Fréttablaðið - 15.03.2012, Qupperneq 24

24 15. mars 2012 FIMMTUDAGUR
Sveitarfélögum er skylt sam-kvæmt lögum að greiða húsa-
leigubætur. Þær eru greiddar
tekjulágum leigjendum. Tekjur
og eignir hafa áhrif á bætur. Fjár-
mögnunin er í höndum ríkisins
og jöfnunarsjóðs sveitarfélaga.
Sveitar félögin sjá um afgreiðslu
húsaleigubóta. Grunnfjár hæðir
voru óbreyttar frá árinu 2000
til 2008. 1. apríl 2008 hækkuðu
húsaleigubæturnar og hækkuðu
hámarks húsaleigubætur um 48%.
Sérstakar húsaleigubætur
Sveitarstjórn getur tekið ákvörðun
um að borga hærri húsaleigu-
bætur sem viðbót við almennar
húsaleigubætur og er þá um sér-
stakar húsaleigu bætur að ræða.
Umsækjendur þurfa að uppfylla
ákveðin skilyrði um tekjur og
eignir, einnig þarf viðkomandi að
sýna fram á að hann eigi við sér-
stakan félagslegan vanda að etja.
Það er ekki skylda sveitarfélaga
að greiða sérstakar húsaleigu-
bætur. Það eru einungis 20 af 76
sveitarfélögum sem greiða þær.
Nú ber að hafa í huga að þessum
sérstöku húsaleigubótum var
komið á í tengslum við gerð kjara-
samninga 2008 og það hlýtur að
skjóta skökku við að öryrkjar
skuli ekki ná þessum bótum.
Öryrkjar er sá hópur sem minnst
bar úr býtum við þessa samninga.
Það fá ekki allir sérstakar húsa-
leigubætur
Það er ekki nóg í öllum tilfellum
að uppfylla skilyrði um tekju-
og eignamörk. Eitt af skilyrðum
er að um sé að ræða leiguíbúð á
frjálsum markaði eða leigu hjá
félagsbústöðum. Leigjendur hjá
Brynju hússjóði Öryrkjabanda-
lags Íslands, sem á og rekur 700
til 800 íbúðir, uppfylla ekki skil-
yrði um sérstakar húsaleigu-
bætur. Þar er um að ræða sérstakt
leiguúrræði fyrir öryrkja og upp-
fylla þar af leiðandi ekki þau skil-
yrði sem sett eru fyrir því að fá
sérstakar húsaleigubætur.
Ákvæði sem mismunar
leigjendum gróflega
Í langflestum tilfellum eru þeir
sem leigja hjá ÖBÍ (Brynju hús-
sjóði) eingöngu með örorkubætur
og uppfylla því skilyrði fyrir sér-
stökum húsaleigubótum um tekju-
og eignamörk, en vegna þess að
Brynja hússjóður leigir einungis
öryrkjum þá eiga þeir ekki rétt á
þeim. 30% af leigjendum félagsbú-
staða í Reykjavík eru öryrkjar og
fá þeir sérstakar húsaleigubætur.
Þess vegna sækja öryrkjar í meira
mæli inn í það kerfi – eðlilega.
Sjálfsbjörg krefst þess að allir sitji
við sama borð
Það sjá allir að við þetta verður
ekki unað. Sjálfsbjörg krefst þess
að allir sitji við sama borð og hafi
sama rétt og aðrir þegar kemur að
þessu almenna bótakerfi. Annað
er gróf mismunun og stenst enga
skoðun að mínu mati. Sjálfsbjörg
skorar á ráðamenn að taka nú
upp rauða pennann og strika yfir
þetta ósamræmi og óréttlæti sem
þessi reglugerð er. Rauðu strikin
eiga að virka í báðar áttir, ekki
bara þegar þarf að skera niður
þjónustu við fatlaða, heldur einnig
þegar um er að ræða svona grófa
mismunun eins og fellst í þessu
ákvæði um rétt til sérstakra húsa-
leigubóta.
Sveitarfélögin bera ábyrgð
Sveitarfélögunum ber skylda
til að útvega fólki húsnæði sem
hefur ekki tök á að kaupa eða
leigja á almennum markaði. Nú
er staðan þannig að með tilkomu
Brynju hússjóðs hafa sveitar-
félögin getað vikið sér undan því
að uppfylla þessa skyldu sína. Þá
vaknar sú spurning, hvar væri allt
þetta fólk sem nú leigir af Brynju
statt í dag ef Brynju nyti ekki
við? Svona til upprifjunar, þá var
staðan þannig áður en Brynja kom
til, að þá hírðust margir öryrkjar
í litlum herbergjum og geymslum
víðs vegar um bæinn. Það sem
