Fréttablaðið - 27.09.2016, Page 13

Í grein sem Fréttablaðið birti 21.09.16 gerir aðstoðarmaður mennta- og menningarmála-
ráðherra athugasemdir við ummæli
sýningarstjóra Listasafns Íslands
um skeytingarleysi stjórnvalda
gagnvart menningarmálum og við
það að leiðarahöfundur Frétta-
blaðsins skuli skömmu síðar taka
undir ummælin og samsinna þeim.
Í grein aðstoðarmanns ráðherra er
ummælunum mótmælt og þau
hrakin með því að gera samanburð
á framlögum ríkisins til tiltekinna
menningarstofnana í tíð tveggja
ríkisstjórna, á sex ára bili, þ.e. frá
fjárlögum 2010 til fjárlaga yfir-
standandi fjárlagaárs 2016.
Bandalag íslenskra listamanna
hefur gegnum árin fylgst með
framlögum til lista og menning-
ar og átt um þau mál samtöl við
stjórnvöld, bæði löggjafarvaldið
á Alþingi og framkvæmdavaldið.
Í þeim umsögnum sem BÍL hefur
sent fjárlaganefnd Alþingis og í
ráðgjöf til stjórnvalda eftir að fjár-
hagur ríkisins hrundi, hefur verið
lögð áhersla á að viðmiðunarár alls
samanburðar sé fjárlagaárið 2009, í
ljósi þess að það voru síðustu mark-
tæku fjárlög sem Alþingi samþykkti.
Vegna þessa er nauðsynlegt að
gera athugasemd við þá ákvörðun
aðstoðarmanns ráðherra að nota
fjárlög 2010 sem viðmið í sínum
samanburði, árið sem ríkissjóður
var nánast gjaldþrota og stjórnvöld
skáru niður framlög til allrar opin-
berrar starfsemi svo undan sveið.
Það er almennt viðurkennt að listir
og menning hafi orðið mjög harka-
lega úti í þeim niðurskurði og að
hægast hafi gengið að bæta menn-
ingargeiranum áfallið af niður-
skurðinum.
Það eru ýmsar aðferðir færar til
að reikna samanburð af því tagi
sem hér um ræðir, þ. á m. sú sem
notuð er í grein aðstoðarmanns
ráðherra, að bera saman framlög á
verðgildi hvers árs en vísa til hækk-
unar á verðlagsforsendum fjárlaga
á tímabilinu, sem var 25,5% á milli
áranna 2010 og 2016. En ef við-
miðunarárið hefði verið 2009 hefði
hækkunin orðið 31,7%, sem gefur
allt aðra niðurstöðu.
Í útreikningum sem BÍL leggur
til grundvallar sínum samanburði
hefur viðmiðunarárið verið fjár-
lagaárið 2009 og tölurnar fram-
reiknaðar með verðlagsreiknivél
Hagstofu Íslands. Þá lítur dæmið
svona út (allar upph. í millj. kr.):
Þjóðleikhúsið 2009 719,8 – fram-
reiknað 920,9 – 2016 982,6 – hækk-
un 6,7%
Sinfóníuhljómsveit Íslands 2009
534,8 – framreiknað 684,2 – 2016
929,2 – hækkun 35,8%
Kvikmyndasjóður 667,7 – fram-
reiknað 854,2 – 2016 844,7 – lækkun
1,1%
Íslenska óperan 175,7 – fram-
reiknað 224,8 – 2016 195,9 – lækkun
12,8%
Bókmenntasjóður 50 – fram-
reiknað 63,9 – 2016 96,6 – hækkun
51,1%
Þjóðminjasafn 463,6 – framreikn-
að 593,1 – 2016 687,7 – hækkun
15,9%
Listasafn Íslands 165,4 – fram-
reiknað 211,6 – 2016 211,5 – lækkun
0,1%
Varðandi Listasafn Íslands er
nauðsynlegt að gera þá athuga-
semd að fjárlagaárið 2013 var
fjárframlag Listasafns Sigurjóns
Ólafssonar (tæpar 30 milljónir)
sett undir fjárlagalið Listasafns
Íslands, tölurnar milli áranna 2010
og 2016 eru því ekki sambærilegar, í
útreikningnum hér að framan hefur
framlagið til LSÓ verið undanskilið.
