Morgunblaðið - 24.06.2015, Blaðsíða 11

Morgunblaðið/Eggert
Hlaupahópurinn Hluti hlaupahópsins sem ætlar að hlaupa kringum landið fyrir góðan málstað. Frá vinstri: Linda Þórey Svanbergsdóttir, Friðleifur
Friðleifsson, Melkorka Árný Kvaran, Pétur Smári Sigurgeirsson, Guðrún Ólafsdóttir, Ágúst Guðmundsson og Sigurjón Ernir Sturluson.
með að finna sér stað í samfélaginu
en konur. Þeir eru undir miklum
kröfum, þeir verða frekar fyrir ein-
elti og vinna ekki úr því. Margt af
þessu bendir til þess að körlum líði
oft tilfinningalega verr en konum, og
það getur brotist út á þann hræði-
lega hátt sem sjálfsvíg er.“
Vandi hjá báðum kynjum
Anna segir að á hverju ári séu
hundrað manns lagðir inn á sjúkra-
hús hér á landi vegna vísvitandi
sjálfsskaða og í þeim hópi séu fleiri
konur en karlar.
„Þó að við leggjum áherslu á
ungu karlana núna erum við að
vekja athygli á þessum vanda hjá
báðum kynjum. Að meðaltali hafa 35
manns svipt sig lífi á hverju ári á Ís-
landi, um þrír einstaklingar í hverj-
um mánuði,sem er gríðarlega há
tala. Auk þess er líklegt að talan sé
hærri því stundum getum við ekki
vitað fyrir víst hvort um sjálfsvíg eða
slys er að ræða,“ segir Anna. Því
miður sé staðan þannig núna að
sjálfsvíg séu algengasta dánarorsök
íslenskra karlmanna á aldrinum 18
til 25 ára.
Margar leiðir til hjálpar
„Áður var algengasta dánar-
orsök karlmanna á þessum aldri
dauðaslys í umferðinni, en með sér-
stöku átaki hefur slíkum dauðs-
föllum fækkað gríðarlega. Árið 2011
dó enginn ungur karlmaður í um-
ferðarslysi, fjórir árið 2012 og einn
árið 2013 og 2014. Þessi árangur
sýnir vel hversu mikilvægar for-
varnir eru. Á hverju ári falla fjórir til
sex karlar á þessum aldri fyrir eigin
hendi, sem er mjög sárt, vegna þess
að það þarf ekki að gerast. Þetta eru
ungir menn í blóma lífsins og það er
hægt að hjálpa þeim. Ýmsar leiðir
eru í boði. Þeir sem eru í skóla geta
leitað til námsráðgjafa, en talið er að
12 prósent brottfalls úr skóla séu
vegna andlegrar vanlíðunar. Einnig
er hægt að leita til heimilislæknis
eða heilsugæslunnar og ef vandinn
er á mjög alvarlegu stigi er best að
fara á bráðageðdeild geðsviðs Land-
spítalans við Hringbraut. Einnig er
Hjálparsími Rauða krossins mjög
góð leið til að byrja að leita sér hjálp-
ar, en á öllum tímum sólarhringsins
er hægt að hringja í þann síma, 1717.
Þar er hlustað á fólk, því veitt ráð-
gjöf og vísað áfram, eftir því hvernig
það er statt,“ segir Anna og bætir við
að símtölum um sjálfsvíg, eigið eða
annarra, hafi fjölgað um 42% milli
fyrri hluta ársins 2014 og fyrri hluta
ársins 2015.
„Það sýnir vel hversu mikil þörf
er fyrir svona hjálparleið. Eitt símtal
á hverjum einasta degi í Hjálpar-
símann snýst um sjálfsvíg, ýmist hjá
þeim sem hringir eða einhverjum ná-
komnum.“
Vöðvar duga ei ef sál er veik
Anna leggur áherslu á nauðsyn
þess að umræðan um sjálfsvíg sé op-
in og að forvörnum sé sinnt.
„Forvarnarátakið Þjóð gegn
þunglyndi um aldamótin sannaði svo
ekki varð um villst að hægt er að ná
verulegum árangri til að fækka
sjálfsvígum með vitundarvakningu.
