Morgunblaðið - 23.12.2016, Blaðsíða 25

MINNINGAR 25
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 23. DESEMBER 2016
✝ ÞorvarðurHelgason
fæddist í Reykjavík
18. maí 1930. Hann
lést 7. desember
2016.
Foreldrar hans
voru Ragnhildur
Guðmundsdóttir, f.
1908, d. 1998, og
Magnús Norðdahl,
f. 1909, d. 1981.
Þau skildu. Yngri
hálfsystkini Þorvarðar sam-
feðra eru Norma Norðdahl og
Ljótur Magnússon. Þorvarður
ólst upp hjá afa sínum í móð-
urætt, Guðmundi Helga Þor-
varðarsyni, og konu hans, Nikó-
línu Nikulásdóttur. Þorvarður
kvæntist 4. október 1958 eftir-
lifandi eiginkonu sinni Hilde
Helgason, f. 1934. Sonur þeirra
er Þorgils Nikulás, f. 1960, sam-
býliskona hans er Linda Rósin-
kransdóttir. Með fyrri sambýlis-
þýsku í Menntaskólanum við
Hamrahlíð. Af og til kenndi
hann þar líka áfanga sem
tengdust leikhúsi og leiklist og
setti þar upp nokkur leikrit. Í
nokkur ár kenndi hann tilvon-
andi leikurum leiklistarsögu.
Fyrsta skáldsaga Þorvarðar,
Eftirleit, kom út árið 1970,
fleiri skáldsögur fylgdu í kjöl-
farið og síðasta skáldsaga hans,
Brimalda, kom út árið 2007.
Hann skrifaði leikrit og einþátt-
unga fyrir útvarp, sjónvarp og
svið. Hann þýddi nokkur leikrit
og skáldsögu eftir A. Gide. Í
nokkur ár var hann leikhús-
gagnrýnandi hjá Morgun-
blaðinu. Þorvarður var með-
limur í rithöfundafélagi og í
félagi leikskálda. Hann lék í
fjölda kvikmynda. Eftir 1970
vann hann í nokkur ár á sumrin
sem leiðsögumaður hérlendis
en fór einnig með ferðalanga í
stuttar ferðir til Grænlands.
Seinasta áratug ævi sinnar
var hann virkur félagi í Líf-
spekifélaginu og var mjög
áhugasamur um fræðsluefni
tengt lífsspeki.
Þorvarður var jarðsunginn í
kyrrþey 19. desember 2016.
konu sinni, Jó-
hönnu Sigríði
Berndsen, á Þor-
gils Nikulás þrjár
dætur, þær Alex-
öndru Sif, Ísabel
Petru og Viktoríu
Sabínu. Í ár varð
Þorvarður langafi.
Þorvarður varð
stúdent frá MR ár-
ið 1952. Hann nam
erlendis, aðallega í
Vín í Austurríki, leikhúsfræði,
frönsku og leikstjórn. Hann tók
lokapróf í leikstjórn 1958, var
nokkur ár heima á Íslandi þar
sem hann vann hjá Pósti og
síma og stofnaði ásamt öðrum
leikfélagið Grímu og leikstýrði
þar. Í seinni dvöl sinni í Vín
stundaði hann ritstörf og vann
að doktorsritgerð sinni í leik-
húsfræðum. Hann útskrifaðist
frá Universität Wien 1970. Frá
1970 til 2000 kenndi Þorvarður
Elsku afi minn. Þótt ég segi
sjálf frá þá er ég nokkuð góður
penni og hef mjög gaman af því
að skrifa. Það er eitthvað sem ég
tel að ég hafi fengið frá þér enda
rithöfundur og penni mikill. Hins
vegar fallast mér hendur þegar
ég þarf að skrifa um þig þar sem
þú áttir stóran þátt í að móta
mig sem þann einstakling sem
að ég er í dag og eru minning-
arnar um þig svo margar.
Þú og amma spiluðuð stórt
hlutverk í að ala okkur trillurnar
þrjár upp og var alltaf jafn gam-
an að koma til ykkar um helgar.
