Morgunblaðið - Sunnudagur - 25.06.2017, Blaðsíða 10

10 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 25.6. 2017
VETTVANGUR
Mér þóttu það góðar fréttirþegar menntamálaráð-herra kynnti verkáætlun
um máltækni fyrir íslensku á kom-
andi árum. Fram kom að áætlunin
hefði verið í smíðum frá haustinu
2016 og hefur því notið stuðnings
tveggja menntamálaráðherra, en
vinna hins vegar hvílt á herðum
færustu íslenskumanna og kunn-
áttufólks í tækni og samskiptaferl-
um. Hugsunin er sú að nota megi
íslensku í öllum tækjabúnaði og í
hugbúnaði stærstu tæknifyrirtækja
heims.
Þarna sýna íslensk stjórnvöld
framsýni og vilja til að taka á
vanda sem er mjög raunverulegur.
Nýlega heyrði ég tvo íslenska
drengi tala saman – á ensku. Það
var þeim fullkomlega áreynslulaust
enda aldir upp í enskumælandi
tölvuheimi. En um leið og enskan
var drengjunum ungu áreynslulaus
þá heyrðist mér þeim vefjast tunga
um tönn þegar þeir ætluðu að
bregða sér yfir á íslenskuna.
Er þessi þróun ef til vill í góðu
lagi? Það finnst
mér ekki og hef
ég stundum tínt
til röksemdirnar
á þessum vett-
vangi. Og sem
betur fer er ég
ekki einn um þá
afstöðu. Nú sýna
stjórnvöldin vilja
sinn í verki, og
áður gáfu Sam-
tök atvinnulífsins
fyrirheit um átak
til varnar og
sóknar fyrir ís-
lenska tungu.
Útvarps- og
sjónvarpsfjölmiðlar sýna sumir lofs-
vert framtak hvað þetta varðar og
á RÚV sérstaklega lof skilið.
En eitt vantar og það er að
stimpla þessi viðhorf inn í heila-
forrit atvinnulífsins. Þrátt fyrir
góðan ásetning SA og hins gal-
vaska framkvæmdastjóra þar á bæ,
þá eru liðsmennirnir staddir ein-
hvers staðar úti í móa eða mýri.
Það var einmitt í Vatnsmýrinni í
Reykjavík sem Flugfélag Íslands
hélt til. Það er nú liðin tíð. Í stað
þess er komið eitthvað sem heitir
Iceland connect. Forsvarsmenn fyr-
irtækisins sögðu að þetta væri
nauðsynleg nafnbreyting og auk
þess bráðsnjöll. Connect væri
enska orðið fyrir að tengja og far-
þegar færu í undirmeðvitundinni að
tengja við allt mögulegt, náttúruna
og valkosti í ferðaþjónustu. Ég held
þeir hafi ekki nefnt íslenska menn-
ingu. Enda náttúrlega óþarfi ef við
kunnum að connecta á ensku.
Sú var tíðin að kappkostað var að
útlendingar sem hingað kæmu til
starfa og langdvalar lærðu íslensku.
Það tók þá mislangan tíma enda að-
stæður mismunandi. En yfirleitt
skorti ekki viljann fremur en hjá
okkur þegar við leitum út fyrir
landsteinana. Þá reynum við að
ganga inn í það málumhverfi sem
þar er ríkjandi. Og enn er það nú
svo þrátt fyrir alla túristana að við
viljum flest geta talað íslensku í
verslunum og veitingastöðum hér á
landi. Við höfum skilning á því að
nýaðkominn einstaklingur geti ekki
talað málið frá fyrstu stundu. En
hann getur fljót-
lega lært að
segja gjörið svo
vel og takk. Í
Bónus er búið að
kenna öllum að
segja „poka?“
með spurnartón,
þegar við-
skiptavinurinn
gerir upp inn-
kaupin.
Á vönduðum
veitingastað í
fögru umhverfi
við þjóðveginn
komst ég að
raun um að eng-
inn á staðnum talaði íslensku. Það
var afsakanlegt. Verra var að eng-
inn sýndi minnstu tilburði til þess
eða löngun.
Niðurstaðan er þessi: þrjú
hundruð þúsund manna þjóð ver
ekki tungu sína áreynslulaust
hversu litrík, skemmtileg, ylhýr og
ástkær sem hún kann að vera.
Þetta skildu fyrri kynslóðir og var
verkefni þeirra þó auðveldara en
nú. Sérstaklega vegna þess að
margir þeirra sem þá stóðu í far-
arbroddi eru komnir á heybrókina
og óttast að vera kenndir við þjóð-
legan útúrboruhátt ef þeir grípa til
varna fyrir íslenska tungu og
menningu.
En nú á semsagt að taka til
hendinni í vélbúnaðinum og ber að
fagna því. En eftir stendur að
breyta hugarfarinu hjá ýmsum lyk-
ilaðilum í atvinnurekstrinum. Þetta
gæti þó reynst þrautin þyngri því
sennilega er erfiðara að breyta
heilabúi í manni en hugbúnaði í vél.
