Fréttablaðið - 13.02.2012, Síða 13

MÁNUDAGUR 13. febrúar 2012 13
Þeir sáust saman á bíó dóm-arinn og verjandinn í máli
Baldurs Guðlaugssonar. Og
hvað með það? Mega nú gamlir
félagar ekki lengur fara saman í
bíó til að slaka á eftir erfiðan dag
án þess að eiga á hættu að það sé
komið í DV daginn eftir og gert
tortryggilegt og afbakað á alla
lund? Greinilega ekki.
Þeir fóru á bíó saman strák-
arnir, Benedikt Bogason dómari
og Karl Axelsson lögmaður og
Helgi Jóhannesson félagi Karls
hjá Lögmannsstofunni Lex. Þeir
sáu Contraband, hressa smygl-
aramynd. Strákarnir. Og hvað
með það? Þetta er gömul aðferð
við að slaka á – og efla tengslin.
Þegar karlmenn fara saman á
bíó er það eiginlega næsta stig
við að detta í það saman, fara á
völlinn saman; strákar að gera
eitthvað strákalegt sér og vera
í sínum hóp með sínum líkum;
það er samvera sem sýnir sterk
og sérstök tengsl, maður fer ekki
á bíó nema með elstu og traust-
ustu vinum sínum. Þó að ég hitti
mann sem ég kannaðist við úti í
búð og spjallaði svolítið við hann
um landsins gagn og nauðsynjar
og sameiginlega vini þá kæmi
það mjög skringilega út ef ég
myndi í miðju samtali stinga upp
á því að við færum saman á bíó.
Til þess að karlmenn fari saman
á bíó þarf sterkustu vinabönd-
in. Þetta er ein af ótal óskráðum
reglum samfélagsins.
Og hvað með hvað? Þær eru
fjölmargar óskráðu og ósögðu
reglurnar í þessu samfélags-
kríli okkar. Sérhvert mengi sam-
félagsins hefur sínar. Rithöf-
undar hafa sínar, sjómenn sínar,
hjúkrunarfræðingar sínar. Ég
veit ekki hvernig þetta er hjá
lögfræðingum og dómurum;
fyrir mér er þetta bara fólk í
skikkjum þarna uppi einhvers
staðar, í upphæðum réttlætisins
og viskunnar. Það hafði aldrei
hvarflað að mér að dómarar
gerðu yfirleitt nokkuð annað en
að sitja í sinni einmanalegu tign
og siðferðilega hásæti og vera
þaðan komnir að dæma lifendur
og dauða. Svo færu þeir heim að
lesa Spinoza og Áfanga Sigurðar
Nordal.
En auðvitað er þetta allt bara
fólk og á sína vini, skólasyst-
kini og fjölskyldu – sitt líf. Þau
eru sjálfsagt mörg álitamálin.
Og ég veit ekki hvort til sé ein-
hver óskráð regla um að vara-
samt sé að dómari í dómsmáli
fari með verjanda máls í bíó
meðan á málflutningi stendur
eða sé yfirhöfuð mikið að hanga
með honum á því tímabili. Svo
að tekið sé dæmi af knattspyrnu-
leik – þar sem ég þekki að vísu
ekkert til – held ég að það sé
fátt við því að segja að dómari
og þjálfari liðs séu vinir utan-
vallar og fari saman í bíó en ég
veit ekki hvernig það kæmi út í
ef þeir færu saman í hálfleik þar
sem dómarinn væri að dæma og
þjálfarinn að þjálfa og fengju sér
pylsu. Bara þeir og vinur þeirra
úr liði þjálfarans. Hvað myndu
mennirnir í hinu liðinu segja?
Hvernig yrði litið á dóma við-
komandi í seinni hálfleik?
Það er nú það. Svo margt hér
á landi virðist talið í lagi sem
þætti varasamt í löndum þar
sem óskráðar siðareglur eru rót-
grónari, samgangur fólks stíf-
ari og háðari uppruna og stöðu.
Þetta er soddan samfélagskríli
hér og til allrar hamingju hálf-
stéttlaust og fólk tengist svo
margvíslegum vina- og hags-
munaböndum. Samfélagið er allt
þéttriðið hagsmunaneti þar sem
við eigum öll hönk upp í bakið
á einhverjum sem á hönk upp í
bakið á einhverjum öðrum sem
kannski á hönk upp í bakið á
manni sjálfum. Hér er almennt
ansi mikil hönk. Við erum þre-
menningar og makar systkina-
barna, skólasystkin, nágrannar,
saman í boltanum, gamlir séns-
ar, saman í sjósundi, foreldrafé-
laginu, vinnufélagar, allt í einni
hagsmunabendu þvers og kruss.