Þú komst fram við okkur eins og
við værum prinsessur og varst
alltaf tilbúinn að skutla okkur
eða redda okkur þegar við þurft-
um aðstoð.
Þú varst mjög sérstakur og
fyndinn karakter. Svolítið ungur
í anda, þrjóskur, ákveðinn og
vitrari en flestir að mínu mati,
enda hef ég alltaf litið upp til þín.
Ég á þér mikið að þakka fyrir
það að ég kláraði mína mennta-
skólagöngu þar sem þú hvattir
mig áfram og aðstoðaðir mig við
lærdóminn. Mér finnst það mjög
dýrmætt og þykir ótrúlega vænt
um að hafa fengið þína aðstoð
þrátt fyrir að við rifumst stund-
um eins og hundur og köttur við
það ferli, enda bæði mjög þrjósk.
Það er ótrúlega skrítið að
kveðja þig af því að þú hefur
ekki verið þú sjálfur svo lengi.
Þrátt fyrir að þú hafir verið veik-
ur, þá bjóst enginn við að þú
myndir fara á næstunni. Ég var
meira að segja búin að merkja
þér box til þess að gefa þér sörur
sem ég bakaði í jólagjöf þar sem
þú kunnir að meta það að fá got-
terí.
Hvíldu í friði, afi Holli, og
takk fyrir að vera afi minn.
Þín,
Alexandra (Ale eða Allý
eins og þú kallaðir mig
stundum).
Elsku afi minn, minningarnar
sem við áttum saman hafa spólað
fram og til baka í hausnum á
mér undanfarna daga og mun ég
varðveita þær í hjarta mínu svo
lengi sem ég lifi. Elsku afi, þú
varst einstök manneskja og
mjög vitur maður og varst alltaf
til í að kenna manni eitthvað nýtt
og spennandi, eða fá mann til
þess að efla hugann með því að
mála eða teikna eða eitthvað því
um líkt. Ég gleymi aldrei öllum
skiptunum sem við og amma fór-
um í göngutúr í Heiðmörk, né
öllum laugardögunum sem ég
kom til ykkar og eyddi deginum
með ykkur, eða öllum skiptunum
sem þú sóttir mann eða skutlaðir
á æfingar eða eitthvert annað,
það var alltaf hægt að treysta á
þig. Mér finnst ég rosalega
heppin að hafa átt afa eins og
þig, bæði þú og amma eigið stór-
an þátt í því hvernig manneskja
maður er í dag og er ég ævinlega
þakklát fyrir það. Ég man sein-
asta skiptið sem ég kom með
ömmu og heimsótti þig á elli-
heimilið, við vorum búin að tala
saman í dágóðan tíma og þú
hélst ég væri Ísabel, systir mín,
nei sagði ég, afi, þetta er Vikt-
oría, þá sagðir þú já Viktoría, við
höfum alltaf verið svo góðir vin-
ir. Það var alveg rétt hjá þér, við
höfum nefnilega alltaf verið góð-
ir vinir og mér þótti mjög vænt
um að heyra þig segja það.
Elsku afi, ég sakna þín, en ég
veit að þú ert á góðum stað þar
sem þér líður vel. Einn daginn
munum við vonandi hittast á ný
þarna hinumegin.
Hér í endann ætla ég að skilja
eftir ljóð sem þú baðst mig oft að
syngja fyrir þig þegar við vorum
að keyra saman.
Sofðu rótt elsku afi minn.
Snert hörpu mína, himinborna dís,
svo hlusti englar guðs í Paradís.
Við götu mína fann ég fjalarstúf
og festi á hann streng og rauðan
skúf.
Úr furutré, sem fann ég út við sjó,
ég fugla skar og líka úr smiðjumó.
Í huganum til himins oft ég svíf
og hlýt að geta sungið í þá líf.
Þeir geta sumir synt á læk og tjörn,
og sumir verða alltaf lítil börn.
En sólin gyllir sund og bláan fjörð
og sameinar með töfrum loft og jörð.
