Morgunblaðið - 13.07.2016, Síða 20

20 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 13. JÚLÍ 2016
Margir hafa skrifað
greinar og verið með
áhyggjur vegna fugla-
dauða og útrýmingar-
hættu á fuglum á
Vestfjörðum. Skal ég
ekki draga úr þeirri
hættu en margir vilja
kenna tófunni um
fugladauðann. Getur
það verið að hluta til.
Ég hefi séð í sjón-
varpsfréttum frá erlendum stöðv-
um að víða í stórum þjóðgörðum
hafi verið gripið til þeirra ör-
þrifaráða, t.d. til að hjálpa sér-
stökum kattardýrum í útrýmingar-
hættu, að fóðra þau á lifandi
kanínum sem þeir sleppa í skóginn
þar sem nóg er af æti fyrir þær.
Kanínur fjölga sér mjög hratt og
lifa nær eingöngu á grasi. Væri
hægt að gera það sama á Vest-
fjörðum, þ.e. að sleppa til reynslu
kanínum við torfeyðibýli. Þær gætu
svo orðið fæða fyrir tófuna sem
myndi þá sækja minna í fuglana.
Tófan þarf að éta eins og við. Ég
held að kanínur hafi lifað góðu lífi
hér á landi og ekkert
er að því að þær þurfi
að berjast fyrir lífi
sínu rétt eins og önnur
dýr í náttúrunni. Lífs-
baráttan er hörð hjá
mörgum, ekki viljum
við verða völd að því
að heiðlóan verði al-
dauða, mýrarsnípan og
spóinn, sem og aðrir
margir góðir fuglar í
náttúru Íslands.
Það er augljóst mál
að bjargfuglinum á
Vestfjörðum björgum við ekki
nema gæta okkar og það þarf að
bregðast við strax. Við hefðum fyr-
ir löngu átt að vera búin að sjá að
okkur í þessum málum, gerum
þetta strax, komum vinum okkar til
bjargar.
Refafæða í sigtinu
Eftir Karl
Jóhann Ormsson
Karl Jóhann Ormsson
» Væri hægt að sleppa
kanínum lausum á
góðum stöðum á Vest-
fjörðum?
Höfundur er fv. deildarstjóri.
„Um óvandaða
ákvörðun varðandi nýj-
an spítala“ er heiti á
stórgóðri grein eftir
Hans Gústafsson í
Fréttablaðinu þann 7.
apríl um staðarval fyrir
háskólasjúkrahús (HS).
Forsendum var vísvit-
andi breytt Hring-
brautinni í hag. Gengið
var svo langt að tölur
um ferðir starfsfólks til og frá vinnu-
stað voru falsaðar.
Lokaverkefni Hans í mastersnámi
við Háskólann í Reykjavík (HR) var
að kanna ákvörðunarferlið sem leiddi
til þeirrar niðurstöðu að byggja stórt
sjúkrahús við Hringbraut. Hans lýsir
hvernig ákvörðunarferli skuli faglega
byggt upp og lýsir um leið hvernig
ákvörðunin um Hringbraut var tekin.
Nefnd, sem starfaði fyrir heil-
brigðisráðuneytið að undirbúningi að
byggingu nýs spítala 2004 til 2006,
fékk í hendur ákvörðun staðarvals-
nefndar, sem starfaði árið 2000. Stað-
arvalsnefndin setti fram skilyrði um
staðsetningu nýs spítala, sem voru
augljóslega þannig að einungis
Hringbraut kæmi til greina.
Hans skrifar: „Þarna virðist því
ráða för það sem á
ensku er kallað Implicit
favourite, sem ég kýs
að kalla dulið dálæti,
sem þýðir að í upphafi
er búið að ákveða hver
niðurstaðan á að vera.
Til að dylja að svo sé
eru aðrir möguleikar
bornir saman við þann
valkost sem búið er að
ákveða og tryggt að
þeir komi ekki eins vel
út.“
Hans lýsir nokkrum
skilyrðum, sem 2000-nefndin setti og
eiga einungis við um Hringbraut,
auk þess sem þeim er gefið óeðlilega
mikið vægi.
Hans segir hið dulda dálæti geta
leitt til þess að upplýsingum sé hag-
rætt eða haldið leyndum. Hann nefn-
ir sem dæmi að á sama tíma og hann
vann að sinni lokaritgerð var mast-
ersverkefni nema í verkfræðideild
HR að skoða umferð starfsmanna
LSH til og frá vinnu. LSH gaf ein-
ungis upp fjölda bíla, sem lagt var á
bílastæði spítalans, en sleppti að 30%
er lagt í nágrenni hans. „Þegar í ljós
kom þessi hagrædda tala var svarið
að breyta ætti hegðun starfsmanna:
þeir ættu að koma hjólandi, í strætó,
deila bíl saman og þar fram eftir göt-
unum.“ Þessi fölsun segir að nú sé
hannaður spítali með 30% of fáum
bílastæðum. Fyrirsjáanlegt er um-
ferðaröngþveiti í kringum spítalann í
viðbót við umferðartafirnar í dag.
