Heima og erlendis - 01.06.1946, Blaðsíða 10

Heima og erlendis - 01.06.1946, Blaðsíða 10
PRENTSMIÐJA S. L. M0LLERS í KAUPMANNAHÖFN það er ekki ætlun mín að fara að ryfja upp hér í blaÖinu allar þær prentsmiÓjur í Kaupmannahöfn eða Danmörku yfirleitt, sem íslenzkir fræði- eða stjórnmálamenn kunna að hafa leitað til um prentun rita, blaða eða ritlinga sinna á ýmsum tímum, um eitt- hvað það, er þeir báru fyrir brjósti og þurftu aðkoma út meðal landa sinna heima, til þess að vekja þá, annaðhvort á bókmenntalegu sviði eða í þágu frelsis- og framfara J)aráttu Prentsmiðja S. L. Mellers, Rosenarns Allé 29. þjóðar sinnar. það eitt fyrir sig hefir ekki svo mikla sögulega þýðingu. En sú prent- smiðja, sem hér ræðir um, hefír að minni hyggju haft svo mikla þýðingu fyrir bók- menntir íslendinga og frelsisbaráttu þjóðar vorrar fyrr á tímum, að rétt þykir að geta hennar hér. AÖ íslendingar höfðu svo mikil mök við hana frá byrjun 19. aldar stafar af því, að framgjarn íslenzkur prentari stýrði um eitt skeið og hafði seinna á leigu þá prentsmiðju, sem þessi prentsmiðja er byggð upp af og eignaðist hana að lokum. þessi maður var þorsteinn Einarsson Rangel, en sá maður, sem studdi hann fjárhagslega, því Rangel var bláfátækur, var Grímur Jónsson Thorkelín, prófessor, seinna skjalavörður við kgl. leyndarskjalasafnið. þegar Rangel hætti störfum sakir heilsubilunar, taka við prent- smiðjunni sonur og stjúpsonur hans, en 1825 er stjúpsonur Rangels, S. L. Moller, orðinn eigandi prentsmiðjunnar með peningaláni frá Bókmenntafélaginu. íslendingar hafa því haft viðskifti við þessa prentsmiðju í því nær hálfa aðra öld. Hafn- ardeild Bókmenntafélagsins lét að sjálfsögðu prenta bækur sínar hér að mestu, þar til Hafnardeildin fluttist til Islands 1911. Héðan inun stafa samband Jóns Sigurðssonar við prentsmiðjuna, enda lét hann líka prenta hér ýmislegt af því, sem hann gaf út sjálfur. Hér fekk líka dr. Valtýr Guðmundsson prent- aða Eimreiðina, meðan hann hafði hana, og Fræðafélagið hefir látið prenta flestar bækur sínar hér, síðan það var stofnaö 1912. En það sem mér fínnst réttlæta það, að draga þessa prentsmiðju fram í dagsbirtuna fyrir Islendinga, er það, að hún var íslenzk- um fræði- og stjórnmálamönnum hér í Höfn hin mesta hjálparhella á þeim tímum. er þeir þörfnuðust mest styrktar, en þeir höfðu víst oftast lítið fé milli handa, og kom prent- smiðjan þeim þá oft til hjálpar með greiðslu- fresti. Mun þetta oft hafa komið sér vel fyrir Jón Sigurðsson og fyrr og seinna aðra Islendinga, er einhverju vildu koma á prent, en höfðu lítil peningaráð. Prentun var for- vígismönnum ísl. þjóðarinnar hér nauðsyn- leg, ætti þeini að vinnast eitthvað á í sókn- inni. Og að því er eg bezt veit, hefír prent- smiöjan ávallt látið Islendinga njóta þess, að hún er af „ísl. ætt" og naut ísl. peningaláns við stofnun hennar. Jón Sigurðsson kom oft i prentsmiðjuna, og þótti honum stundum prentunin ganga seint. þá er prentsmiðjueigandi vissi sök á sig að þessu leyti, kvað honum ekki hafa verið um að verða á vegi Jóns, því að hann kvað hafa verið hvass í orðum, er honum þótli miður; en þá er hann hafði ausið úr sér og fengið loforð um bót og betrun, var hann hinn bezti. Gamall prentari, er lært hafði í prentsmiðjunni og unnið þar í 50 ár, Christian Nielsen, hefír sagt mér, að engar sendifarir hafí hann farið með ljúfara geði en þær til Jóns. Var hann ávalt ljúfur í við- móti við drenginn, og bað hann aó fara fram í eldhús til Ingibjargar og fá kaffísopa, meðan Jón fór yfir prófarkirnar, væru þaó loka- prófarkir. þá er önnur hlið á þessu máli, sem að visu veit aö prentsmiðjunni, en að mínu viti hefir haft mikla þýðingu fyrir ísl. prentara- 6

x

Heima og erlendis

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heima og erlendis
https://timarit.is/publication/1100

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.