglegan sess; hún hefur sjálf lagt fram málgögnin í 19. júní. Það er engu líkara en }>að væru einhver ill álög á íslenzkum konum. þegar j)ær gengu að 19. júní dauð- um. Var j>að J>riðja málgagnið, sem ])ær höfðu lagt í gröfina vegna sinnu- og skilningsleysis á sjálfs síns liögum“. Inga sagði einhvern tíma við mig, að ekkerl væri heimskulegra en að líta á vinnuna sem böl. Þegar drottinn allsherjar sagði við Adam: „I sveita þíns and- litis, skaltu þíns brauðs neyta“, J)á væri það svo að skilja að starfið væri ekki hegning syndarinnar, starf- ið — nytsamt starf væri einmitt lausn frá syndinni. Inga Lárusdóttir var mjög listelsk kona. Ilún lagði ung stund á fagrar hannyrðir, en hugur hennar lineigð' ist til þess, sein fornt var og þjóðlegt, og kom þar jafn" framt fram fróðleiksfýsn liennar. Stuttu fyrir 1930 fékk hún nokkurn styrk frá J)inginu til að kynna sér fornar íslenzkar hannyrðir í söfnum erlendis. Fór hún í því skyni tvisvar til útlanda, fyrst til Norðurlanda og síðan til Englands. Tók hún J)á upp mörg fögur göm- 3

x

Nýtt kvennablað

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Nýtt kvennablað
https://timarit.is/publication/767

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.