Og gerum hvert öðru alls konar
greiða, vegna þess einfaldlega
að við erum upp til hópa frekar
almennileg.
Þetta þéttriðna samfélagsnet
okkar hefur ótal kosti. Það vitra
fólk sem skapaði Gay-pride hátíð-
ina áttaði sig til dæmis betur á
þessu tengslaeðli samfélagsins
en margur annar þegar það lagði
áherslu á að hátíðin skyldi vera
fjölskylduhátíð, skyldi binda en
ekki losa, laða en ekki hrinda.
Þannig að óskráðar reglur eru
kannski óljósari hér en víða ann-
ars staðar þar sem rétt og röng
hegðun lýtur ströngum en ósýni-
legum reglum. Þetta er ágætt
þegar eitthvað kemur upp á og
við hendum frá okkur daglegu
dóti og léttum undir með hvert
öðru. Og kannski er það ágætt í
venjulegu árferði. En það er ekki
venjulegt árferði.
Og hvað með það? Þetta: fólkið
sem þjóðfélagið samanstendur
af, fólkið þarna úti, smiðirn-
ir, sjómennirnir, meinatækn-
arnir, lyfjafræðingarnir, tölvu-
fræðingarnir, skrifstofufólkið,
deildarfulltrúarnir, sjúkralið-
arnir, kennararnir – fólkið sem
myndar þetta þéttofna net,
þetta þetta litla samfélag – það
treystir ekki lengur æðstu stofn-
unum samfélagsins. Það treystir
ekki alþingi. Það heldur að þar
sitji fólk sem hugsi um það eitt
að skara eld að sinni köku. Það
treystir ekki kirkjunni, er hætt
að þykjast trúa á guð, nennir
varla lengur að trúa á þetta „eitt-
hvað“ sem Íslendingar hafa þó
til skamms tíma sagst trúa á og
tigna. Það treystir ekki dómstól-
unum.
Það sér Héraðsdóm sem hvað
eftir annað fær dóma sína í haus-
inn frá Hæstarétti með áminn-
ingum um fúsk. Það sér Hæsta-
rétt sem ógilti kosningar til
Stjórnlagaþings með veigalitlum
rökstuðningi. Það sér Bridge-
félagann og Frændann. Það sér
ekki lengur Sérstakan saksókn-
ara að vandræðast með þessar
möppur í sjónvarpsfréttunum
vegna þess að hann er horf-
inn bak við skjalafjallið. Það
sér afskriftir og aflausnir allra
aflendinga. Það sér fjárglæfra-
menn sem eru forhertir; það sér
yfirstétt sem er spillt.
Þeir sáust saman á bíó, dóm-
arinn og verjandinn – meðan
hún hefur sjálfsagt verið heima
að grúfa sig ofan í skjalafjall-
ið, konan sem sækir málið gegn
Baldri Guðlaugssyni, fyrrum
ráðuneytisstjóra og innstakoppi
Sjálfstæðismanna, sem seldi
bréfin sín í bankanum í kjölfar
funda þar sem bág staða bank-
anna var trúnaðarefnið. Hvað
með það? Þetta: traust er ekki
einkamál dómarans. Það er ekki
nóg að hann treysti sér fullkom-
lega. Honum – og samfélaginu
öllu – er höfuðnauðsyn á því að
aðrir hafi traust á honum.
Hvað með það?
Þetta þéttriðna
samfélagsnet
okkar hefur ótal kosti.
Það vitra fólk sem skap-
aði Gay-pride hátíðina
áttaði sig til dæmis betur
á þessu tengslaeðli sam-
félagsins en margur
annar.
Guðmundur Andri
Thorsson
rithöfundur
Í DAG
Náttúruvörur úr íslenskri ætihvönn
Mikið mál? Minna mál
með SagaPro
www.sagamedica.is
Tíð næturþvaglát eru
heilmikið mál fyrir marga
karlmenn. SagaPro er
náttúruvara úr íslenskri
ætihvönn ætluð þeim sem
eiga við þetta vandamál að
etja. Með SagaPro fækkar
næturferðum á salernið og
þar með færðu betri hvíld.

SagaPro fæst í heilsuvöruverslunum, apótekum,
stórmörkuðum og Fríhöfninni.