Ég heyri í fjarska villtan vængjaþyt
Um varpann leikur draumsins perlu-
glit.
Snert hörpu mína, himinborna dís,
og hlustið, englar guðs í Paradís.
(Davíð Stefánsson frá Fagraskógi)
Kær kveðja, þín
Viktoría Sabína.
Þegar við nemendur í
Menntaskólanum við Hamrahlíð
hófum nám haustið 1970 kom
þangað um leið nýr kennari í
þýsku, Þorvarður Helgason.
Hann hafði skömmu áður hafið
störf hjá Póstinum en einn dag-
inn stendur Guðmundur Arn-
laugsson rektor í afgreiðslunni
og sagðist vera að leita að þýsku-
kennara. Þorvarður þekkti heil-
indi rektorsins og varð fúslega
við bón hans.
Fyrir okkur nýnemana var
Þorvarður Helgason sannarlega
óvenjulegur maður. Öðruvísi í
útliti, þungbrýndur með Lenín-
skegg, alvarlegur við fyrstu
kynni, jafnvel ógnvekjandi.
Meira að segja gælunafnið hans,
Holli, var framandi. Það var
hrokkið í kút þegar tréinniskórn-
ir skullu undir iljum hans þegar
hann var á ferð milli borða í
skólastofunni og kallaði eftir
svörum við flóknum þýskum
málfræðibrellum. Í Hamrahlíð-
inni talaði hann við okkur ung-
lingana eins og fullorðið fólk og
tók okkur þannig. Þegar slegið
var slöku við námið spurði hann
aðeins hvort við ætluðum ekki að
læra þýskuna eins og viti borið
fólk og bætti við að því réðum
við reyndar sjálf.
Þorvarður umgekkst nemend-
ur jafnt í skólastofunni sem í frí-
tíma, sagði sögur af lífinu fyrr á
tímum. dreif okkur í leikhús og
fræddi okkur um Thalíu. Hann
fór með okkur á kvikmyndasýn-
ingar, jafnvel á barinn í Naust-
inu, skemmti sér með okkur eins
og hver annar á okkar aldri, kom
í afmælisveislur og partý á und-
an skólaböllum. Og við gleyptum
í okkur fróðleiksmolana, lásum
bækurnar hans upp til agna,
hlustuðum eftir leiðbeiningum
og smám saman varð hann einn
af okkur, sannur húmanisti sem
sagði efnahagsleg vandamál vera
þriðja flokks vandamál. Hann
talaði betri íslensku en aðrir,
hafði áheyrilega rödd með sér-
stökum þunga og var alltaf leið-
beinandinn í okkar hópi, vinur
sem sífellt var hægt að leita til,
með sitt hlýja handtak, bros í
augum og kímni á vörum. Það
var ekki annað hægt en láta sér
þykja vænt um Þorvarð Helga-
son. Hann hafði sterk áhrif á
okkur á þessum mótunarárum í
MH, ólíkur öllum öðrum kenn-
urum, einstaklega minnisstæður.
Eftir stúdentspróf hélt hann
áfram að hitta okkur og alltaf
var hann sami góði vinurinn sem
hafði tíma til að hlusta, fræða og
leiðbeina um lífið og tilveruna.
Þorvarður Helgason var sigld-
ur maður. Fór kornungur til
náms í Evrópu, fyrst til Ítalíu en
dvaldi lengst í Austurríki. Kom
heim eftir tæpan áratug, há-
menntaður í leikhúsfræðum og
leikstjórn. Hann markaði spor í
íslenskri leiklist, tók þátt í stofn-
un leikfélagsins Grímu og stjórn-
aði leiksýningum á vegum þess,
framúrstefnuverkum sem vöktu
athygli og umtal. Þótt hann næði
árangri í list sinni hér heima
hvarf hann aftur til náms erlend-
is og lauk doktorsprófi í leik-
húsfræðum. Rithöfundurinn í
honum varð ofan á um leið og
hann gerðist menntaskólakenn-
ari, þá fertugur.
