Morgunblaðið - 23.12.2016, Síða 13

Morgunblaðið/Ófeigur
Þýðandinn Vilborg Auður hefur oft hugleitt hvers vegna svona mikil menningarþjóð lenti í þessum hremmingum.
maður frétti af útrýmingarbúð-
unum.
Þetta er náttúrlega algerlega
óskiljanlegt nema setja það í sam-
ræmi sem Bruhns gerir í bókinni,“
segir Vilborg og nefnir að snar þátt-
ur í því hve bókin er vel heppnuð sé
hve Bruhns byrji söguna snemma,
því sagan af Hans Georg Klamroth
hefst um aldamótin þarsíðustu, ekki
löngu áður en fyrri heimsstyrjöldin
hefst. „Sagnfræðingar eru margir
líka farnir að ræða um heimsstyrj-
aldirnar saman, tala um annað 30
ára stríðið,“ segir Vilborg og vísar
þá til styrjaldarinnar í Mið-Evrópu
frá 1618 til 1648. „Síðari heimsstyrj-
öldin er þá síðari lotan í þessu
hræðilega stríði, þessu fyrsta iðn-
aðarstríði.“
Þegar Þjóðverjar bylta sér
„Þessi saga kemur okkur svolít-
ið við: þegar Þjóðverjar hafa bylt
sér þá hafa alltaf orðið miklar breyt-
ingar hér á Íslandi og þetta er mitt
framlag til að skýra fyrir fólki
hvernig þessi ósköp komust af stað
og tengist þessum furðulega hern-
aðaranda. Þegar þú lest þessa bók
spyrðu: hvað voru þessir ungu menn
að gera? Þeir voru ekki
í íþróttafélögum, þeir
voru alltaf í ein-
hverjum regíment-
um, þetta voru allt-
saman blekkingar
og menn lifðu í þessum blekk-
ingum.“
– Eitt af því sem mér finnst
merkilegt við bókina er að þegar
löngu ætti að vera ljóst að stríðið var
tapað héldu Klamroth og félagar
hans að Þjóðverjar væru að fara að
vinna þetta stríð.
„Ég á þýska tengdamóður og
hún sagði nú: Það sló á okkur þögn
þegar lýst var yfir stríði vegna þess
að við vissum frá fyrra stríði hvað
það þýddi. Og svo sló óskaplegri
þögn á mannskapinn þegar þeir réð-
ust inn í Rússland. Menn vissu að
það væri ekki hægt fyrir svona litla
þjóð, þó að Þjóðverjar hafi þá verið
80 milljónir, að vinna tvíhliða stríð.
Þessu er lýst mjög vel í bókinni.“
Saga á mörgum hæðum
– Sá Hans Georg Klamroth sem
birtist bókinni er ekki viðkunnanleg
persóna.
„Hann er skíthæll að sumu
leyti. Wibke Bruhns lá á sófa hjá sál-
fræðingi í tuttugu ár áður en hún
lagði í þetta verk og hún hefur sjálf-
sagt aflað sér mikilla óvinsælda inn-
an fjölskyldunnar. Ég efa það að
systkini hennar hafi talað við hana
eftir að bókin kom út.
Þetta var geysilega mikið afrek
hjá henni því það eru þúsundir, ef
ekki hundruð þúsunda fjölskyldna,
sem eru í áþekkri stöðu í Þýskalandi,
það er svo mikill draugagangur þar
útaf þessu stríði, það eru svo margir
sem eiga við þetta að glíma.“
Land föður míns er sögð
frá sjónarhorni almennra
borgara sem margir féllu
fyrir nasismanum eins og
Hans Georg Klamroth og
Elsa, foreldrar Wibke
Bruhns, en aðrir eru
nánast áhorfendur og á
endanum fórnarlömb.
Vilborg segir að hún sé
ekki síst sögð frá sjón-
arhorni Elsu „og segir
frá því hvernig konur
urðu að fúnkera alveg sama
hvernig þeim leið. Það má
segja að þetta sé saga á
mörgum hæðum: saga þess-
ara stríðsára, saga venju-
legra fjölskyldna sem sog-
uðust inn í þessa geðveiki,
og svo saga þessa manns
sem gekk af heilu hjarta
inn í þessa geðveiki. Svo er
þetta saga þessarar konu
og fjölskyldunnar, saga sem
aldrei er sögð en er svo nauð-
synlegt að segja.“
Saga þýskrar fjölskyldu Hvers vegna urðu foreldra
hennar nasistar? Hvernig var að vera Þjóðverji á
nasistatímum? Í bókinni leitar Wibke Bruhns svara
við þessum spurningum og mörgum fleiri.
DAGLEGT LÍF 13
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 23. DESEMBER 2016
hvatningu til að fara
að sofa. Þetta þarf
líka að vera skemmti-
legt fyrir foreldrana,
að syngja og spreyta
sig. Við Tómas Her-
mannsson hjá út-
gáfufélaginu Sögum
ákváðum í samein-
ingu hvaða lög og
textar færu í bókina,
en hann á alfarið hug-
myndina að þessu
metnaðarfulla verki.
Ég tók það að mér með glöðu geði að
sjá um undurleikinn, það er mikið
lagt í þessa bók.“
Þegar Jón er spurður að því hvort
hann haldi að foreldrar séu hættir að
syngja fyrir börnin sín fyrir svefninn,
svarar hann því til að það sé eflaust
mjög freistandi fyrir marga foreldra
að sleppa auðveld-
lega frá hlutunum.
„Með tilkomu spjald-
tölva og annarra
sambærilegra tækja
er auðvelt að koma
sér undan því að lesa
fyrir þau eða syngja,
það er einfalt að
finna myndbönd á
netinu þar sem fólk
les sögur. Ekki að
það sé alslæmt, en
þá vantar þessa nánd
og samveru. Í rólegheitunum rétt fyr-
ir svefninn er kærkomið tækifæri til
að eiga saman gæðastund. Að lesa
fyrir og með börnum sínum er eitt
það mikilvægasta sem við foreldrar
gerum með börnunum okkar, svo þau
verði að almennilegu fólki,“ segir Jón
sem er fimm barna faðir.
Litríkt Úlfur Logason sá um að myndskreyta bókina með vatnslitamyndum.
Áfastur tónspilari er á bókinni.
Á sjónvarpinu lá myndbandssnælda. Ég
ýtti henni í grandaleysi inn í spilarann.
Þarna stendur faðir minn fyrir Þjóðar-
dómstólnum. Hann stendur þarna tein-
réttur en dauðans dapur í allt of stórum
fötum. Hann stendur þarna þögull í
stuttu myndskeiði, meðan dómarinn, Rol-
and Freisler, æpir og fer hamförum. Ég sé
mig fyrir mér sitjandi þarna agndofa. Þá
voru 35 ár liðin, eitt andartak í sögunni.
Fyrir 35 árum - þá var faðir minn 45 ára,
tæpum fimm árum eldri en ég sem sat nú
á þessum sófa í Hamborg. Líf hans og
vonir, allt var liðið undir lok. Megnið af
Þýskalandi var í rúst. Stríðið var tapað,
jafnvel þótt það drægist á langinn eitt
þjáningarárið í viðbót. Veröld þess fólks,
sem þá lifði, var liðin undir lok.
BROT ÚR BÓKARKAFLA
1944 Hans Georg Klamroth
alvarlegur fyrir réttinum.
Dauðans dapur í
of stórum fötum
Smáralind | Kringlunni | Reykjanesbæ | sími 511-2022 | www.dyrabaer.is
Mikið úrval
af hunda- og
kattarúmum
á góðu verði
– fyrir dýrin þín