Ófyrirsjáanlegar eru afleiðingar fyrir
þá sem verða að komast strax undir
læknishendur.
Lokaorð Hans: „Í mínum huga
leikur lítill vafi á því að þeir sem réðu
staðarvalinu létu stjórnast af duldu
dálæti á Hringbrautinni og hafi aldr-
ei ætlað sér að skoða aðra valkosti.
Enn er tími til að lagfæra þessi mis-
tök svo þessi stærsta framkvæmd
þjóðarinnar í heilbrigðismálum endi
ekki í einu allsherjar klúðri.“
Greinin er þess virði að hún sé les-
in.
Haft er eftir Þorkeli Sigurlaugs-
syni 30. apríl í blaðinu Reykjavík:
„En sem betur fer þá tekst mönnum
ekki svo auðveldlega að blekkja þá
sem best þekkja til þessara mála,
þótt reynt sé með óvönduðum skoð-
anakönnunum og útreikningum að
hafa áhrif á almenningsálitið.“
Hér kastar stjórnarmaður spít-
alans okkar grjóti úr glerhúsi og
kallar í leiðinni þá sem nota heilann
lýðskrumara.
Í viðtalinu er mynd af meðferð-
arkjarnanum. Undir myndinni stend-
ur að hann sé átta hæðir, en er skv.
myndinni fjórar hæðir að undanskil-
inni einni álmu, sem er sex hæðir.
Kannski eru 2-4 hæðir í kjallara?
Hvað segir Jóhannes Gunnarsson
læknir við því? Hann skrifaði í
Fréttablaðið 2012 að hönnun nýs
spítala geri ráð fyrir að dagsbirta nái
vel í öll rými sem sjúklingar eða
starfsmenn dvelja í og flutningsleiðir
á nýjum spítala verði svo stuttar og
greiðar sem verða má.
Jóhannes skrifar líka, að við hönn-
un nýs spítala skuli sérstaklega hug-
að að hagkvæmni og sveigjanleika
húsnæðis, því stöðug aðlögun hús-
næðis sé nauðsynleg. Hvernig er það
hægt á yfirfylltum byggingarreit við
Hringbraut?
Ég hvet Jóhannes til að skoða vel
meðferðarkjarnann og bera saman
við spítala á hæðina, eins og sam-
tökin Betri spítali á betri stað hafa
kynnt.
Eftir að kom fram að Hring-
brautin var ekki „jók“ og í alvörunni
skyldi byggt þar fyrir símapeningana
hefi ég skrifað margar blaðagreinar
og rökstutt að betri og ódýrari spít-
ala mætti byggja í Fossvogi. Margar
greinarnar enduðu með ósk um að
gerður væri raunhæfur samanburður
og kallaði ég stjórnmálamenn til
ábyrgðar. Lítið var um svör, en
hringingar frá ólíklegasta fólki, sem
var sammála hvöttu mig áfram.
Það var ekki fyrr en samtökin
Betri spítali á betri stað (BSBS)
komu fram að hreyfing komst á mál-
ið. Skrif BSBS bera því miður keim
af duldu dálæti á Vífilsstöðum. Vissu-
lega er nýr spítali mikið betur stað-
settur þar en við Hringbraut, en
staðarval verður að byggjast á fag-
legri ákvörðun um gæði spítalans,
byggingarkostnað og framtíðar
rekstrarkostnað.
Hver ber ábyrgðina verði byggt
við Hringbraut? Stjórnmálamenn
telja sig stikkfrí vegna þess að allt
hafi verið ákveðið fyrir þeirra tíð og
þeir löngu farnir þegar afleiðing-
arnar koma í ljós.
Hvað með HR, sem í þrjú ár hefur
legið á upplýsingunum hér að ofan?
HR sem sjálfstæður metnaðarfullur
háskóli ætti að hafa frumkvæði að
faglegum samanburði á Hringbraut,
Vífilsstöðum, Ártúnshöfða og Foss-
vogi.
Dulið dálæti
Eftir Sigurð
Oddsson »…lítill vafi er á
því að þeir sem réðu
staðarvalinu létu
stjórnast af duldu
dálæti á Hringbraut
og hafi aldrei ætlað sér
að skoða aðra valkosti.
Sigurður Oddsson
Höfundur er byggingaverkfræðingur.