Honum skal nú þakkað fyrir
allt og allt. Hann er kvaddur
með trega og í anda Þorvarðar
segjum við: „Was uns bleibt,
sind Liebe, Dank und Erinner-
ung.“ Innilegar samúðarkveðjur
eru sendar Hilde, konu hans,
syni og barnabörnum.
Jón Bernódusson,
Skúli Eggert Þórðarson.
Sumir kennarar verða manni
svo miklir áhrifavaldar að lífið
verður manni ekki samt eftir
kynni við þá. Þorvarður Helga-
son var mér slíkur kennari.
Ég settist hjá honum í loka-
áfanga í þýsku, eftir nokkuð ást-
laust samband mitt við það
tungumál fram að því. Hann
opnaði okkur nýja sýn og færði
manni nýjar hugmyndir. Við lás-
um ekki bara texta Stefans
Zweig úr Veröld sem var á frum-
málinu, heldur fræddi hann okk-
ur um leið um samfélagsþróun
þýskumælandi ríkja frá tíma
Bismarcks og fram til fyrri
heimsstyrjaldar. Hann gerði
meira til að sannfæra mig um
kosti jafnaðarstefnunnar um-
fram aðrar stjórnmálahreyfingar
en flestir aðrir og færði mér rök-
in fyrir mikilvægi samræðunnar
og mannúðarstefnunnar umfram
byltinguna og styrkti óbeit mína
á einsýni og öfgastefnum. Hann
sagði sögur af námi sínu í Evr-
ópu eftirstríðsáranna og þær
sannfærðu mig um mikilvægi al-
þjóðasamvinnu, opinna landa-
mæra og frelsis til orða og at-
hafna. Árangur þessara
kennsluhátta varð slíkur að ég
tók aukaáfanga í þýsku til að
verða betri í tungumálinu – og
kannski ennþá frekar til fræðast
meira og verja meiri tíma með
læriföður mínum. Síðar kennd-
um við um skeið saman við MH
og þá var jafn gefandi að eiga við
hann samræður á kennarastof-
unni og í skólastofunni fyrrum.
Þorvarður var listfengur og
þótti mikið til um allar listir –
bókmenntir, kvikmyndir og leik-
hús. Hann var vel heima í þess-
um greinum öllum og hafsjór af
fróðleik. Allt frá tíð Sókratesar
þekkjum við dæmin um kenn-
arann sem fræðir og göfgar og
stækkar um leið jafnt sjálfan sig
og nemandann og bætir við
þekkingu og innsýn beggja. Sú
list er fyrir mér öllum æðri og í
þeirri list var Þorvarður af-
burðamaður. Megi hið eilífa ljós
lýsa mínum gamla lærimeistara,
ekkju hans og fjölskyldu. Hans
mun ég ávallt minnast með ríku
þakklæti.
Árni Páll Árnason.
Þorvarður
Helgason
Elskuleg dóttir, eiginkona, móðir og amma
okkar,
ÓLÖF GUÐRÚN KETILSDÓTTIR,
Laufásvegi 60 í Reykjavík,
andaðist á Landspítalanum 15. desember.
Útför hennar verður gerð frá Laugarnes-
kirkju þriðjudaginn 27. desember klukkan 13.
.
Margrét Ingunn Ólafsd., Haraldur Ágúst Bjarnason,
Hrafn Aðalsteinn Ágústss., Joy Chang Ágústsson,
Ólafur Ágúst Haraldss., Elísabet Hulda Einarsd.,
Atli Hrafn Ólafsson, Helena Dís Ólafsdóttir.
Ástkær sambýliskona mín, móðir, systir
og amma,
DÓRA HLÍN INGÓLFSDÓTTIR
rannsóknarlögreglukona,
lést á Landspítalanum, Fossvogi,
fimmtudaginn 22. desember.
.
Erlingur Kristjánsson,
Sigrún Helga Lund, Jóhanna Guðmundsdóttir,
Svanhvít Eygló Ingólfsdóttir, Sigrún Ingólfsdóttir
og barnabörn.