Þetta er vissulega viðkvæm umræða
og fara ber varlega en okkur finnst
að umræðan hafi opnast og fólk gerir
sér grein fyrir því að það er engin
heilsa án geðheilsu. Það skiptir engu
máli að vera vöðvastæltur eða geta
hlaupið maraþon ef manni líður al-
varlega illa á sálinni.
Við erum ekki talsmenn of-
greininga, það er eðlilegt að okkur
líði ekki hundrað prósent vel alla
daga, en þegar þunglyndi er farið að
hamla því að fólk geti gert það sem
það vill og þarf, hvort sem það er að
vinna, vera í skóla eða hitta fólk, þá
er það alvarlegt og þá þarf að leita
sér hjálpar. Við hjá Geðhjálp erum
með ókeypis ráðgjöf fyrir fólk sem
líður illa, hægt er að koma í þrjú,
fjögur skipti í klukkutíma í senn og
fólk getur fengið leiðbeiningar um
hvað leiðir eru færar miðað við stöðu
mála hjá viðkomandi. Við erum líka
með ráðgjöf fyrir ættingja, því að í
kringum hverja einustu manneskju
eru margir sem hafa áhyggjur og
vita ekki hvað skal gera við slíkar að-
stæður.“
Þekkja af eigin reynslu
Anna segir sérlega ánægjulegt
að upplifa það að fólk úr líkams-
ræktargeiranum komi til Geðhjálpar
og óski eftir samstarfi, líkt og fólkið í
hlaupahópnum gerði sem leggur upp
í langferðina um næstu mánaðamót.
„Þetta fólk gerir sér grein fyrir
nauðsyn þess að bæði líkaminn og
sálin séu heilbrigð, enda hafa sum
þeirra kynnst veruleika sjálfsvíga.
Þarna eru sjúkraflutningamaður,
slökkviliðsfólk og fleiri. Með þessu
átaki erum við að safna fyrir
forvarnarverkefni því að okkur lang-
ar að gera myndband og frumsýna
það á alþjóðlegum forvarnardegi
sjálfsvíga í haust, 10. september.
Okkur langar líka til að fara í skóla
og vera með fræðslu um sjálfsvíg.
Allt kostar þetta peninga og vonandi
safnast sem mest í hlaupinu.“
DAGLEGT LÍF 11
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 24. JÚNÍ 2015
Inniheldur 11,6 mg af díklófenaktvíetýlamíni. Ábendingar: Staðbundnir bólgukvillar. Skammtar og lyfjagjöf Fullorðnir og börn 14 ára og eldri: 2-4 g af hlaupi borið á aumt svæði 3-4 sinnum á sólarhring. Mælt er með handþvotti eftir notkun, nema verið sé að meðhöndla hendur. Ef meðhöndla á bráð, minniháttar meiðsli í
stoðkerfi skal ekki nota Voltaren lengur en 7 daga án samráðs við lækni. Hafið samband við lækninn ef einkenni eru viðvarandi eða versna eftir meðferð í 7 sólarhringa. Frábendingar: Ofnæmi fyrir einhverju innihaldsefnanna, asetýlsalisýlsýru og öðrum bólgueyðandi gigtarlyfjum (NSAID). Sjúklingar sem hafa fengið astma,
ofsakláða eða bráða nefslímubólgu af völdum asetýlsalisýlsýru eða annarra bólgueyðandi gigtarlyfja (NSAID) eiga ekki að nota lyfið. Má ekki nota á síðustu 3 mánuðum meðgöngu. Má ekki nota handa börnum og unglingum 14 ára og yngri. Sérstök varnaðarorð: Má eingöngu bera á heila og heilbrigða húð og alls ekki á
slímhúðir, augu, sár, exem, vessandi húðbólgu. Getur valdið húðertingu. Varast skal mikið sólarljós, notkun samhliða bólgueyðandi lyfjum eða að hylja notkunarsvæðið með loftþéttum umbúðum. Gæta skal sérstakrar varúðar hjá öldruðum eða astma-/ofnæmis-sjúklingum (hefur valdið berkjukrampa). Hætta á meðferð ef
útbrot koma fram eftir notkun. Við notkun á stór húðsvæði eykst hættan á altækum aukaverkunum, t.d. á nýru. Við brjóstagjöf eða meðgöngu má eingöngu nota lyfið í samráði við lækni. Getur dregið úr frjósemi en þau áhrif ganga til baka. Lesið leiðbeiningar á umbúðum og í fylgiseðli fyrir notkun. Geymið þar sem
börn hvorki ná til né sjá. Markaðsleyfis hafi: Novartis Healthcare A/S. Umboð á Íslandi: Artasan ehf., Suðurhrauni 12a, 210 Garðabæ.
