Stjórnartíðindi fyrir Ísland: C-deild - 01.12.1889, Síða 108

104
Af þessari töflu borinni saman við töfluna 1878 (tekjuskattsárið 1880) sjest naum-
ast neitt í þá átt, að hinir stærri jarðeigendur sjeu orðnir auðugri 1886, en þeir voru
1878, tvær síðustu línurnar í töflunni bera fremur með sjer það gagnstæða, því á þess-
um árum hafa tveir ríkustu menn landsins dáið og auður þeirra skipts á milli erfingjanna.
Nokkrum stórum örfum, hefur þess utan verið skipt á tímabilinu, og stærri eignirnar
hafa þannig heldur sundrast, en árferðið og hinn stutti tími, sem skýrslurnar ná yfir
hefur meinað mönnum að draga saman mikið fje í jarðeignum. Taflan sýnir að allra
fátækustu jarðeigendunum hefur fækkaó að miklum mun, af hverjum orsökum sem það
kemur. Tekjurnar, sem taflan á við, eru hreinar eignar-tekjur, eða tekjurnar, eptir að
vextirnir af þinglýstum veðskuldum, umboðslaun og annað sem draga má frá eptir tekju-
skattslögunum eru dregnir frá. Að setningin sem að framan var nefnd, um að hörð ár
hafi í för með sjer, að fátækari jarðeigendur tapi, en hinir rikari græði á þeim, ekki
sýnist sannast hjer á landi, getur komið af ýmsum orsökum: fyrst af þeirri orsök að
lánstraustið sje minna notað hjer en víðast annarstaðar, svo að veðbönd á jörðum sjeu
8jaldgæfari og minni en annars staðar; af því að menn gangi eigi eins ríkt eptir skuld-
um hjer, eins og siður er annarsstaðar; af því að afleiðingarnar af hörðu árunum sjeu
ekki orðnar fullkomlega tilfinnanlegar fyrir jarðeigendur árið 1886; og af því, að menn,
þótt ríkir sjeu kallaðir hjer á landi, ekki hafa svo mikið af peningum milli handa, að
þeir geti keypt jarðir með stuttum fresti á uppboði, þótt þær fari þar fyrir það verð
sem annars er kallað hálfvirði.
Tekjur af atvinnu hafa miklu minni þýðingu hvað þetta atriði snertir hjer á landi,
því þeir sem borga tekjuskatt af atvinnu á Tslandi eru fáir aðrir en embættismenn með
fastákveðnum tekjum. Kaupstaðarborgar svara svo litlu af tekjuskattinum, að það mun-
ar engu, svo að í kaupstöðunum eins og í sveitunum verða ekki aðrir en embættismenn
og kaupmenn, sem tekjuskatti svara. Tekjuskattur kaupmanna af atvinnu gengur mjög
upp og niður; þeir gefa sjaldnast upp tekjur sínar, svo þær verða það, sem nefndin á-
kveður þær, og ef þeir gefa upp tekjurnar, þá ganga þær mjög upp og niður, því hjer er
ekki höfð sama aðferð eins og Englendingar hafa, að reikna atvinnuskatt kaupmanna
eptir meðaltekjum þeirra síðustu 3 ár. Hreinar atvinnutekjur skiptast þannig niður
1886.