Fréttablaðið - 25.03.2017, Síða 90

Gu n n a r G u ð b j ö r n s s o n óperusöngvari og Snorri Sigfús Birgisson píanó­
leikari flytja Vetrarferð Schuberts
í Hannesarholti í dag klukkan 17.
„Þetta er eitt áhrifamesta verk tón­
bókmenntanna, fullt af fegurð og
trega,“ segir Gunnar. „Ljóðmæl­
andinn, Wilhelm Müller, fjallar
um óendurgoldna ást og vonleysi
og það sem gerir verkið svo til­
finningaríkt er að bæði Müller og
Schubert skrifa Vetrar ferðina á
sínum lokametrum, þeir eru báðir
að ljúka sinni ferð og það finnst í
gegn.“
Gunnar kveðst hafa flutt Vetrar­
ferðina með Jónasi Ingimundarsyni
píanóleikara árið 2000 og ári síðar í
hljómsveitarútsetningu Hans Zen­
der í París með Orchestre National
d’Ile de Paris. Þá hafi hann flakkað
með verkið í borgirnar kringum
París.
„En mig langaði alltaf að syngja
Vetrarferðin – verk fullt af fegurð og trega
Snorri og
Gunnar hafa
æft Vetrar-
ferðina frá
því á síðasta
hausti, hér
heima hjá
Snorra.
Fréttablaðið/
GVa
Sjóður Odds Ólafssonar
Til úthlutunar eru styrkir til:
(a) Rannsókna á fötlun og fræðslu um hana, og
(b) Rannsóknarverkefna á sviði öndunarfærasjúk-
dóma og fræðslu um þá. Styrkfjárhæðir nema
100–300 þúsund krónum á hvert verkefni
sem valið verður.
Umsóknarfrestur er til og með 10. apríl 2017.
Úthlutað verður úr sjóðnum á fæðingardegi Odds
Ólafssonar, fyrsta yfirlæknis á Reykjalundi,
þann 26. apríl 2017.

