Húsfreyjan - 01.07.1966, Side 40

úp ýmsum áttum
KvenfélagiS Hjólpin
Sunnudaginn 25. oklólnír 1914, var settur kvenna-
fiindur aiV Saurhæ í EyjafiriVi. 66 konur vorn inætt-
ar. Mál á dagskrá var stofnun Hjúkrunarkvenna-
félags. Húsfrú Guðlaug Jónasdóttir setti fundinn
og nefndi til fundarstjóra Onnu Magnúsdóttir.
Þar næst lalaiVi AiValhjörg Sigurðarilóttir uni
hjúkrunarkVennafélög erlendis og lýsti þörfinni
á þeim hér. Næst las Anna Magnúsdóttir upp liíg
hjúkrunarfélags Akureyrar og Grundarþinga. Síð-
an var félagið stofnað af 59 konum.
I sljórn voru kosnar: Forniaður Sigurlína Sig-
tryggsdóttir, Æsustöðinn; ritari Guðrún Jónasdótt-
ir, Möðruvöllum; féhirðir Guðlaug Jónasdóltir,
Gnúpufelli; varaforin. Jónína Jóhannsdóttir, Heið-
argarði; vararitari Jónína Níelsdóttir, Æsustöðuin;
varaféhirðir Ingihjörg Benediktsdóttir, Melgerði.
Fyrir fimmtiu árum síðan var öðruvísi um að
litast hér í héraðinu, heldur en er í dag. Engir
vegir, engar hrýr, túnin lítil og þýfð', fékkst
kannski af þeim 3 til 4 kýrfóður nema á allra
stærstu bæjunum. Bæirnir sjálfir voru niargir
hverjir kaldir, rakir og hirtulitlir, eldhúsin full af
reyk og í vætutíð voru göngin nieð gutlandi vatns-
polliuu hér og þar. En fólkið sjálft var næstuin því
eins og það er nú. Það hefur e. t. v. ekki gert eins
niiklar kröfur til lífsins eins og við, ég veit það
ekki. En það elskaði og bað til guðs, gladdist íneð
glöðuni og grét yfir nioldum ástvina sinna, alveg
eins og við. Yíða var skortur á brýnustu nauðsynj-
uin, einkum þegar skip komu seint að vori og
alls konar sjúkdómar herjuðu á börn og fullorðna.
Konuniun í þessari sveit var fullvel ljóst, að úrhóla
var þörf og þær vissu að máttur samtakanna er
mikill. Þær voru einliuga fórnfúsar og sterkar og
þess vegna var Hjúkrunarfélagið Hjálpin stofnað
og hjúkrunarkonur ráðnar til að hæta úr brýnustu
þörfinni. Kvenfélagskonunum óx ekki í auguin,
þótt þær yrðu að fara gangandi milli hæjanna,
væru liestar ekki tillækir og þær létu ekki ár og
Iæki hindra sig. Þær settust niður, fóru úr skóm
og sokkuni og vóðu svo berfættar yfir. — Þið gctið
hugsað ykkur, hve notalegt það hefir verið í köldu
veðri. — Og svo stungu þær hálfblautum fótunum
í raka sokka, því þá var ekki annað skólau fyrir
hendi en lágir, íslenzkir skór. Föt voru saumuð og
jirjóiiuð á klæðlítil hörn og fjár var aflað til að
standast straum af kostnaðinum. Já, það voru
niargar iðjuhendurnar sem lögðu þarna höml á
plóginn. Þökk og heiður sé þeim öllura, sem unnu
þessi kærleiksverk.
Síðan vegir bötnuðu, lækuiim fjölgaði og greið-
ara varð um sjúkrafliitninga, hefir svo verksvið
þessa félags okkar smám sainan færst frá hjúkrun-
arstarfinu yfir til ýmissa annara mála, og yrði of
langt upp að telja allt það sem félagið hefir látið
til sín taka. Þó skal nú reynt að drepa á ]>að helzta.
Eins og áður er getið, var félagið stofnað 25.
okt. 1914 af 59 konum, en árið 1915 er fyrsla raun-
verulega starfsárið og þá eru meðlimirnir orðnir
85. Þar af var Aniia Magnúsdóttir, Akureyri, ut-
ansveitar, og til gamans má geta þess, að hún
greiddi 5 krónur í árstillag og 1 króna var minnsta
gjald. Eg hýst við að okkur sé óhætt að 100-falda
þá upphæiV til nútíma gengis.
Árið 1917 var bjúkrunarkonan 67 vinnuilaga á
vegum féálagsins og har úr býtum kr. 170 og hefir
þá dagkaupið verið nálægt kr. 2.54 á þessum árum.
Fyrsta hjúkrunarkona félagsins mun liafa verið
Ólöf Jónasdóttir, er síðar giftist Birni Axfjörð og
sú næsta Laufey Guðmundsdóttir á Þormóðsstöð-
um.
Ymislegt fleira en hjúkrunar- og líknarmál lét
félagið til sín taka, svo sem heimilisiðnað og garð-
yrkju. Árið 1919 var í funilargjörð samþykkt að
stofna varasjóð er næmi kr. 500.00 og einnig var
samþykkt að gefa hæði körlum og konutn kost ó
að gerast ævifélagar og það ár gerðist sá mæti mað-
ur, séra Þorsteinn Briem, styrktarfélagi ásamt konu
sinni og lögðu þau lijón fram krónur 50.00. Þá er
einnig safnað fé til styrktar hyggingu herklahælis
í Kristnesi. Árið 1921 er svo farið að ympra á leik-
starfsemi og var það Guðrún Jónasdóltir á Möðru-
völlum sem hóf máls ó því. Þessar umræður urðu
svo til þess, að árið 1923 gera U.M.l’. Saurbæjar-
lirepps og Hjálpin, félag með sér um leiksviðsbygg-
ingu við þinghúsið í Saurhæ.
1 fundargjörð fró 1923 stendur: „Fjárliagur fé-
lagsins hefir verið svo hághorinn, að engar gjafir
liafa verið gefnar til fótækra sjúklinga og er sárt
að vcra svo staddur í félagi, sem lieilir Iljálpin".
Þó var félagið húið að kosta lijúkrunarkonu i 77
daga fyrir 12 sjúklinga.
Þrátt fyrir alla örðugleika var nú samt ráðisl í
það, í félagi við U. M. F. Saurbæjarhrepps að sýna
sjónleikinu Tengdaniömniu, eftir Kristínu Sigfús-
dóttur, og var liann m. a. sýndur tvisvar á Akurcyri
fyrir fullu liúsi. Mó það óliætt teljast þrekvirki við
svo örðugar aðstæður, og sannast þar, að viljinn
dregur hálft hlass. Árið 1925 var ékveðið að 1. des.
yrði árlegur samkoinudagur félagsins og hefir ]iað
verið næsluiu óslilið síðan. Árið 1928 vekur þá-
verandi forstöðukona félagsins, Sigríður Þorsteins-
dóttir í Saurbæ, máls á, hvort ekki sé grund-
völlur fyrir stofnun sjúkrasamlags í hreppnum,
en ekkert varð af því þá.
Um svipað leyti gengst félagið fyrir hjúkrunar-
nómskeiði í Saurbæ og var Anna Magnúsdóttir
fengin til að kenna. Sótu það námskcið 11 konur.
Eiunig hafði félagið þrjár samkomur og eru inn-
36
IIUSFKEYJAN