Hún var góð þjóðhá-
tíðarræðan, sem þú
fluttir á þjóðhátíðar-
daginn 17. júní sl. Þú
sagðir m.a.: „Ísland er
auðugt land, land sem
býr við gnægð auðlinda
og mannauð mikinn.
Þann auð eigum við að
nýta til að tryggja, sem
best að á Íslandi þurfi
enginn að líða skort.“
Þá ræddir þú um misskiptingu í sam-
félaginu og sagðir: „Það er stórt verk-
efni, sem ekki verður leyst í einu vet-
fangi og það verður aðeins leyst
þannig að við leggjumst öll á árar
saman.“ Stór orð og fal-
lega sagt.
Nú spyr ég þig, for-
sætisráðherra, hefur þú
borið þetta undir fjár-
málaráðherra þinn,
Bjarna Benediktsson?
Hann er einmitt sá mað-
ur, sem kvað upp úr með
það á vordögum árið
2015 að ellilífeyrisþegar
skyldu eini þjóðfélags-
hópurinn á Íslandi, sem
ekki fengi afturvirkar
kjarabætur eins og allir
aðrir upp í tugi prósenta. Fyrr-
greindar kjarabætur voru ekki skorn-
ar við nögl því auk prósentuhækk-
unarinnar giltu þær ekki nema 8-10
mánuði aftur í tímann frá sl. áramót-
um og lengst og mest til ráðherra og
þingmanna. Og nú hefur verið bætt
um betur og Kjararáð (sem á ekki að
vera til) hefur hyglað nokkrum topp-
um hjá ríkinu um hækkanir upp á að-
eins 600-800 þúsund á mánuði. En
Bjarni Ben. er ekki hættur að sjá um
sína og ekki í fyrsta skipti. Hann er
með í undirbúningi að breyta starf-
semi Kjararáðs þannig að þeim, sem
undir það heyra, fækki en aðeins fá-
mennur hópur heyri undir það, þ.e.
ráðherrar og þingmenn. Þessi ósköp
eru öll að gerast á meðan tugir ellilíf-
eyrisþega (ekki þeir ríku) eiga ekki
fyrir mat, lyfjum, læknisaðstoð né
öðrum lífsnauðsynjum en lifa jafnvel
á betli. Framangreindar tilvitnanir
eru ekki í anda stórgóðrar þjóðhátíð-
arræðu þinnar, herra forsætisráð-
herra. Þetta eru mannréttindabrot af
versta tagi í samfélagi sem er talið
með þeim ríkari í heimi. Þú talaðir
eins og sannur framsóknarmaður
jafnaðar og samvinnu á Austurvelli.
Og nú er að fylgja orðunum eftir með
efndum. Það er stutt eftir af þinginu
og þú sá maður sem getur fylgt þessu
eftir, maður mannúðar. Ellilífeyr-
isþegar þurfa að lágmarki kr. 300
þúsund á mánuði, þetta fólk er búið
svo sannarlega að vinna fyrir því og
ég hef margbent á hvernig best er
fyrir ríkið að koma því í gegn. Það
kostar líklega innan við 10 milljarða.
Hér á ég auðvitað ekki við ríka fólkið,
sem til allrar lukku á nóg og er sagt
vinir fjármálaráðherra og formanns
Sjálfstæðisflokksins. Nú vantar fyrri
formann flokksins. Ef fæst ekki sam-
þykki til aðgerða í ríkisstjórninni er
ekki annað að gera en að slíta þessu
stjórnasamstarfi. Framsóknar-
flokknum veitir ekki af aðgerðum
fyrst látið var undan skríl á Austur-
velli og léleg framkoma fjölmiðla, sér í
lagi RUV, og vinstra stóðsins á Al-
þingi látin líðast.
Ég lýk þessu bréfi mínu með
tveimur sorgarsögum af einhleypum
ellilífeyrisþegum. Sú fyrri er af góð-
um kunningja sem seldi góðan jeppa
sem hann átti, eingöngu til að eiga
fyrir mat í einhverja mánuði. Hin sag-
an er af manni sem ég frétti af og var
að tína út úr eldhússkápunum hjá sér
kaffi- og matarstell og ýmislegt fleira
til að selja.
Herra forsætisráðherra, Sigurður
Ingi Jóhannsson. Boðskapur þinn í
mannúðlegri þjóðhátíðarræðu 17. júní
sl. átti ekki við framangreindar til-
vitnanir. Efndir þurfa að fylgja orðum
og þú ert maðurinn til að sanna það.
Með góðri kveðju.
Opið bréf til forsætisráðherra
Eftir Hjörleif
Hallgríms
Hjörleifur Hallgríms
» Stórgóð þjóðhátíðar-
ræða forsætisráð-
herra á þjóðhátíðardag-
inn 17. júní sl.
Höfundur er eldri borgari.