Morgunblaðið - 13.07.2016, Síða 19

Gjöld ráðuneyta 2007 og 2015
í milljónum króna 2015 2015
Æðsta stjórn ríkisins 4.452 5.342
Forsætisráðuneyti 3.235 2.852
Mennta- og menningarmálaráðuneyti 76.348 77.546
Utanríkisráðuneyti 11.346 11.798
Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti 30.457 35.855
Innanríkisráðuneyti 82.819 94.786
Velferðarráðuneytið 275.402 263.743
Fjármála- og efnahagsráðuneyti 92.436 85.468
Umhverfis- og auðlindaráðuneyti 10.685 9.493
Fjármagnskostnaður 79.348 34.747
Gjöld samtals 666.528 621.631
Án fjármagnskostnaðar 587.180 586.884
2007 á
verðlagi
Breyting á útgjöldum ráðuneyta frá 2007 til 2015
Æ
ðs
ta
st
jó
rn
rík
is
in
s
Fo
rs
æ
tis
rá
ðu
ne
yt
i
M
en
nt
a
og
m
en
ni
ng
ar
m
ál
a-
rá
ðu
ne
yt
i
á föstu verðlagi í m.kr.
U
ta
nr
ík
is
rá
ðu
ne
yt
i
Ve
lfe
rð
ar
rá
ðu
ne
yt
ið
Fj
ár
m
ál
a-
og
ef
na
ha
gs
rá
ðu
ne
yt
i
U
m
hv
er
fis
-
og
au
ðl
in
d
ar
áð
un
ey
ti
A
tv
in
nu
ve
ga
-
og
ný
sk
öp
un
ar
-
rá
ðu
ne
yt
i
In
na
nr
ík
is
rá
ðu
ne
yt
i
Þetta er farið að
minna á árið 2007,
segja margir sem vilja
gagnrýna það sem
miður fer í íslensku
efnahagslífi. Ekkert
er óeðlilegt við að
setja gagnrýni fram á
einfaldan hátt, þótt í
einfaldleikanum geti
myndin sem dregin er
upp af stöðu efna-
hagsmála orðið villandi og jafnvel
röng.
Árið 2007 var Íslendingum hag-
fellt í mörgu. Atvinnuleysi var
hverfandi, kaupmáttur launa jókst
verulega, hagvöxtur var mikill og
góður afgangur var á ríkissjóði
þrátt fyrir umtalsverða raunaukn-
ingu útgjalda. Ríkissjóður átti pen-
ingalegar eignir umfram skuldir.
Væntingar almennings og stjórn-
enda fyrirtækja voru í hæstu hæð-
um. Almenn bjartsýni ríkti um
framtíðina.
Að þessu leyti er ekki vont að
snúa aftur til ársins 2007 og margt
bendir til þess að íslenskt efna-
hagslíf sé á þeirri vegferð. Vænt-
ingavísitala Gallup hefur náð svip-
uðum hæðum og sumarið 2007,
byggingakranar rísa um allt höf-
uðborgarsvæðið og víða um land,
atvinnuleysi er lítið og kaupmáttur
hefur aukist verulega á síðustu
misserum. Hagur flestra fyrir-
tækja hefur vænkast og eignastaða
heimilanna er sterkari en áður.
Hærri útgjöld
Samkvæmt ríkisreikningi námu
heildarútgjöld ríkissjóðs um 667
milljörðum króna á síðasta ári en
þar af var liðlega 79 milljarða
vaxtakostnaður. Án fjármagns-
kostnaðar voru útgjöld því liðlega
587 milljarðar króna.
Á verðlagi síðasta árs voru út-
gjöld ríkisins 2007 án vaxta tæpir
587 milljarðar. Sem sagt:
Í útgjöldum er ríkissjóður kom-
inn aftur til 2007. Þar munar
mestu að útgjöld til velferðarmála
hafa hækkað gríðarlega í tíð þess-
arar ríkisstjórnar og
eru tæplega 12 millj-
örðum króna hærri að
raunvirði en 2007.
Hækkun á útgjöldum
fjármálaráðuneytisins
er vegna skuldaleið-
réttingarinnar sem er
gjaldfærð á nokkrum
árum.
Framlög til vega-
framkvæmda eru hins
vegar langt undir
raungildi á árinu góða
og útgjöld til löggæslu
eru það einnig og munar þar lið-
lega 2,1 milljarði króna. Við sett-
um hins vegar töluvert meiri fjár-
muni til fangelsismála og dómstóla
á síðasta ári.
Það ætti að gleðja einhverja að
útgjöld til landbúnaðarmála voru á
liðnu ári 3,4 milljörðum króna
lægri að raungildi en 2007. Útgjöld
vegna framhaldsskóla hækkuðu en
framlög til háskóla lækkuðu að
raungildi þrátt fyrir að nemendum
hafi fjölgað töluvert.
