Morgunblaðið - 25.10.2011, Blaðsíða 14

14 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 25. OKTÓBER 2011
Egill Ólafsson
egol@mbl.is
Jón Viðar Sigurðsson jarðfræðingur
telur að áform um að opna Þrí-
hnjúkagíg fyrir ferðamenn feli í sér
óafturkræf skemmdarverk á hellin-
um og muni vekja upp mikla mót-
spyrnu hjá þeim sem áhuga hafa á
hellum og hellarannsóknum. Skipu-
lagsstofnun hefur auglýst matsáætl-
un vegna áformanna, en þau gera
ráð fyrir að 200 þúsund ferðamenn
heimsæki hellinn árlega til að byrja
með.
Jón Viðar segir að Þríhnúkagígur
sé einstakt náttúrufyrirbæri á
heimsvísu. Upplifunin af að skoða
hann sé afar sérstök.
„Fyrirhuguð framkvæmd er um-
fangsmikil og dýr og vekur furðu að
tekist hafi að telja fjölmörgum trú
um að hugmyndin sé jákvæð og eðli-
leg. Þríhnúkagíg ber að vernda og
gengur sú hugmynd sem kynnt er í
drögum að tillögu að matsáætlun
þvert á þá skyldu. Framkvæmdin
gengur út á óafturkræf skemmdar-
verk á hellinum og mun vekja upp
mikla mótspyrnu hjá þeim sem
áhuga hafa á hellum og hellarann-
sóknum,“ segir Jón Viðar.
Hann bendir á að miklir mögu-
leikar séu á að miðla upplýsingum
um og kynna þá undraveröld sem
Þríhnúkagígur sé t.d. með kvik-
myndum og bókum, en hann segist
alfarið vera á móti hugmyndinni þar
sem hún stangist á við almenna
skynsemi, náttúruvernd og um-
gengni við hella.
340 metra löng jarðgöng
Til að opna greiða og örugga að-
komuleið að hellinum er áformað að
leggja veg frá skíðasvæðinu í Blá-
fjöllum um 2,7 km langan í átt að
Þríhnúkagíg. Gert er ráð fyrir að-
komubyggingu og að frá henni liggi
340 metra löng jarðgöng inn í gíg-
hvelfinguna miðja. Inni í gígnum
verði komið fyrir útsýnissvölum í
um 60 metra hæð yfir gígbotninum.
Reiknað er með að allt að 100 manns
geti verið á svölunum í einu.
Tilgangur fyrirhugaðra fram-
kvæmda er m.a. að styðja við rekst-
ur ferðaþjónustu. Til að byrja með
er gert ráð fyrir að um 200 þúsund
gestir heimsæki Þríhnúkagíg á ári
en til framtíðar er miðað við að þeir
verði allt að 500 þúsund á ári.
Þolmörk ákvarði fjölda gesta
Umhverfis- og samgöngunefnd
Kópavogs segir í athugasemdum
sínum í skýrslunni að nauðsynlegt
sé að skipuleggja allan Bláfjalla-
fólkvang í heild sinni. Nefndin legg-
ur áherslu á mikilvægi grunnrann-
sókna á svæðinu áður en nokkrar
framkvæmdir fara fram. Nefndin
bendir líka á að þolmörk svæðisins
ákvarði fjölda gesta eða hversu auð-
velt aðgengi skuli vera, einkum
vegna umfangs bílastæðis og mót-
töku fyrir allt að 400 þúsund gesti á
ári.
Gert er ráð fyrir að við bílastæðið
verði reist aðkomubygging. Gert er
ráð fyrir að hún þurfi að vera 1.000-
2.000 m2 að stærð. Aðkomubygging-
in verður steinsteyptur skáli og að
mestu leyti neðanjarðar.
Í ábendingum Orkuveitu Reykja-
víkur segir að staðsetning Þríhnúka
sé þannig að framkvæmdin og
rekstur ferðaþjónustu á þessu svæði
feli í sér „óásættanlega hættu á
mengun grunnvatns og neysluvatns
alls höfuðborgarsvæðisins“.