Við þökkum auðsýnda samúð og hlýhug
vegna andláts elskulegs föður okkar,
tengdaföður og afa,
RAFNS INGÓLFS JENSSONAR
verkfræðings.
Sérstakar þakkir til lækna og starfsfólks
Landspítala, deildar 13 G og deildar 11E,
fyrir einstaka umönnun.
.
Auður Rafnsdóttir, Peder Langelund Pedersen,
Herdís Björg Rafnsdóttir, Þorsteinn G. Gunnarsson,
Vala Dögg, Louisa, Mikkel Andri,
Rafn Viðar og Gunnar Smári.
Innilegar þakkir fyrir auðsýnda samúð og
vinarhug vegna andláts og útfarar
HULDU ÞÓRARINSDÓTTUR,
Tjarnarlundi 12b,
Akureyri.
Sérstakar þakkir til starfsfólks
Skógarhlíðar, öldrunarheimilinu Hlíð, fyrir
einstaka alúð og umhyggju.
.
Ari Halldórsson,
Gyða Þuríður Halldórsdóttir, Jón Ragnarsson,
og barnabörn.
ÓÐINN PÁLSSON
frá Stóru-Völlum, Landsveit,
lést á hjúkrunarheimilinu Lundi 14. desem-
ber. Útförin fer fram frá Aðventkirkjunni í
Reykjavík miðvikudaginn 28. desember
klukkan 13.
Jarðsett verður í Skarðskirkjugarði.
.
Kirkja sjöunda dags aðventista á Íslandi.
Hafið hugheila þökk fyrir auðsýnda samúð,
hlýhug og vinarþel við andlát og útför
elskulegrar móður okkar, tengdamóður,
ömmu og langömmu,
KRISTÍNAR G. JÓNSDÓTTUR
ljósmóður, Ísafirði.
Það er ómetanlegt að eiga góða að.
Minningin lifir. Við óskum ykkur gleðilegra
jóla og farsæls nýs árs.
.
Þórhildur Oddsdóttir, Jónatan Hermannsson,
Örnólfur Oddsson, Védís H. Ármannsdóttir,
Jón H. Oddsson, Martha Ernstdóttir,
Gunnar Oddsson, Sólveig S. Guðnadóttir,
Bára Elíasdóttir, Óskar Ármannsson,
barnabörn og barnabarnabörn.
Morgunblaðið birtir minning-
argreinar endurgjaldslaust
alla útgáfudaga.
Skil | Þeir sem vilja senda Morg-
unblaðinu greinar eru vinsamlega
beðnir að nota innsendikerfi
blaðsins. Smellt á Morgunblaðs-
lógóið í hægra horninu efst og við-
eigandi liður, „Senda inn minning-
argrein,“ valinn úr
felliglugganum. Einnig er hægt
að slá inn slóðina www.mbl.is/
sendagrein
Skilafrestur | Ef óskað er eftir
birtingu á útfarardegi verður
greinin að hafa borist eigi síðar en
á hádegi tveimur virkum dögum
fyrr (á föstudegi ef útför er á
mánudegi eða þriðjudegi).
Þar sem pláss er takmarkað getur
birting dregist, enda þótt grein
berist áður en skilafrestur rennur
út.
Lengd | Minningargreinar sem
birtast í Morgunblaðinu séu ekki
lengri en 3.000 slög. Ekki er unnt
að senda lengri grein. Lengri
greinar eru eingöngu birtar á
vefnum. Hægt er að senda ör-
stutta kveðju, HINSTU
KVEÐJU, 5-15 línur. Ekki er
unnt að tengja viðhengi við síð-
una.
Formáli | Minningargreinum
fylgir formáli sem nánustu að-
standendur senda inn. Þar koma
fram upplýsingar um hvar og hve-
nær sá sem fjallað er um fæddist,
hvar og hvenær hann lést og loks
hvaðan og klukkan hvað útförin
fer fram. Þar mega einnig koma
fram upplýsingar um foreldra,
systkini, maka og börn.
Minningargreinar