Umsóknir sendist á netfangið oddssjodur@sibs.is.
það aftur og til þess skapaðist tæki­
færi þegar við Snorri byrjuðum að
vinna saman á síðasta ári í Söng­
skóla Sigurðar Demetz, þá fórum
við að taka lag og lag.“
Flutningurinn tekur klukkutíma
og korter og er án hlés, að sögn
Gunnars. „Það krefst talsverðs
styrks að syngja 24 lög með fullri
einbeitingu í beinni línu við áheyr­
endur en æfingarnar hafa gengið
mjög vel.“ – gun
Konkretljóð er í raun og veru ljóð sem er sett upp á myndrænan hátt og merking orðanna rifin í sundur. Það er ekki lengur
einblínt á hið táknræna í tungumál­
inu heldur hið myndræna,“ segir
Vigdís Rún Jónsdóttir, sýningar­
stjóri sýningarinnar Bókstaflega sem
verður opnuð í Hafnarborg kl. 15 í
dag. Á sýningunni getur að líta úrval
konkretljóða á Íslandi frá 1957 allt til
samtímans í aðalsal safnsins.
Vigdís Rún segir að Dieter Roth
hafi komið með þetta til landsins
þegar hann flutti hingað árið 1957.
„Hann var þá búinn að vera á meðal
upphafsmanna konkretljóða í heim­
inum en fyrst eftir að hann kom
hingað þá var þetta bara lítil kreðsa
í kringum hann. Dieter Roth og Einar
Bragi stofnuðu fljótlega Forlag ED og
þar lögðu þeir áherslu á að gefa út
framúrstefnuleg rit, bókverk og ljóð.
Þetta var mikil nýjung á þessum tíma
og í raun algjört jaðarfyrirbæri hér
heima. En í þessu forlagi gáfu þeir út
sín eigin verk og einnig verk eftir Sig­
ríði Björnsdóttur sem var eiginkona
Dieters á þessum tíma, auk nokkurra
erlendra höfunda. Við erum með verk
úr þessari útgáfu á sýningunni, til að
mynda áður ósýnd konkretljóð eftir
Einar Braga og einnig bókverk eftir
bæði hann og Dieter. Svo erum við
líka með grein úr Birtingi frá 1962
þar sem Einar Bragi fjallaði um kon­
kretljóðlistina sem er mjög forvitnileg
lesning.“
Vigdís Rún segir að kynslóðin sem
Ég vil víkka út hugtakið og leiða þessi verk saman
Vigdís rún
Jónsdóttir
innan um verk
á sýningunni
bókstaflega sem
verður opnuð
í Hafnarborg í
dag.
Fréttablaðið/GVa
tók svo við hafi í raun þróað formið
á allt annan hátt. „Næsta kynslóð fór
að taka ljóðið af blaðinu og setja það
á ljósmyndir og fundna hluti á borð
við kommóður og klukkur, skúlptúra,
innsetningar og fleira. Þannig að hug­
takið ljóð var tekið mun lengra og í
raun má rekja þessa þróun til Fluxus­
hreyfingarinnar. Magnús Pálsson var
fyrstur á ferðinni af þessari kynslóð,
en hann var náinn vinur Dieters, og
síðan komu bræðurnir Sigurður og
Kristján Guðmundssynir og síðan
Guðbergur Bergsson. Við erum ein­
mitt með ótrúlega fallegt safn á sýn­
ingunni á konkretljóðum sem Guð­
bergur vann á tímabilinu frá 1969 til
1972 sem hefur ekki verið sýnt áður
nema að mjög litlu leyti árið 1971.“
En hversu virkt skyldi konkret­
ljóðið vera á listasenunni í dag? „Ég
mundi ekki segja að listamenn væru
að fást við eitthvað sem þeir tengja
sjálfir við konkretljóð. Það er frekar
Magnús
Guðmundsson
magnus@frettabladid.is
þannig að ég skilgreini það sem þeir
sem eru að fást við sem konkretljóð
og það er svona soldið hugmyndin
hjá mér – að velja verk eftir listamenn
sem ég vil skilgreina sem konkretljóð
og sýna þannig fram á að þetta hugtak
er vel nýtanlegt þó svo það hafi fallið
aðeins í gleymsku. Meira að segja
myndlistarmenn af eldri kynslóðinni
kannast ekki við hugtakið og hvað þá
þessir yngri. Þannig að ég er að velja
verk inn á sýninguna sem sýna fram á
hvernig konkretljóðið hefur þróast og
verið notað í nýja miðla allt til dagsins
í dag og hvernig hugtakið er enn vel
nýtanlegt.“
Aðspurð um viðtökur konkret­
ljóðsins hjá bókmenntaþjóðinni segir
Vigdís Rún að þetta sé vissulega fram­
úrstefnuform og að framúrstefna hafi
í raun aldrei verið ríkjandi á Íslandi.
„Janfvel enn í dag finnst mér þetta
form vera framúrstefnulegt. Þetta er í
eðli sínu jaðarform og þau skáld sem
eru að fást við þetta í dag eru t.d. að
gefa út bækur innan Meðgönguljóða
þar sem áherslan er á framúrstefnuleg
rit sem koma ekki út hjá stóru forlög­
unum. Þannig að það er enn þá verið
að vinna með formið. Af yngstu kyn­
slóðinni er það t.d. Ásta Fanney Sig­
urðardóttir sem verður með konkret
vídeóljóð og ritvélaljóð sem hún
gerði án þess að hafa hugmynd um
það hvernig hún ætti að skilgreina
þessi verk. Þegar ég sá þetta þá sagði
ég henni að þetta væru klárlega kon­
kretljóð og hún var svo ánægð að það
væri hægt að skilgreina verkin. Ég
held einmitt að mörg þessara verka
sem byggja á stöfum og tungumál­
inu sé erfitt að skilgreina og því vil ég
víkka út hugtakið og leiða þessi verk
saman innan þess.“
Vigdís Rún hefur verið að vinna
að meistaraprófsritgerð í listfræði
um konkretljóðið og komu þess til
Íslands í listfræðilegu samhengi.
„Það merkilega við þetta er að þetta er
bókmenntaform og það er fjallað um
þetta í bókmenntasögunni en á mjög
takmarkaðan hátt af því að konkret­
ljóð byggjast ekki aðeins á málrænni
greiningu heldur einnig myndrænni.
Innan listasögunnar er hvergi minnst
á þetta hugtak þó svo að meirihluti
þeirra sem hafa fengist við þetta séu í
raun myndlistarmenn og það kveikti
áhuga minn á þessu fyrirbæri. Fyrir
mér er það einn og sami hluturinn
hvernig maður upplifir myndlist og
ljóð og þessi ljóð byggjast á mynd­
rænni uppsetningu og hafa því fallið
á milli forma.“
Bókstaflega er
yfirskrift sýningar
sem opnuð verður
í Hafnarborg í dag.
Vigdís Rún Jóns-
dóttir leiðir saman
kynslóðir íslenskra
konkret ljóða og
skoðar þróunina.
Þannig að ég eR að
VelJa VeRk inn á
sýninguna sem sýna fRam á
HVeRnig konkRetlJóðið
HefuR ÞRóast og VeRið
notað í nýJa miðla allt til
dagsins í dag og HVeRnig
Hugtakið eR enn Vel nýtan-
legt.
2 5 . m a r s 2 0 1 7 L a U G a r D a G U r50 m e n n i n G ∙ F r É T T a B L a ð i ð
menning
2
5
-0
3
-2
0
1
7
0
4
:2
5
F
B
1
0
4
s
_
P
1
0
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
9
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
0
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
C
8
4
-F
6
3
0
1
C
8
4
-F
4
F
4
1
C
8
4
-F
3
B
8
1
C
8
4
-F
2
7
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
B

F
B
1
0
4
s
_
2
4
_
3
_
2
0
1
7
C
M
Y
K