Hugbúnaður og heilabúnaður
’Nýlega heyrði ég tvoíslenska drengi talasaman – á ensku. Það varþeim fullkomlega
áreynslulaust enda aldir
upp í enskumælandi
tölvuheimi. En um leið og
enskan var drengjunum
ungu áreynslulaus þá
heyrðist mér þeim vefjast
tunga um tönn þegar þeir
ætluðu að bregða sér yfir
á íslenskuna.
Úr ólíkum
áttum
Ögmundur Jónasson
ogmundur@althingi.is
Morgunblaðið/Golli
Miklar umræður sköpuðust á
Twitter um stefnumótaforritið
Tinder. Þáttastjórnandinn Steiney
Skúladóttir tísti: „Tinder er eins
og að dorga í
drullupolli.“ Var
Steineyju bent á
það af þeim sem
notað hafa Tinder
erlendis, svo sem í
Kaupmannahöfn, að Tinder væri
sérstaklega slæmt á Íslandi, hægt
væri að skemmta sér konunglega á
því erlendis. Steiney bætti þá við:
„Danska tinder er eins og nammi-
land með bara uppáhalds namminu
þínu.“
Guðmundur Andri Thorsson
rithöfundur skrifaði á Facebook:
„Eitt er nú að bjórframleiðendur
skuli brjóta lög með því að auglýsa
varning sinn í tíma og þó einkum
ótíma. Markviss lögbrot grafa undan
virðingu fyrir lögum og naga stoðir
samfélagsins. En svo er hitt: hversu
óbærilega ábúðarmiklar og alvöru-
þrungnar og hátíðlegar þessar aug-
lýsingar eru. Egilsgulli, sem mig
minnir að sé frekar tíðindalítill bjór,
er í löngu og skrúðmiklu máli, með
wagnerískum kvikmyndatónlist-
areffektum, líkt við
„stórbrotið lista-
verk“. Erum við
karlmenn virkilega
svona?“
Fréttir af rún-
stykki með skinku
og osti, verðlögðu
á 1.190 krónur á kaffihúsinu á
Gamla Bauk á Húsavík vöktu hörð
viðbrögð í vikunni, meðal annars frá
framkvæmdastjóra Samtaka ferða-
þjónustunnar. Síðar sagði eigandi
kaffihússins að þetta væru í raun
ekki rúnstykki heldur ciabatta-
brauð með meiru á en skinku og
osti sem útskýrði hátt verðlag.
Kristjana Guðbrandsdóttir
blaðamaður skrifaði á færslu eftir þá
frétt:
„Þetta minnir mig á sögu úr
ónefndu bakaríi í ónefndum bæ.
Músagangur í bakaríinu og einn við-
skiptavina kom óhress í bragði með
tebollu og sagði: Það er músaskítur í
þessu! Þá tók bakarinn tebolluna og
stakk henni upp í sig og sagði: Nei,
þetta er rúsína!“
Brynjar Níels-
son þingmaður
skrifaði á Face-
book: „Alltaf jafn
fróðlegt og upplýs-
andi að lesa um-
fjöllun prentmiðla um störf og mæt-
ingar alþingismanna í nefndum
alþingis. Nýlega las ég að ég hafi ver-
ið með fullkomna mætingu í efna-
hags- og viðskiptanefnd en mætingin
slægleg í stjórnskipunar- og eftirlits-
nefnd síðustu vikur þingsins. En
blaðabarnið var auðvitað búið að
gleyma því að helst mátti ég ekki
sjást á svæðinu þegar málefni Ólafs í
Samskipum var til meðferðar í
nefndinni og alls ekki þegar Lands-
réttarmálið bar á góma. Svo var ég
sakaður um slugs fyrir að hafa ekki
afgreitt einhver þingmannafrumvörp
úr nefndinni. Það
hefur ekki hingað
til verið talið merki
um slugs að af-
greiða ekki frum-
vörp úr nefnd
nema þau séu tæk
til afgreiðslu í þingsal. Þetta er því
ekki slugs heldur vönduð vinnu-
brögð stjórnskipunar- og eftirlits-
nefndar. Er ekki kominn tími til að
einhver ritstýri þessum miðlum?“
Össur Skarphéðinsson svaraði
að bragði: „Það vantaði amk. ekki
upp á mætinguna hjá fyrrv. formanni
Lögmannafélagsins í þingsal - og
fannst sumum að hann mætti gjarn-
an eyða meiri tíma utan salar en inn-
an!“
AF NETINU
Frá
morgni
líkama
og sál
fyrir alla
fjölskylduna í
þínu
hverfi t i l kvölds
Sími: 411 5000 • www.itr.is
Fyrir
líkama
Laugarnar í Reykjavík