Varðandi hækkað framlag til Sin-
fóníuhljómsveitar Íslands verður
að hafa í huga flutning sveitarinnar
í Hörpu 2011 þar sem húsaleiga
er margfalt stærri útgjaldaliður en
áður var og varðandi Bókmennta-
sjóð er rétt að taka fram að 2013
var stofnuð Miðstöð íslenskra bók-
mennta sem hefur önnur og fjöl-
breyttari verkefni en bókmennta-
sjóður áður og er hún fjármögnuð
af sama fjárlagalið.
Hagsmunasamtök og stofnanir
í menningargeiranum hafa árum
saman þrýst á um nákvæmari
skráningu opinberra upplýsinga
um listir og skapandi greinar. Því
miður hefur ekki tekist að fylgja
þróuninni í nágrannalöndum okkar
eftir varðandi skráningu menn-
ingar tölfræði. Skoðanaskipti af því
tagi sem hér fara fram eru til marks
um þörfina á reglulegri miðlun
slíkra útreikninga og samræmdri
aðferðafræði.
Menningartölfræði
Kolbrún
Halldórsdóttir
forseti BÍL
– Bandalags
íslenskra lista-
manna
Uppúr 1914 kvöddu bændur það eldforna búskapar-lag frumstæðra þjóða að
nytja sauðfé sem mjólkurpeníng.
Þó ótrúlegt sé rækta þeir það enn
til kjöts og reyna síðan að troða
kjötinu með ríkismeðgjöf uppá
útlendinga sem fúlsa við því. Þessi
bitvargur, sauðkindin, hefur gegn-
um tíðina gert úr Íslandi það land
sem svo er spilt af mannavöldum
að ekkert annað evrópuland kemst
þar í hálfkvisti. Einginn einstakur
skaðvaldur hefur spilt Íslandi eins-
og sauðkindin.
Sauðfjárbúskapur tilheyrir
altöðru menníngarstigi og efna-
hagskerfi en íslendingar búa við nú
á dögum, og á einsog háttar til núna
meira skylt við skemtun eða sport
en landbúnað sem takandi sé mark
á, enda ekki fjármagnaður af þeim
sem stunda hann fremuren sym-
fónían, skelkur landsbygðarinnar.
Vinnubrögð og umræða
sem engum gagnast
Framangreindur texti er ekki
skrifaður í kjölfar nýsamþykktra
búvörulaga. Árið 1975 gaf Halldór
Laxness út æskuminningar sínar í
bókinni Í túninu heima. Þar reifar
hann þessa skoðun sína á gagn-
semi þáverandi landbúnaðar-
stefnu. Innihald og tónn textans
á þó margt sammerkt með þeirri
orðræðu sem hefur sprottið upp
eftir að 19 þingmenn Alþingis sam-
þykktu ný búvörulög. Með öðrum
orðum þá ríkir engu meiri sátt um
íslenskan landbúnað en á þeim
tíma sem nóbelskáldið gaf út bók
sína.
Sjaldan hefur Alþingi samþykkt
lög sem mættu andstöðu jafn
breiðs hóps hagsmunaaðila. Full-
trúar neytenda, skattgreiðenda,
launþega, umhverfisverndar,
samkeppnissjónarmiða, atvinnu-
rekenda og viðskiptafrelsis lýstu
sig allir andsnúna samningunum.
Um 40% sauðfjárbænda höfnuðu
samningunum auk fjórðungs kúa-
bænda. Þá voru um fjórum sinnum
fleiri andvígir samningunum en
hlynntir meðal almennings sam-
kvæmt skoðanakönnun Maskínu.
Það voru ekki síst vinnubrögð
stjórnvalda og bændahreyfingar-
innar í aðdraganda samninganna
sem sættu gagnrýni. Með því að
endurnýja alla samninga samtímis
gafst einstakt tækifæri til að marka
heildstæða stefnu í landbúnaðar-
málum. Í stað þess að vinna að
slíkri endurskoðun í breiðu sam-
starfi við helstu hagsmunaaðila var
um lokaða samningagerð bænda og
landbúnaðarráðuneytis að ræða.
Afleiðing þessara vinnubragða er
heiftúðleg umræða þar sem tekist
er á um réttmæti samninganna í
stað framtíðarstefnu í landbúnaði.
Slíkt gagnast engum.
Verður tækifærið
nýtt eftir þrjú ár?
