Morgunblaðið - 14.05.2010, Blaðsíða 14

14 ViðskiptiVIÐSKIPTI/ATVINNULÍF
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 14. MAÍ 2010
–– Meira fyrir lesendur
PANTAÐU AUGLÝSINGAPLÁSS
Katrín Theódórsdóttir
Sími: 569 1105
kata@mbl.is
Þann 22.maí gefur Morgunblaðið út
sérblað tileinkað Eurovision.
Undankeppnin verður 25. og 27.maí.
Aðalkeppnin er
laugardaginn 29.maí.
Þetta er blaðið sem
lesendur hafa við höndina þegar
Eurovision verður sýnt í sjónvarpinu.
MEÐAL EFNIS:
Allt um Eurovision
Stiklað á stóru í sögu Eurovision
Páll Óskar spáir í spilin
Kynning á keppendum
Rætt við Örlyg Smára og Heru Björk
Dansspor og tíska í Eurovision
Íslensku lögin í gegnum tíðina
Atkvæðaseðill fyrir aðalkeppnin
Myndasyrpur af keppendum
Ásamt fullt af spennandi efni
um Eurovision
NÁNARI UPPLÝSINGAR GEFUR:
PÖNTUNARTÍMI AUGLÝSINGA:
Fyrir kl. 16, þriðjudaginn 18. maí.
Eurovision 2010
Þórður Gunnarsson
thg@mbl.is
Tekjur ríkisins drógust saman á
fyrstu þremur mánuðum ársins 2010
miðað við sama tímabil síðasta árs.
Innheimtar tekjur ríkissjóðs námu
tæplega 111 milljörðum króna, sem
er lækkun um ríflega 11 milljarða
króna. Handbært fé frá rekstri ríkis-
sjóðs var neikvætt um 10,3 milljarða
króna. Þetta kemur fram í nýjum töl-
um um greiðsluafkomu ríkissjóðs,
sem birtar voru á miðnætti í gær á
vefsíðu fjármálaráðuneytisins. Í um-
fjöllun ráðuneytisins kemur fram að
tekjuöflun ríkisins hafi verið heldur
lakari en stefnt var að. Samkvæmt
áætlun stjórnvalda áttu 115 milljarð-
ar króna að skila sér í ríkiskassann á
fyrsta fjórðungi ársins. Frávikið er
því neikvætt um sem nemur 3,5% af
áætlun.
Skattahækkanir skila minni
tekjuauka en vonast var til
Ýmsir skattar voru hækkaðir
ríflega í upphafi þessa árs. Til að
mynda var þrískipt þrepaskattkerfi
tekið upp við heimtu á tekjuskatti
einstaklinga. Tekjur ríkisins af
tekjuskatti einstaklinga hækkuðu
lítillega milli ára, eða um ríflega 3%.
Skatttekjur frá fyrirtækjum og öðr-
um lögaðilum minnkuðu um fjórð-
ung.
Sá skattstofn ríkisins sem vex
mest er tryggingagjald, en tekjur
vegna greiðslu tryggingagjalds
námu 13,7 milljörðum króna og juk-
ust um tæpan helming. Atvinnugjald
hefur verið hækkað nærri sexfalt frá
miðju ári 2009 og nemur í dag 3,81%.
Ábyrgðargjald launa hefur einnig
hækkað úr 0,1% í 0,25%.
Dýr dropi
Tekjur af virðisaukaskatti voru
nánast óbreyttar að nafnvirði, en
efra skattþrep virðisaukaskatta hef-
ur verið hækkað í 25,5%. Samkvæmt
fjármálaráðuneytinu hafa skatta-
hækkanir á áfengi, tóbaki og bensíni
skilað minna en sérfræðingar fjár-
málaráðuneytisins höfðu vonast eft-
ir. Utan virðisaukaskatts eru þessir
liðir hinir stærstu stofnar óbeinna
skatta. Tekjuaukning ríkisins vegna
vörugjalds á bensíni nam 400 millj-
ónum króna milli ára, og áfengis-
gjald og tóbaksgjald skilaði ámóta
aukningu. ÁTVR greiddi jafnframt
250 milljónir króna í arð til ríkisins í
mars síðastliðnum.
Vaxtagjöld vega æ þyngra
Vaxtagjöld ríkissjóðs hafa auk-
ist mikið frá fyrstu þremur mánuð-
um ársins 2008 þegar þau námu
minna en einum milljarði króna. Á
sama tímabili í ár námu þau 22 millj-
örðum, eða um 16% heildarútgjalda.
Afborganir af lánum á tímabilinu
námu 72 milljörðum króna, en heild-
arlánsfjárþörf ríkissjóðs nam 85
milljörðum. Taka skal fram að í þess-
um tölum er aðeins um að ræða inn-
lendar skuldir ríkissjóðs vegna ríkis-
skuldabréfa og -víxla. Á tímabilinu
sem um ræðir voru ríkisskuldabréf
fyrir samtals 47 milljarða seld á
markaði. Langur skuldabréfaflokk-
ur var á gjalddaga í mars, en vegna
þess lækkaði staða ríkissjóðs hjá
Seðlabanka Íslands um 40 milljarða.