ég er að segja með þessu er að
Brynja hefur leyst mikið af þeim
húsnæðis vandamálum sem annars
hefðu lent á sveitarfélögunum og
eiga heima þar strangt til tekið.
Þess vegna skýtur það skökku við
að þau sveitarfélög sem greiða
sérstakar húsaleigubætur neiti
að greiða því fólki sem leigir hjá
Brynju þessar bætur.
Sjálfsbjörg skorar á
ráðamenn að taka
nú upp rauða pennann
og strika yfir þetta ósam-
ræmi og óréttlæti sem
þessi reglugerð er.
Smám saman þrengist umræðan um gjaldmiðils-
mál okkar. Flestir málsmetandi
menn eru komnir á þá skoðun
að ekki verði lifað áfram við
íslensku krónuna. Þrátt fyrir
gjaldeyrishöft fellur gengi
hennar áfram og það styttist
í að því gengi verði náð sem
erlendir bankar settu á krónuna
strax eftir hrunið. Greininga-
deild ein spáir því að gengi
krónunnar eigi eftir af falla enn
umtalsvert næstu árin og óró-
leiki á gjaldeyrismarkaði muni
halda áfram. Þetta segir okkur
að þrátt fyrir strangar gjald-
eyrishömlur er ekki hægt að
halda gengi krónunnar stöðugu.
Hún hefur engan grunn til að
fóta sig á.
Þessu til viðbótar skulum
við muna að á sveimi heima
og erlendis eru yfir 400 mrð.
IKR – svokallaðar aflands-
krónur – sem bíða eftir því að
verða breytt í gjaldeyri. Þegar
það gerist mun það trauðla
róa gjaldeyrismarkaðinn eða
hækka gengi krónunnar. Gengi
IKR er beintengt inn í vísi-
töluna og þar með við lán
almennings og fyrirtækja. Þessi
lán munu því hækka ótæpilega
næstu árin um leið og greiðslu-
geta lántaka rýrnar ört. Þetta
myndi þýða stórtæka gjaldtöku
á almenning og víðtæk gjald-
þrot, til viðbótar því sem þegar
er orðið.
Mun örðugra yrði að glíma
við þetta síðara hrun en það
fyrra, því svigrúmið nú er
minna. Hrun krónunnar er
borgað af almenningi, sér-
staklega þeim sem tekið hafa
verðtryggð lán. Sveigjanleiki
krónunnar er ekki kostur eins
og sumir vilja vera láta, heldur
versti bölvaldur almennings.
Núverandi gjaldmiðill er
stærsti vandi þjóðarinnar.
Hann verður ekki leystur nema
skipta krónunni út.
Árangur íslenskrar hagstjórnar
Þó segja sumir, m.a. hagfræði-
prófessorar, að við getum haldið
í krónuna með aðhaldi í hag-
stjórn. Fræðilega má færa
ýmis rök fyrir því, þótt það
myndi aldrei loka fyrir spá-
kaupmennsku um slíka örmynt.
Hagstjórnin yrði því að vera
mun aðhaldssamari en með
annan gjaldmiðil vegna þess að
krónan yrði að sýna ofur styrk
á mörkuðum, ef hún yrði gefin
frjáls. Meginrökin gegn þessari
hörðu hagstjórn eru þó afleit
reynsla okkar til margra áratuga
af hagstjórnarvilja íslenskra
stjórnmálamanna. Þegar krónan
var tekin upp á árunum 1922 til
26 var gengi hennar jafnt gengi
dönsku krónunnar. Nú kostar
hver dönsk króna u.þ.b. 23 IKR,
þó hafa tvisvar verið tekin núll
aftan af IKR. Með grófri nálgun
má segja að gengi DKR móti
IKR sé 2.400. Þetta er árangur
íslenskrar hagstjórnar í 85 ár.
Vissulega er hagþekking
meiri nú en fyrr, og hér búa
fjölmargir sérfræðingar sem
búa yfir góðri þekkingu. Að
því leyti stöndum við ekki illa.
Hins vegar er mikil brotalöm
á íslenskum stjórnmálum. Þar
víkur almannahagur gjarnan
fyrir sérhagsmunum og mun
svo að öllum líkindum verða
áfram. Íslensk stjórnmál eru í
fjötrum sérhagsmuna auðlinda-
atvinnuvega og kjördæma.
Ekkert bendir til þess að sér-
hagsmunagæsla sé á undan-
haldi. Hrunið megnaði ekki einu
sinni að hrófla við henni. Þarna
er fyrst og fremst fámenni
okkar um að kenna. Stjórnmála-
menn eru of veikburða gegn