Viltu meðhöndla liðverkinn
án þess að taka töflur?
150g50%
meira m
ag
n!
Prófaðu að meðhöndla liðverkina
með Voltaren geli.
Lyfjaauglýsing
Á sextándu öld var talað um Ramy-
gala í Litháen sem höfuðborg geit-
anna, enda voru geitur tákn bæjarins
sem og verndargripir. Gerðu bæjar-
búar geitum mjög hátt undir höfði
um liðna helgi þegar þeir efndu til
fegurðarsamkeppni geita í tilefni af
645 ára afmæli bæjarins.
Fegurstu geitur bæjarins voru
skreyttar og snyrtar áður en þær
stigu fram á sviðið við mikinn fögnuð
bæjarbúa. Dökka geitin Marce þótti
strax sigurstranglegust, enda fór svo
að hún sigraði með glæsibrag. Eins
og jafnan þegar fegurðarsamkeppni
er annars vegar er eiginleikum þátt-
takenda lýst fyrir áhorfendum og svo
mun einnig hafa verið í Ramygala
þennan hátíðisdag.
„Það var ekkert erfitt að undirbúa
hana fyrir keppnina. Marce gerir allt
heima, þið ættuð bara að sjá hvernig
hún stekkur yfir allar hindranir. Ef ég
gef henni lausan tauminn og segi
henni að dansa, dansar hún,“ sagði
eigandi Marce þegar úrslitin voru
gerð heyrumkunn – og tók nokkur
dansspor með sinni geit.
Fegurðarsamkeppni geitanna í ár
var sú sjötta í þessum bæ.
Fegurðarsamkeppni geita
AFP
Sigurvegarinn Marce bar sigur úr
býtum í keppninni í Ramygala.
Marce bar
sigur úr býtum
AFP
Sætar Tveir þátttakenda bíða eftir að
vera kallaðir upp á svið.
Almenningi er boðið að taka
þátt í opinni hlaupaæfingu
tólf manna hlaupahóps und-
ir merkjum Útmeð’a næst-
komandi laugardag kl. 11.
Lagt verður af stað frá að-
alskrifstofu Rauða kross Ís-
lands, Efstaleiti 9, og boðið
upp á tvær vegalengdir, 3
km og 5 km. Þátttaka er öll-
um opin og ókeypis.
Hlaupaæfingin er liður í
undirbúningi hlauparanna
undir að hlaupa hringinn í kringum landið um næstu mánaðamót. Mark-
mið hópsins er að vekja athygli á því að sjálfsvíg eru algengasta dán-
arorsök ungra íslenskra karlmanna og safna áheitum til að efna til vit-
undarvakningar um vandann.
Með slagorðinu eru ungir menn hvattir til að setja tilfinningar sínar í
orð í því skyni að hafna ekki í tilfinningalegu öngstræti með ófyrirséðum
afleiðingum. Markmið átaksins er að efna til vitundarvakningar meðal al-
mennings til að fækka sjálfsvígum í þessum viðkvæma hópi.
Hægt er að styrkja hlaupið um 1.500 kr. með því að hringja í símanúm-
erið 904-1500 eða leggja valda upphæð inn á söfnunarreikning Geð-
hjálpar: 546-14-411114, kt. 531180-0469.
Opin æfing fyrir alla
ÚTMEÐ’A
Morgunblaðið/Styrmir Kári