Sagnir

Ataaseq assigiiaat ilaat

Sagnir - 01.06.2006, Qupperneq 80

Sagnir - 01.06.2006, Qupperneq 80
eirra íiíuta seynjera s/[af nefndinni var valinn staður yst á borðinu en starfsaldur manna varð hærri eftir því sem nær dró formanni. Skiljanlega sátu þá þeir nefndarmenn sem lengstan áttu starfsaldurinn innan nefndarinnar næst formanni. Tveir skrifarar sátu Eggerti á hvora hönd og skrifuðu niður fundargerðir og hvað ákveðið hefði verið að leggja á hveni einstakling.15 Starfið í niðurjöfnunamefnd þótti jafnan leiðinlegt og þreytandi. Lengi kvað svo hart að nefndarmönnum að þeir þurftu sjálfir að útvega sér kaffið því Reykjavíkurborg taldi sér ófært að leggja þeim það til.16 Yfirleitt hóf nefiidin störf í byrjun febrúar og var þá yfirleitt unnið frá fjögur síðdegis og fram til átta um kvöldið. Það var þó talið eins og störfum nefndarinnar var háttað, að það myndi taka um þrjá mánuði fyrir nefndarmenn að leita sér upplýsinga um alla útsvarsgreiðendur og því gat starfið aldrei orðið annað í besta falli heldur en óábyggilegur líkindareikningur.17 Þó bendir allt til þess að menn hafi yfirleitt rækt starf sitt af samviskusemi, sérstaklega fyrst eftir að nefndin byrjaði að koma saman. Þegar frá leið þvarr áhugi manna og borgaraleg skyldurækni fyrir þeirri staðreynd að sjálfir þurftu þeir að brauðfæða sig og sína.18 Nefndin var alltaf á hrakhólum með húsnæði en hún kom saman í Alþingishúsinu,19 Skjaldbreið, Glasgow, Búnaðarfélagshúsinu í Lækjargötu, Bamaskólanum og fleiri stöðum vítt og breitt um bæinn. Jafnvel tíðkaðist það að miskunnsamir nefndarmenn skytu yfir hana skjólshúsi.20 ^Cftsvar Gæjarfúa Það var ekki áhlaupaverk að ákveða útsvar á alla bæjarbúa eins og gefur að skilja. Nefndin virðist ekki hafa haft neinar opinberar upplýsingar um tekjur bæjarbúa, að sögn Guðmundar Guðmundssonar frá Vegamótum sem átti sæti í niðurjöfnunamefndinni um 20 ára skeið, aðrar en þær sem meðlimum nefndarinnar var sjálfum persónulega kunnugt um. Manntalsskýrslum var ekki til að dreifa eða öðmm upplýsingum um íbúa Reykjavíkur. Hið eina sem nefndarmenn gátu stuðist við vom umsóknarbréf til bæjarstjómar um innflutning fólks til bæjarins. Margir sem fluttust á mölina þurftu aftur á móti ekki að fá þetta leyfi og þá þurftu nefndarmenn að leita uppi sérstaklega.21 Þessi bréf vom síðan viðmiðunin um fjölda gjaldenda hvert ár. Því gat það tekið mun lengri tíma að leita upplýsinga um einstaka menn heldur en að sitja á 22 ftmdunum. Allt það sem fór fram á þeim fundum var trúnaðarmál og það kom ekki oft fyrir að upplýsingar láku út. Ef fyrir kom að menn úti í bæ fóm allt í einu að gagnrýna nefndarmenn á meðan útsvarsákvörðunum stóð, fyrir að leggja of hátt útsvar á sig, var hart tekið á því innan nefndarinnar. Enda var oft hávaðasamt í nefndinni, því að ekki aðeins vom íjármál útsvarsgjaldenda rædd ítarlega, heldur vom einkamál þeirra, hjúskaparstaða og heimilishald undir smásjánni. Allt var tínt til.23 Einn kaupmaður, Jón Bjömsson, eigandi Verzlunar Bjöms Kristjánssonar, sendi þó alltaf inn skattaskýrslu áður en skriflegu framtali var komið á hérlendis. Eftir skýrslu hans áttuðu nefndarmenn sig betur á afkomu annarra fyrirtækja. Jón var ekki látinn gjalda fyrir hina heiðarlegu skýrslugerð sína og var hann oftast tekinn vægari tökum en aðrir sökum þess hversu hann auðveldaði nefndinni vinnu sína.24 Sá siður hafði lengi haldist að þegar útsvarsskrá Reykjavíkurborgar var birt, létu nefndarmennimir sig hverfa eitthvert út fyrir bæjarmörkin. Þeir töldu að sér væri varla vært í bænum þegar