ágengum og nálægum sérhags-
munum sem tengdir eru við
kjósendur í gegnum kjördæmi
með útblásinn kosningarétt.
Auðlindaatvinnuvegir, einkum
landbúnaður og sjávarútvegur,
hafa í krafti handhafnar þeirra
á íslenskum auðlindum ofurtök
á íslensku efnahagslífi.
Ef sjálfstæð króna á að
eiga framtíð í heimi vaxandi
hnattvæðingar og samruna-
ferlis þjóðríkja í öflugri efna-
hagsheildir, þyrftum við að
umskera starfsgrundvöll fyrr-
nefndra atvinnuvega, hækka
vexti enn frekar og skera niður
ríkisútgjöld. Fyrir því er hvorki
vilji né geta hjá íslenskum
stjórnmálaflokkum. Þetta vita
fjölmargir stjórnmálamenn
og vilja því hafa gúmmígjald-
miðil áfram sem veltir röngum
ákvörðunum þeirra yfir á
almenning, án þess að til erfiðra
lagasetninga þurfi að koma.
Kanadadalur
Fyrir nokkrum misserum kom
upp umræða um að við tækjum
upp norska krónu. Það voru
einkum Vinstri græn sem töldu
það eftirsóknarvert. Fljótlega
kom í ljós að sá kostur var illa
ígrunduð flóttaleið. Vell auðuga
olíuríkið Noregur, sem við
eigum engin meiriháttar við-
skipti við, reyndist ekki heilla-
vænlegur kostur. Næsti flótta-
fleki virðist vera Kanadadollar.
Hann er gjaldmiðill þjóðar sem
við eigum hverfandi viðskipti
við og endurspeglar á engan
hátt íslensk utanríkisviðskipti.
Upptaka hans myndi leiða til
mikils viðskiptakostnaðar, því
skipta þarf honum öllum yfir í
annan gjaldmiðil í öllum okkar
erlendu viðskiptum. Við værum
mun betur settir með danska
krónu á ný líkt og Færeyingar.
Upptaka Kanadadals er víðs
fjarri hagsmunum landsins og
er aðeins ný, heldur kjánaleg
hugmynd til að flýja undan
þeim veruleika, sem blasir við.
Fylgismenn þessarar hug-
myndar segja að þetta geti
verið millilausn, við getum
svo skipt um aftur þegar um
hægist. Halda menn virkilega
að upptaka nýs gjaldmiðils sé
eins og að skipta um nærföt?
Nýjan gjaldmiðil taka menn
ekki upp nema brýna nauðsyn
beri til, því það er kostnaðar-
samt og getur auðveldlega
skekkt hagkerfið með óvissri
útkomu. Ef taka verður upp
nýjan gjaldmiðil er aðeins sá
gjaldmiðill raunhæfur, sem
endurspeglar erlend viðskipti
okkar best, með seðlabanka þar
sem við getum fengið aðstoð
til þrautavara fyrir banka
landsins. Þessi gjaldmiðill er
evran. Allt annað er hættulegur
blekkingarleikur.
Hvorki Kanadadal né íslenska
krónu
Hverjir eiga rétt á
sérstökum húsa-
leigubótum?
Halda menn virkilega að upptaka nýs
gjaldmiðils sé eins og að skipta um
nærföt? Nýjan gjaldmiðil taka menn
ekki upp nema brýna nauðsyn beri til, því það er
kostnaðar samt og getur auðveldlega skekkt hagkerfið
með óvissri útkomu. Ef taka verður upp nýjan gjald-
miðil er aðeins sá gjaldmiðill raunhæfur, sem endur-
speglar erlend viðskipti okkar best...
Fjármál
Þröstur
Ólafsson
hagfræðingur Samfélagsmál
Grétar Pétur
Geirsson
formaður Sjálfsbjargar
– Landssambands
fatlaðra
Sólin er komin
í Kóngsgilið
skidasvaedi. is
Opnunartímar á skíðasvæðunum í vetur:
Virkir dagar kl. 14.00–21.00
Helgar kl. 10.00–17.00
Upplýsingasími 530 3000
... og ný box, slár og pallar í fjöllin.
Ókeypis skíðakennsla um helgar.
PIPA
PI
RR
\\
TBW
TBWWW
A
W
A
WW
AAAA

A

AAA
SÍA

SÍA
SÍA
SÍSÍ
SÍA

SÍA
SÍA
SÍA
SÍSÍA

SÍSÍA

SÍAÍÍA

A
1 11112
07
112
0
2
07
2
07
2
07
2
0
2
079
2
07
22
070079
079
079
079
0079
079
079
00000079
079
079
00079
079
079
0079
079
079
079777977777779797777999999999999999999
33333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333