Dagblaðið Vísir - DV - 23.10.2008, Síða 14

fimmtudagur 23. október 200814 Norðurland
„Ég er reyndar að hætta útgerð núna
og leigja bátinn öðrum sem ætlar að
reyna fyrir sér í þessu, ég er með 9
tonna plastbát, Huld EA 70, sem ég
hef róið undanfarin ár. En nú er kom-
ið gott,“ segir Hallgrímur Guðmunds-
son sem hefur verið sjómaður í 32 ár,
mest á togbátum og á netum. Hann
var orðinn skipstjóri liðlega tvítugur
að aldri þannig að óhætt er að segja
að hann sé einn þeirra sem er með
saltið í blóðinu.
Rekstrarumhverfið hrunið
„Rekstrarumhverfið fyrir svona
útgerð er búið og hefur verið mjög
dapurt að undanförnu. Þó gengið
hafi hrunið vex allur kostnaður við
útgerðina mjög mikið og við leigu-
liðarnir finnum fyrir því af fullum
þunga. Þetta er í raun orðið alveg
vonlaust.“
Hann segir fiskveiðistjórnunar-
kerfið í öllum atriðum vitlaust en stóri
kosturinn við þetta sé þó að kerfið sé
búið að vera. Hallgrímur telur það
hafa hrunið með bönkunum.
„Það er útilokað annað en horft
verði á stöðu sjávarútvegsins. Við
erum komin á núllpunkt í efnahags-
lífinu, þetta hefur allt beðið skipbrot
og kvótakerfið með. Við komumst
ekki hjá því að taka þennan undir-
stöðuatvinnuveg þjóðarinnar með
í uppgjörinu. Þetta getur ekki gerst
öðruvísi en að ríkið innkalli allar
aflaheimildir, skuldirnar verða gerð-
ar upp í bankanum og byrjað upp á
nýtt.
Veiðiheimildum verði endurút-
hlutað á jafnréttisgrundvelli og menn
greiði auðlindagjald af lönduðum afla
sem gæti skipst á milli ríkis og sveit-
arfélaga eftir einhverju samkomu-
lagi þar um. Þá er ekki verið að kaupa
heimildirnar fyrir fram eins í geðveik-
inni í þessu í dag.“
Skylda afla á markað
Hallgrímur telur að jafnvel eigi að
skylda allan afla á markað því veið-
ar og vinnsla eigi aldrei að vera á
sömu hendi, slíkt bjóði upp á ranga
verðmyndun til að komast hjá því að
greiða sjómönnum eðlilegt verð fyrir
aflann.
„Í dag ver verið að pína sjómenn
sem eru á skipum hjá fiskvinnslum
á hreint út sagt svívirðilega lágu fisk-
verði. Það er ekki farið eftir verðlags-
nefndinni hjá mörgum þessum út-
gerðum.“
Hallgrími er verulega misboðið
eftir öll þessi ár á sjónum, að vera al-
gjörlega réttindalaus til að sækja sjó á
eigin spýtur. Allur sá réttur sem hann
hafi skapað í þessu kerfi hafi lent hjá
öðrum en hann sitji eftir á köldum
klaka.
Aðrir eiga ævistarfið
„Þegar menn fengu þessa hug-
mynd að setja kvótakerfið á var ég
búinn að vera í mörg ár að þræla fyr-
ir aðra og hef verið að því alla tíð síð-
an. Búinn að vera skipstjóri á skipum
að búa til kvóta fyrir einhverja preláta
í landi sem nenntu aldrei að vakna
fyrr en eftir hádegi, en þeir eiga all-
an hagnað af ævistarfinu mínu. Eft-
ir að ég keypti mér eigin bát hélt
þetta áfram því þá þurfti ég að leigja
aflaheimildirnar af þessum mönn-
um, aflaheimildir sem ég var búinn
að vinna fyrir.“ Segir Hallgrímur að
lokum bjartsýnn á að fiskveiðikerf-
ið hrynji með öllu hinu og að spilin
verði stokkuð upp í samfélaginu og
leið réttlætis verði reynd hér.
GS
Hallgrímur Guðmundsson er hættur sjómennsku eftir 32 ár á sjó. Hann segir rekstrarumhverfið ónýtt og kröf-
una um réttláta uppskiptingu kvótans í landinu háværa.
Hallgrímur Guðmundsson stokkar upp línuna í
síðasta sinn Hann er hættur útgerð og hefur leigt bátinn
ungum ofurhuga sem hefur hug á að reyna sig við kerfið.
„Þetta er eitthvað sem ég hef
gert frá því að ég man eftir mér,
byrjaði með foreldrunum að
taka lappir og svíða. Þetta er al-
veg herramannsmatur og margir
sem njóta góðs af hjá mér,“ segir
Trausti Jón Gunnarsson á Húsa-
vík þar sem hann stendur við að
svíða rollulappir til að eiga birgðir
til vetrarins.
Hann segir verkið vera seinlegt
því lappirnar séu margar en það
sé fullkomlega þess virði fyrir góð-
an mat. Rollulappir voru þáttur í
mataræði landsmanna afar lengi
og voru ýmist súrsaðar til vetrar-
ins eða notaðar í sviðasultu.
„Það er árviss viðburður að ég
býð stórum hópi fólks til sviða-
lappaveislu og það er mikil há-
tíð, þetta er bara borið fram með
kartöflum og rófum. Sumir súrsa
lappirnar líka en ég hef ekkert átt
við það. Venjulega hef ég með mér
lappir á þorrablótið og gef vinum
mínum til að narta í þennan þjóð-
lega rétt,“ segir Trausti og heldur
áfram að svíða, klár á því að gera
verði sér mat úr því sem náttúran
gefur.
GS
Árleg sviðalappaveisla haldin á Húsavík:
Þjóðlegt og fyrirhafnarinnar virði
Trausti Jón Gunnarsson
Svíður rollulappir fyrir veislur
vetrarins á Húsavík. Seinlegt en
fyrirhafnarinnar virði, segir hann.
Kvótakerfið hrundi
með bönkunum