skráin var kynnt, „til að forða lífi sínu og fjöri“ eins og gárungamir kölluðu það. Tæpast hafa þeir þó varla þurft að óttast um líf sitt. Miklu líklegra er að þeir hafi viljað lyfta sér eilítið upp eftir að þreytandi töm var lokið.25 Skattkerfið sem gmndvöllurinn var lagður að árið 1877 var vel undirbúið og samsvaraði þeirra tíma kröfum bærilega. Aftur á móti fór íjárþörf ríkissjóðs stigvaxandi og kom þá bersýnilega í ljós að kerfið var orðið úrelt og ófullnægjandi. Vegna vaxandi fjárþarfar ríkisins þurfti æ ofan í æ að hækka tolla á innfluttar vörar því hlutfall beinu skattanna af heildartekjum ríkissjóðs höfðu fallið vemlega. Á bemskuámm skattakerfisins nýja höfðu beinu skattamir verið sjötti hluti þeirra tekna sem ríkissjóður aflaði. Um og eftir aldamót var hlutfall beinna skatta 26 farið niður fyrir sextánda hluta ríkistekna. Jakob Möller var á landsstjómina að athuga hvemig skattamálum þjóðarinnar yrði fundinn farsæll farvegur.27 Eftir að sú athugun hafði farið fram var lagt fyrir Alþingi árið 1921 framvarp sem átti eftir að hafa varanleg áhrif á allan almenning í landinu, ásamt því að auka tekjur ríkisins.28 Þegar Magnús Guðmundsson fjármálaráölierra lagði fram framvarp til laga um tekju- og eignaskatt í neðri deild Alþingis hinn 21. febrúar 1921 brýndi hann fyrir þingmönnum að íslenska ríkið væri nær Ijárvana. Séð hefði verið fram á tveggja milljón króna halla á ríkissjóði á fjárhagsárinu og átti hinn nýi skattur að skila nær einni milljón króna í landssjóð á fyrsta ári sínu.29 Skatturinn var næststærsti tekjuliðurinn í áætlunargerð Magnúsar fyrir komandi fjárhagsár. Einungis vömtollurinn var áætlaður hærri, eða um ein og hálf milljón króna. Þó sló Magnús þann vamagla í framsögu sinni að þar sem tekju- og eignaskatturinn væri nýr af nálinni væri einkar erfitt að áætla hann svo vel væri.30 Magnús brýndi því fyrir þingheimi að fara varlega í útgjöld á komandi ári því reyna yrði að halda fjárhagsáætlun. Meðalallramenningarþjóðaertekjuskatmrinnogeignarskatturinn nú einn aðalskatturinn, en hjá oss hefir, að minnsta kosti ffam að árinu 1918, borið tiltölulega lítið á honum. En þetta má eigi svo til ganga. Vér verðum í þessu efni að feta í fótspor annara þjóða, enda er það viðurkennt af flestum, að þessi skattur sé einhver sanngjamasti skattur, að öllu samantöldu, sem hægt er að finna. En til þess að skattur þessi verði vemlega sanngjam, verður að hann að taka mjög miklum breytingum hér á landi frá því, sem nú er. Það er engum efa bundið, að eins og nú er, er ekki goldinn skattur af nærri öllum tekjum eða eignum, sem skattskylt er að lögum, og veldur þar um tvennt, bæði lítið eftirlit skattanefnda, en einkum það, að engin skylda er til að gefa skýrslu um tekjur sínar. Mér er það ljóst, að það verður töluvert erfitt að koma ffamtali til tekjuskatts og innheimtu hans í vemlega gott horf, en mér er það jafnljóst að, að vér megum ekki hopa fýrir þeim erfiðleikum. [...] Það er og auðsætt, að stjómarráðið getur gert mikið í þessu efni með skýmm og návæmum reglum og hentugum eyðublöðum, samfara nákvæmara eftirliti.31 ‘jbtcifnun sffattstcjxinnar i j\I£yyfjavif Árið f919 var samþykkt þingsályktunartillaga á Alþingi þar sem skorað Markmiðið með þessum breytingum var tvíþætt að sögn Magnúsar: að nýi skatturinn yrði sem réttlátastur og að hann væri greiddur af öllum tekjum og eignum. Með þessu var ætlunin að styrkja skattkerfið jð ^Sajnir zooé
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118

x

Sagnir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.