Ekki alveg 2007
Það sem skilur á milli 2007 og
2015 eru yfir 900 milljarðar vegna
verri eignastöðu ríkissjóðs – skuld-
ir umfram eignir. Samkvæmt rík-
isreikningi voru skuldir og skuld-
bindingar um 913 milljörðum
króna hærri en eignir í lok síðasta
árs þrátt fyrir töluverða lækkun
skulda á milli ára. Á þessu ári
munu skuldir lækka gríðarlega.
Þannig færist ríkissjóður nær
árinu 2007 þegar eignir voru um-
fram skuldir. Og það hlýtur að
vera fagnaðarefni, jafnvel í hugum
þeirra sem tala um árið 2007 af
töluverðri fyrirlitningu.
Verri skuldastaða endurspeglast
í þeirri staðreynd að á liðnu ári
greiddi ríkissjóður um 44,6 millj-
örðum króna meira í vexti að raun-
virði en 2007. Þetta er litlu lægri
fjárhæð en rann til reksturs Land-
spítalans allt síðasta ár.
En þrátt fyrir að útgjöld rík-
issjóðs hafi hækkað verulega á síð-
ustu árum og séu svipuð á föstu
verðlagi og á „gullárinu“ vantar
töluvert upp á tekjurnar. Skatt-
tekjur ríkisins voru liðlega 16
milljörðum króna lægri á síðasta
ári. Engu að síður hafa skatttekjur
ríkissjóðs hækkað verulega á síð-
ustu árum. Tekjuskattur ein-
staklinga var nær 22 milljörðum
króna hærri á liðnu ári en 2012 og
tryggingagjaldið um 10 millj-
örðum. Þannig færast tekjur rík-
isins nær 2007 og raunar eru sumir
skattstofnar að skila meiru en þá.
Margt eftirsóknarvert
Auðvitað er ekki allt eftirsókn-
arvert frá árinu 2007, en það er
langt í frá að allt hafi verið slæmt.
Það er a.m.k. gott markmið að
gera ríkissjóð skuldlausan nettó –
eignir séu hærri en skuldir og að
vaxtagreiðslur lækki í framtíðinni.
Fyrir skattgreiðendur væri heldur
ekki ónýtt að horfið yrði aftur til
fortíðar með skattkerfið, þar sem;
 tekjuskattur er í einu 23,75%
þrepi og meðalútsvar 12,97%,
 tryggingagjald er 5,79%,
 fjármagnstekjuskattur 10%
 tekjuskattur lögaðila 15%
 og neðra þrep virðisaukaskatts
er 7%.
Þannig má lengi telja.
Vinstri stjórn Samfylkingar og
Vinstri grænna vann ötullega að
því að umbylta skattkerfinu og
leggja þyngri byrðar á fyrirtæki
en ekki síður á herðar millistétt-
arinnar og eldri borgara. Á ár-
unum 2008 til 2015 voru alls gerðar
176 breytingar á skattkerfinu.
Meginþorri breytinganna voru
skattahækkanir eða 132 á meðan
44 skattalækkanir voru gerðar og
þær voru flestar á árinu 2014, í tíð
ríkisstjórnar Framsóknarflokks og
Sjálfstæðisflokks.
Undir forystu Bjarna Benedikts-
sonar, formanns Sjálfstæðisflokks-
ins og fjármálaráðherra, hafa verið
gerðar róttækar breytingar á ýms-
um sköttum og gjöldum. Þar skiptir
mestu að almenn vörugjöld hafa
verið afnumin og tollar af fatnaði
einnig. Kerfisbreytingarnar auka
samkeppni í verslun og ákvörðun
H&M, sænska verslunarrisans, um
að opna verslanir hér á landi er
staðfesting þesshvernig ríkið getur
stuðlað að aukinni samkeppni með
lægri álögum. Að þessu leyti stönd-
um við betur að vígi en 2007.
Eftir Óla
Björn Kárason
» Auðvitað er ekki allt
eftirsóknarvert frá
árinu 2007, en það er
langt í frá að allt hafi
verið slæmt. Það er
a.m.k. gott að gera ríkis-
sjóð skuldlausan.
Óli Björn Kárason
Höfundur er varaþingmaður Sjálf-
stæðisflokksins.
Útgjöld ríkisins: Aftur til ársins 2007
19
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 13. JÚLÍ 2016
Fljúgandi gleði Þau lífga heldur betur upp á miðbæjarlífið krakkarnir sem sjá um götuleikhús Hins hússins, en hlutverk þeirra er að sjá um ýmsar leikrænar uppákomur á götum og torgum.
Eggert