Árni Hjartarson jarðfræðingur
telur litla hættu á að grunnvatn
mengist vegna framkvæmdanna eða
ferðamanna.
Segir opnun hellisins skemmdarverk
 Skipulagsstofnun hefur auglýst matsáætlun vegna áforma um að opna Þríhnúkagíg fyrir ferðamönnum
 Ekki er einhugur um framkvæmdina, en áformin ganga út á að 200 þúsund ferðamenn skoði hellinn
Morgunblaðið/Golli
Náttúruperla 500 þúsund manns gætu heimsótt Þríhnúkagíg á ári.
Árni B. Stefánsson, sem haft hefur forgöngu um að
opna Þríhnúkagíg, segir að um leið og við lokum við-
kvæmum hellum beri okkur skylda til að gera aðra hella
aðgengilega.
„Hugmyndin um aðgengi í Þríhnúkagíg er sprottin úr
jarðvegi verndar og varðveislu og sett fram af þörf á að
deila með öðrum. Hún er sprottin af þeirri hugsun, sem
kviknaði í tilefni friðlýsingar og formlegrar lokunar
Árnahellis, að ekki sé nóg að loka og læsa. Að ef takast
á að ná sátt um aðgengistakmarkanir og lokanir við-
kvæmra hella beri okkur skylda til að gera aðra hella aðgengilega al-
menningi. Aðeins í helli fær maður skynjað það einstæða umhverfi
sem þeir búa yfir. Það að hugmyndin er sett fram til verndar gígnum
er í sjálfu sér þversögn. Hófstillt nálgun þýðir hins vegar að gígurinn
líður ekki fyrir og upplifun hvers og eins magnast. Aðeins í auðmýkt
og virðingu fáum við notið til fulls þess sérkennilega umhverfis sem
margur hellirinn hefur að bjóða.“
Ekki nóg að loka hellum
ÁRNI B. STEFÁNSSON
Árni B.
Stefánsson
FRÉTTASKÝRING
Kristján Jónsson
kjon@mbl.is
Aðeins eru örfá dæmi um það á síð-
ustu árum að einstaklingur hafi farið
fram á eigin gjaldþrotaskipti, meðal
þeirra mun vera athafnamaðurinn
Björgúlfur Guðmundsson. Að jafn-
aði er það kröfuhafi sem heimtar
skiptin, þá sjaldan það gerist hjá ein-
staklingi. Með lagabreytingu í des-
ember í fyrra var fyrningartími
krafna styttur og um leið gert nær
ókleift fyrir kröfuhafa að elta skuld-
ara uppi um aldur og ævi.
Málfundur verður um lagabreyt-
inguna í Háskóla Íslands á föstudag
en ýmsum lögfræðingum fannst Al-
þingi fara óvarlega, gera allt of auð-
velt fyrir menn að losa sig við allar
skuldir með gjaldþroti. Sumir segja
lögin stangast á við stjórnarskrá.
Breytingin í fyrra var samþykkt
mótatkvæðalaust en sjálfstæðis-
menn höfðu ákveðnar efasemdir um
frumvarpið þótt þeir beittu sér ekki
gegn því. Þeir álitu að breytingin
myndi að líkindum ekki hjálpa nema
örfáum skuldurum. Yfirleitt væri t.d.
ekki krafist gjaldþrots eftir árang-
urslaust fjárnám, það væri aðeins
gert þegar kröfuhafi teldi sig geta
haft eitthvað upp úr krafsinu.
Ákvæði er um að lögin verða end-
urskoðuð innan fjögurra ára með
hliðsjón af reynslunni. Að sögn þing-
manna var markmið breytinganna
að fólk gæti byrjað upp á nýtt þótt
það hefði misst allar eignir sínar,
þetta væri brýn aðgerð vegna
ástandsins í samfélaginu. Áður var
nær vonlaust að vinna sig upp á ný
eftir gjaldþrot. Um leið og menn
voru komnir aftur á réttan kjöl fóru
kröfuhafar á kreik, heimtuðu sitt.
Hægt var með einföldum aðgerðum
að halda kröfunum vakandi í áratugi,
tryggja að þær fyrndust ekki.
