Foreldrablaðið - 01.01.1974, Blaðsíða 32

30
við sjálfan sig við nánari kynningu: Þessi börn eru
í sannri raun hámenntuð í móðurmáli sínu, réttri
notkun þess miðað við það sjónarsvið, sem mestu
skiptir í menntun og menningu, en þau hugtök
má ekki reyna að aðskilja, þó að það sé oft verið
að reyna það, eins og til þess að afsaka ,,ómenn-
inguna“ í ,,menntuninni!“
HEIMILIÐ GETUR LAGT
TRAUSTA UNDIRSTÖÐU
AÐ MÓÐURMÁLSMENNTUN
Þarna er þá heimilið, sem hefur Iagt fram sitt
ákvarðandi framlag. Heimilið getur lagt trausta
undirstöðu að og byggt upp hina raunhæfustu
móðurmálsmenntun, sem völ er á og er í fullu gildi
hvar í fylkingu sem staðið verður á fullorðinsár-
um. Þegar börn hafa vanist alúðlegum samtöl-
um á heimilum sínum, bæði alvarlegs efnis og í
léttari tón, svo og að hlýða á frásagnir þeirra eldri,
eru skilyrði ræktuð fyrir áferðargott og samfellt
tal í skólanum, og enn fremur fyrir lestraráhuga
og lestrarkunnáttu. Að taka við því með skiln-
ingi, sem setningar af töluðu máli tjá barninu með
notalegri alúð þeirra, sem þykir vænt um það og
veita því forsjá og aðhald í heimahúsum, býr hug
þess undir að taka við því, sem bókin vill af sömu
alúð og heimilisfólkið tala við það í heilum og
vingjarnlegum setningum, sem koma einnig í röð
og haldast í hendur, áhugavekjandi og fróðlegar.
Það er svo eðlilegt, að bókin verði vinur, því að
hún talar við mann, alveg eins og fólkið, sem er
svo gaman og traustvekjandi að ræða við.
En samstarfshugurinn er ekki alltaf efst á
baugi á heimilunum, jafnvel þó að hinir ýmsu heim-
ilismenn beri góðan hug til hver til annars svona
undir niðri. Við skulum nú hugsa okkur andstæðu
þess, sem að ofan var talið upp, nefnilega samtöl
af fremur skornum skammti, en oft ónotalegs eðlis,
bæði af hálfu barna og hinna fullorðnu, ýkjukennd-
ar staðhæfingar ganga á víxl, bæði í orðavali og
málróm, svo að báða aðila svíður undan endur-
teknum árekstrum, sem eðlilegt er. Viðhorf barns,
sem kemur úr slíku umhverfi í skólann, er oft hindr-
unum háð í hegðunarviðbrögðum. Hvað móður-
málið snertir vili oft búa að fyrri áhrifum, slitrótt
orðræða og flóttalegt fas, sjálfsvarnartónn, ýkjur
og ónákvæmni. Það er ekki fljótlegt verk að upp-
ræta svona venjur. Þegar það kann að takast,
sennilega með samtökum allra viðkomenda, þá
hefur sá sigur unnist í meðferð móðurmálsins, sem
hefur meira menningargildi en öll hinn prófkræfa
kunnátta í málfræði ein nokkurn tíma getur haft.
Og til að stytta mál mitt vil ég segja að lokum
með nokkuð alhliða merkingu í huga: Ef hið sið-
ræna viðhorf fær ekki efsta sætið, verður hin svo-
kallaða menntun „aldrei barn í brók“, eins og
gamla máltækið tekur til orða.
,,Nú — er þetta gamla nornin,
sem kennir þér reikning?"