Útgjaldaaukning um 20%
Sé litið framhjá áhrifum vaxta-
gjalda á greiðsluafkomu ríkissjóðs
kemur á daginn að útgjöld hafa lítið
dregist saman frá fyrstu þremur
mánuðum ársins 2008. Útgjöld rík-
issjóðs frá janúar til mars jukust um
20% frá sama tímabili ársins 2008.
Vísitala neysluverðs hefur hækkað
um tæp 25% á sama tímabili. Því hef-
ur verið liðlega 5% raunsamdráttur
á útgjöldum ríkisins frá fyrsta árs-
fjórðungi 2008.
Sá stóri útgjaldaliður sem vaxið
hefur mest er almannatryggingar og
velferðarmál. Í janúar-mars árið
2008 námu útgjöld ríkisins vegna
málaflokksins 20 milljörðum króna.
Útgjöldin hafa aukist um nær helm-
ing að nafnvirði síðan þá og námu í ár
tæpum 30 milljörðum króna. Útgjöld
til löggæslu, réttargæslu og öryggis-
mála hafa lækkað mest frá árinu
2008, eða um 11%. Liðurinn „Óreglu-
leg útgjöld ríkissjóðs“ var 3,8 millj-
arðar króna á fyrstu þremur mán-
uðum ársins. Hefur sá liður hækkað
um tæp 100% frá 2008.
Skattar hækka en tekjur minnka
Bensín Vörugjaldshækkun á bensíni skilaði ríkissjóði tekjuauka upp á
400 milljónir króna á fyrstu þremur mánuðum ársins.
 Tekjur ríkisins af sköttum á fyrirtæki og aðra lögaðila minnka um fjórðung  5% raunsamdráttur út-
gjalda frá árinu 2008 að frátöldum vaxtagjöldum  Handbært fé frá rekstri neikvætt um 10,3 milljarða
Þórður Gunnarsson
thg@mbl.is
Portúgalska ríkisstjórnin hefur boð-
að að skattur upp á 2,5% verði lagð-
ur aukalega á hagnað banka og
stórra fyrirtækja. Stór fyrirtæki
teljast þau sem hafa hagnað upp á
tvær milljónir evra á ári eða meira,
samkvæmt skilgreiningu ríkis-
stjórnarinnar. Þetta er gert í því
augnamiði að loka fjárlagahalla rík-
issjóðs Portúgals. Forsætisráð-
herrann Jose Socrates, sem er úr
flokki sósíalista, tilkynnti í gær að
ná ætti fjárlagahallanum niður í
7,3% af vergri landsframleiðslu með
aðgerðum sem kynntar voru í gær.
Á árinu 2011 á hallinn síðan að vera
kominn niður í 4,6%, ef áætlanir
ríkisstjórnarinnar ganga eftir. Á
síðasta ári nam hallinn 9,4% af
landsframleiðslu.
Meðal annarra aðgerða sem
ríkisstjórnin hyggst grípa til er að
lækka laun æðstu stjórnenda í op-
inbera geiranum um 5%. Virðis-
aukaskattur verður einnig hækkað-
ur upp í 21%. „Ég bið samlanda
mína að færa þessa fórn til að verja
Portúgal, verja hina sameiginlegu
mynt og verja Evrópu,“ sagði
Socrates á blaðamannafundi í gær.
Fjármálaráðherrann portú-
galski, Fernando Texeira Dos San-
tos, sagðist mundu „búast við of-
beldisfullum mótmælum“ í kjölfar
aðgerða ríkisstjórnainnar, en í ljósi
aðstæðna væri engin önnur leið fær.
Skuldugri en Grikkir
Staða ríkissjóðs Portúgals er
skárri en Grikklands. Heildarskuld-
ir portúgalska hagkerfisins eru þó
meiri en hins gríska. Þannig námu
skuldirnar 331% af vergri lands-
framleiðslu á síðasta ári, til sam-
anburðar við 224% í Grikklandi.
Aukaskattur á
stór fyrirtæki
Reuters
Skuldir Portúgalska hagkerfið er skuldugra en hið gríska, en heildar-
skuldir nema 331% af vergri landsframleiðslu.
 Portúgalar ráðast að fjárlagahallanum
22
milljarðar voru heildarvaxta-
greiðslur ríkissjóðs á tímabilinu
5%
er raunsamdráttur útgjalda ríkisins
frá fyrstu þremur mánuðum ársins
2008 að frátöldum vaxtagjöldum
Tekjur
ríkissjóðs námu 101 milljarði króna
í janúar og til loka mars.
400
milljónir skiluðu sér í ríkissjóð
vegna hærra tóbaksgjalds og áfeng-
isgjalds.
Fimmtungur
tekna ríkissjóðs er tilkominn vegna
skatta á einstaklinga. Skatttekjur
frá einstaklingum jukust um 3%
milli ára.
‹ RÍKISSJÓÐUR ›
»