Í áliti minnihluta sjálfstæðis-
manna í allsherjarnefnd sagði að
gildandi gjaldþrotalög væru á marg-
an hátt „ósanngjörn og ómannúð-
leg“. Margir gjaldþrota menn hefðu
gripið til þess ráðs að vinna svart.
Sjálfstæðismaðurinn Sigurður
Kári Kristjánsson, sem nú er vara-
þingmaður, sat í allsherjarnefnd
þegar lögin voru afgreidd. Sigurður
segir að margir hafi í fyrstu haft efa-
semdir um að leyfa ætti fólki að losa
sig við allar skuldir með gjaldþroti
en tveim árum eftir að skiptum er
lokið eru menn lausir allra mála. En
fram hafi kom upplýsingar sem
sýndu að á undanförnum árum hefðu
árangurslaus fjárnám verið 4.500-
5000 ár hvert. Gjaldþrotum hefði
hins vegar fækkað nokkuð, verið 388
árið 2003 en nokkuð á annað hundr-
að ár hvert á tímabilinu 2006-2010.
Studdu hugsunina
„Við studdum hugsunina að baki,
að reyna að hjálpa fólki sem svona er
komið fyrir en úrræðið leiðir til þess
að það eru afar fáir sem geta nýtt sér
þetta,“ segir Sigurður. „Maður með
árangurlaust fjárnám á bakinu fær
enga lausn á sínum málum nema
hann fari fram á gjaldþrot. Í fæstum
tilvikum á fólk í þessari stöðu þær
250 þúsund krónur sem þarf að
leggja fram til tryggingar fyrir
skiptakostnaði þegar gjaldþrot fer
fram. Og kröfuhafar sjá sér engan
hag í að leggja fram kröfu um gjald-
þrot gagnvart öllu fólki í þessari
stöðu þar sem þeir fá ekkert út úr
skiptunum.“
Sigurður segist halda að
margir þingmenn hafi
viljað auka þrýstinginn á
bankana með lagabreyt-
ingunni. Skuldarinn væri
nú ekki vopnlaus, hann
ætti mótleik. Bankinn gæti
fengið eitthvað upp í skuld-
irnar en ef hann segði
nei fengi hann að
tveim árum
liðnum ekki
neitt.
Vildu færa skuldurum vopn
 Enginn þingmaður greiddi atkvæði gegn breytingum á gjaldþrotalögum í fyrra en sjálfstæðismenn
sátu hjá og töldu lögin ekki myndu gagnast nógu mörgum sem glímdu við fjárhagserfiðleika
Morgunblaðið/Golli
Lögfest Breytingin var samþykkt mótatkvæðalaust en sjálfstæðismenn
höfðu efasemdir og álitu að hún myndi að líkindum aðeins hjálpa örfáum.
Þótt skuldari verði gjaldþrota
breytir það ekki stöðu þeirra
sem gengist hafa í ábyrgð fyrir
lánum hans, eins og algengt er
að foreldrar og ættingjar geri
að kröfu banka. Þetta á einnig
við um skuldir við LÍN.
Í fyrra reyndi á nýja reglu um
ábyrgðarmenn, þar sagði að ef
gerður yrði samningur um
greiðsluaðlögun og krafa á
hendur lántaka lækkuð ætti
krafa á ábyrgðarmann að lækka
að sama skapi. Hæstiréttur
taldi hins vegar að veðréttur
nyti verndar stjórnarskrár og
þess vegna væri ekki hægt að
fella ábyrgðina niður.
Umboðsmaður skuldara
benti í september á að nið-
urstaðan gæti haft veruleg
áhrif á stöðu um 550 ein-
staklinga sem hefðu þegar
fengið samþykkta greiðsluað-
lögun. Ábyrgðarmennirnir
gætu sjálfir þurft greiðsluað-
lögun, „dómínóáhrif“
tækju við. Málið
gæti fælt fólk frá
greiðsluaðlögun.
Sitja áfram
í súpunni
STAÐA ÁBYRGÐARMANNA
Sigurður Kári
Kristjánsson