Landbúnaður þarf ekki að vera
áframhaldandi ágreiningsefni
langt fram á þessa öld. Líkt og víða
annars staðar nýtur hefðbundinn
landbúnaður almennrar velvildar
og flestir eru tilbúnir að styðja við
atvinnugreinina með einhverjum
hætti. Sú dilkadregna umræða sem
einkennir landbúnaðarmál endur-
speglar fyrst og fremst óánægju
með vinnubrögð og skort á sam-
ráði. Uppgangur ferðaþjónustu og
breyttar neysluvenjur skapa mikil
tækifæri til nútímavæðingar land-
búnaðarkerfisins. Í stað þess að
steypa atvinnugreinina í fast mót
ætti að vera unnt að auka sveigjan-
leika og nýbreytni, öllum til heilla.
Atvinnuveganefnd og alþingis-
menn brugðust hlutverki sínu
við breytingar á búvörulögum í
meðförum þingsins. Í stað þess
að tryggt væri gagnkvæmt endur-
skoðunarákvæði virðast bændur
hafa alla þræði á sinni hendi. Það
eru ámælisverð vinnubrögð í ljósi
yfirlýsinga um þjóðarsamtal og sátt
um samningana.
Til að færa umræðu um framtíð
landbúnaðar í réttan farveg þarf
bændaforystan að sýna kjark og
líta á endurskoðun samninganna
árið 2019 sem gagnkvæmt ákvæði.
Tækifæri til umbóta eru sannarlega
til staðar og þau þarf að nýta. Það
vilja allir elska íslenskan landbún-
að. Það er bara mjög erfitt þegar
vinnubrögð við mörkun landbún-
aðarstefnu bera merki hatrammrar
sérhagsmunabaráttu.
Ást og hatur í 100 ár
Frosti Ólafsson
framkvæmda-
stjóri Viðskipta-
ráðs Íslands
Til að færa umræðu um
framtíð landbúnaðar í
réttan farveg þarf bændafor-
ystan að sýna kjark og líta á
endurskoðun samninganna
árið 2019 sem gagnkvæmt
ákvæði. Tækifæri til umbóta
eru sannarlega til staðar og
þau þarf að nýta. Það vilja
allir elska íslenskan land-
búnað.
Ábendingahnappinn
má finna á
www.barnaheill.is

AROUNDTHEWORLD.IS
Aðventuferð til Heidelberg og
Rothenburg ob der Tauber
1.—5. des 2016
Innifalið flug, gisting í 4 nætur, 2
kvöldverðir, vínsmökkun , ferð til Rot-
henburg, ferðir til og frá flugvelli.
Verð í tvíbýli kr. 146.600 á mann
Skoðaðu ferðirnar á vefnum okkar
www.aroundtheworld.is
Vinsamlegast skráið þátttöku á vef SA
Opinn morgunverðarfundur miðvikudaginn 28. september
á Grand Hótel Reykjavík í salnum Gullteigi kl. 8.30-10.00.
Dagskrá
Heilbrigð samkeppni
Tryggvi Másson, viðskiptafræðingur á efnahagssviði SA.
Hvert stefnum við?
Dr. Stefán E. Matthíasson, formaður Samtaka heilbrigðisfyrirtækja.
HVER ER STEFNA STJÓRNMÁLAFLOKKANNA?
Umræður um áskoranir og tækifæri í íslenskri heilbrigðisþjónustu:
Ásta Guðrún Helgadóttir, Pírötum, Elsa Lára Arnardóttir, Framsóknar flokki,
Guðlaugur Þór Þórðarson, Sjálfstæðisflokki, Hanna Katrín Friðriksson, Viðreisn,
Sigrún Gunnarsdóttir, Bjartri framtíð, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Samfylkingu
og Steinunn Þóra Árnadóttir, Vinstri grænum.
Margrét Sanders, formaður SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu stýrir fundi
og stjórnar umræðum.
Léttur morgunverður og heitt á könnunni frá kl. 8.00.
Heilbrigð samkeppni
Áskoranir og tækifæri
í íslenskri
heilbrigðisþjónustu
s k o ð u n ∙ F R É T T A B L A ð i ð 13Þ R i ð J u D A G u R 2 7 . s e p T e m B e R 2 0 1 6
2
7
-0
9
-2
0
1
6
0
4
:5
2
F
B
0
7
2
s
_
P
0
6
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
6
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
0
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
1
3
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
A
B
2
-B
F
B
4
1
A
B
2
-B
E
7
8
1
A
B
2
-B
D
3
C
1
A
B
2
-B
C
0
0
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
7
B

F
B
0
7
2
s
_
2
6
_
9
_
2
0
1
6
C
M
Y
K