Foreldrablaðið - 01.01.1974, Blaðsíða 28

26
SIGRÍÐUR PÁLMADÓtTTiR,
tónlistarkennari:
Hijóðheimur barns á forskólaaldri
Algengt er, að litið sé á tónlistarhæfileika sem
eingöngu meðfæddan eða arfgengan eiginleika,
þ. e. nokkurs konar vöggugjöf, sem einum hlotn-
ast en öðrum ekki. Varhugavert er að ganga út
frá ofangreindu sem staðreynd. Tónlistarhæfileik-
ar eru á sama hátt og greind, eiginleiki, sem mót-
ast fyrir áhrif umhverfisins: eiginleiki, sem hlúa
þarf að allt frá frumbernsku.
Ung börn eru næm og opin fyrir þeim hljóð-
heimi, sem umlykur þau. Oft er fyrsta leikfangið
hringlan, sem við hreyfingu myndar hljóð og vek-
ur þar með forvitni barnsins. í fyrstu viðleitni sinni
til að tjá sig notar barnið hljóðlíkingar; bíllinn
heitir burr og klukkan tikk. Stundum er líkingin
langsóttari, t. d. þegar kerran er kölluð dada eða
mjólkin lei. En barnið hefur uppgötvað þetta hljóð
og gefið því ákveðna merkingu. Það tjáir persónu-
lega reynslu sína með hljóðmyndinni, sem er sam-
bærileg tjáning og fyrsta blýants- eða litakrotið.
Þó hinir fullorðnu geti ekki alltaf lesið úr mynd-
um þessum, þá hafa þær samt ákveðna merkingu
fyrir barnið.
Börn á leikaldri greina há og lág hljóð gjarn-
an sem björt og dimm og heyri þau marr í hurð,
þá finnst þeim hún vera að tala. Barnið vill einnig
sjálft fá hlutina til að tala; hreyfiþörf þess fær
útrás við að slá í hluti og það uppgötvar um leið,
hvernig þeir hljóma.
Hér á undan hef ég nefnt nokkur dæmi um,
hvernig ungt barn kannar hljóðheiminn. Það hlust-
ar og aflar sér reynslu og þekkingar. Og hér geta
foreldrar unnið áfram með börnum sínum. Við
hlustum eftir hljóðum í umhverfi okkar; eru þau
hin sömu úti og inni, eða í borg og sveit? Lætur
alltaf eins í vindinum? Hvernig breytist hljóð flug-
vélar, þegar hún fjarlægist? Höfum við nokkurn
tíma algera þögn? — Leyfið börnunum að útbúa
hljóðgjafa t. d. með því að setja hrísgrjón, baunir
eða sand í pappabauka eða málmdósir. Málmrör