Dagrenning - 01.02.1951, Side 9

JÓNAS GUÐMUNDSSON:
Spádómer FreisaraaLS,
Ef ég ætti að velja þessum orðum, ein-
hverja sérstaka yfirskrift mundi ég helzt velja
þessi orð úr 1. Samúelsbók:
„Orð frá Drottni var sjaldgæft á þeim
dögum; vitranir voru þá fátíðar."
Ég efa ekki, að á bernskuárum Samúels
spámanns hafi „orð frá Drottni verið sjald-
gæft, og vitranir fátíðar", en þó hygg ég að
þetta hvorutveggja sé miklu fátíðara nú, og
bendir það, með ýmsu öðru, greinilega til
þess, að nú sé mannkynið að nálgast ný tíma-
mót í sögu sinni, sem, ef til vill, verða ekki
minniháttar á neinn veg en þau, sem urðu
í sögu ísraels við tilkomu Samúels spámanns.
En þá urðu þau tímamót þar, eins og menn
vita, að dómaratímabilið leið undir lok, en
konungatímabilið hófst í sögu ísraelsþjóðar-
innar. Þið hafið ef til vill veitt því athvgli,
að dómaratímabilið í sögu ísraelsþjóðarinn-
ar var einskonar lýðveldistímabil. Þjóðin kaus
sér forustumenn ,sem hún fékk allmikil völd
í hendur bæði í stríði og á friðartímum, og
er þetta sérlega ljóst af frásögninni um Jefta
í 11. kapítula Dómarabókar. Og verður það
ekki frekar rakið hér.
Þetta lýðstjómarfyrirkomulag gafst mis-
jafnlega. Það var, eins og öll lýðstjómarskip-
an, mjög laust í sér, og misendis og undir-
liyggjumenn gátu þá, eins og nú, oftlega af-
vegaleitt fjöldann og ruglað allt skipulag svo
að almenningur vissi tæpast hverju fylgja
skyldi. Miklir flokkadrættir áttu sér stað og
margskonar spilling, bæði meðal alþýðu og
höfðingja.
Dómaratímabilið endaði með því, að Fil-
istear náðu á sitt vald helgasta dýrgrip ísra-
els, sjálfri sáttmálsörkinni, og síðasta dómar-
anum, Elí, varð svo mikið um þau tíðindi,
að hann hné niður örendur er hann heyrði
þau. Við fráfall Elí tók Samúel við stjómar-
taumunum í ísrael og varð þá eins konar
millibilsástand ríkjandi með þjóðinni, því
hann var í rauninni hvorki dómari né kon-
ungur, heldur spámaður Diottins. Drottinn
hafði sjálfur kallað hann, barn að aldri, til
þjónustu og yfir honum hvíldi „andi Guðs“,
eins og það er orðað í Biblíunni. Þessi merki-
legi spámaður átti að framkvæma það mikil-
væga hlutverk ,að koma á fót konungsst/órn
í ísrael. Samúel var því sjálfur andvígur að
afnema lýðréttindi dómaratímabilsins og taka
upp konungsstjóm, en fólkið krafðist þess
sjálft. Það var orðið þrevtt á hinum sífelldu
flokkadeilum, róstum og innbyrðis togstreitu
höfðingjanna og það krafðist þess, að því
yrði fenginn konungur.
Og það verður heldur ekki sagt, að Samú-
el hafi gyllt það neitt fyrir ísraelsmönnum
hvers þeir mættu vænta af konungum sín-
um.
Samúel segir við lýðinn:
„Þessi verða réttindi konungsins, sem yfir
yður á að ríkja: Sonu yðar mun hann taka
og setja þá við vagn sinn og á hesta sína,
og þeir munu hlaupa fyrir vagni hans
og hann mun skipa þá höfuðsmenn yfir þús-
und og höfuðsmenn yfir fimmtíu, og setja þá
til að plægja akurland sitt og skera upp korn
sitt og gjöra hernaðartýgi og ökutýgi. Og
DAGRENNING 3