Morgunblaðið - 01.07.2017, Síða 10

10 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 1. JÚLÍ 2017
STANGVEIÐI
Einar Falur Ingólfsson
efi@mbl.is
Laxveiðimenn eru víða lukkulegir á
bökkum ánna þessa dagana. Veiði
hefur nú hafist í þeim flestum og farið
vel af stað; virðist meira hafa gengið
af stórlaxi í árnar en margir spáðu og
þá hafa smálaxagöngur mætt úr hafi
síðustu daga. Veiði hófst til að mynda
í vikunni á efsta svæði Stóru-Laxár í
Hreppum, því fjórða, og muna menn
ekki betri opnun þar; 40 löxum var
landað á fimm vöktum á stangirnar
fjórar.
„Laxinn var orðinn vel dreifður
þarna upp frá og flestir sem veiddust
voru á bilinu 80 til 85 cm. Þá voru þrír
smálaxar af þessum 40, sem þykir
gott þegar þeir mæta á þessum tíma.
Sá stærsti sem veiddist var 96 cm og
enn stærri sáust en tóku ekki, eins og
gengur,“ sagði Jóhann Davíð Snorra-
son, sölustjóri hjá Lax-á.
Þá hófst veiði í gærmorgun á svæð-
um I og II á Stóru-Laxá og var fjór-
um löxum landað. Það var mikið líf og
missti Árni Baldursson til að mynda
sjö og þar af einn „risa“ sem sleit hjá
honum. Veiði hefst á þriðja svæðinu í
ánni síðdegis í dag.
„Við höfum farið mjög vel með ána
síðan við tókum hana á hana á leigu
og ætli það sé ekki að skila sér svona
vel. Við erum með sleppiskyldu á öll-
um laxi á fjórða svæði en taka má
einn smálax á stöng á dag á neðri
svæðunum,“ sagði Jóhann Davíð.
Góðar fréttir berast líka úr ánum á
Vesturlandi, til að mynda úr Grímsá í
Borgarfirði. Þar hefur nú verið veitt í
viku og um 150 löxum þegar landað á
sex stangir. „Það er mjög fín byrjun
og alls staðar fiskur, hann er meira að
segja kominn upp í Tunguá,“ sagði
Haraldur Eiríksson hjá Hreggnasa.
Hann segir byrjunina í Grímsá
hafa verið frábæra, opnunarhollið
fékk 79 en ekki var mikið af lúsugum
fiski þar á meðal. Þá róaðist aðeins og
lítið var að ganga af laxi „en það
breyttist í gær. Þá fór að hellast inn
fiskur og ekki bara í Grímsá heldur
líka í Laxá í Kjós og Laxá í Dölum.
Hann er að mæta aðeins á eftir stóra
straumnum í vikunni. Vaktin í morg-
un var góð í öllum þremur ánum,“
sagði Haraldur í gær.
Opnunarhollið í Laxá í Dölum
veiddi líka afar vel. „Þeir lönduðu 25
stórlöxum á fjórar stangir. Í morgun
helltist svo smálax inn á neðsta svæð-
ið og Matarpollarnir fylltust, það var
fyrsta smálaxagangan þar en það er
mikið af stórum fiski í ánni í ofanálag,
sem er frábært. Þetta lítur því vel
út,“ sagði Haraldur.
Hann bætir við að lax hafi verið
mættur snemma í árnar en það sé
ekki sjálfgefið að opnunarhollið í Döl-
unum fái 25 stórlaxa, áin sé þekkt
sem síðsumarsá en þetta sé nú annað
sumarið sem veiði þar byrjar svo vel.
Samkvæmt hinum vikulegu veiði-
tölum á Angling.is, hefur mest veiðst í
Þverá og Kjarrá en á miðvikudag
höfðu 408 verið færðir til bókar á 14
stangir. 391 hafði veiðst í Norðurá en
athygli vekur að við Urriðafoss höfðu
veiðst 365 á tvær stangir en þar er
kvóti fimm laxar á stöng.
Ljósmynd/Kristinn Ágúst Ingólfsson
Væn John Harris frá Wales lukkulegur með 84 sentimetra nýrunna hrygnu við Klöppina í Ytri-Rangá í gær.
„Mjög fín byrjun
og alls staðar fiskur“
 Fjörutíu laxa opnun í Stóru-Laxá  Frábært í Grímsá
Birt með leyfi Lax-á.
Góð byrjun Árni Baldursson glímdi í gærmorgun við lax í hinum fornfræga
hyl við Bergsnös í Stóru-Laxá. Fjórir náðust á fyrstu vakt á svæðum I & II.
Vilhjálmur A. Kjartansson
vilhjalmur@mbl.is
Lyfið Spinraza hefur ekki enn fengið
markaðsleyfi á Íslandi og lyfja-
greiðslunefnd hefur ekki fengið um-
sókn um innleiðingu eða greiðslu-
þátttöku þess en lyfið er nýtt
líftæknilyf ætlað til meðhöndlunar
við ákveðinni gerð taugahrörnunar-
sjúkdóms (SMA) sem tengist
SMN1-genastökkbreytingu. SMA
(spinal muscular atrophy) er ein
helsta erfðafræðilega orsök ung-
barnadauða.
Samkvæmt svari Óttars Proppé
heilbrigðisráðherra á Alþingi við
fyrirspurn Svandísar Svararsdóttur,
þingmanns Vinstrihreyfingarinnar –
græns framboðs, er Spinraza ekki á
forgangslista Landspítala yfir inn-
leiðingu nýrra lyfja.
Ekki lækning
Ásthildur Jóna Guðmundsdóttir
formaður FSMA á Íslandi, sem er
félag aðstandenda og einstaklinga
sem haldnir eru SMA-sjúkdómnum,
segir lyfið ekki vera lækningu en það
veiti öllum þeim haldnir eru sjúk-
dómum von um aukin lífsgæði.
„Hér er um að ræða fyrsta lyfið
sem verkar gegn sjúkdómnum og
því mikilvægt að hafin sé innleiðing
á því sem fyrst á Íslandi,“ segir Ást-
hildur en nú þegar hefur það verið
innleitt í flestum löndum Evrópu og
í Bandaríkjunum.
Í svari ráðherra segir að ekki hafi
komið fram áreiðanlegar upplýs-
ingar um að lyfið lækni þennan um-
rædda taugahrörnunarsjúkdóm en í
klínískum rannsóknum hefur komið
fram að lyfið geti hægt á framgangi
sjúkdómsins. Þá er kostnaðurinn
gífurlegur og getur hlaupið á tugum
milljóna á ári fyrir hvern sjúkling.
Sé miðað við kostnað í Bandaríkj-
unum myndi ársskammtur fyrir einn
einstakling kosta um 75 milljónir
króna.
Ásthildur segir ekki enn liggja
fyrir hver kostnaðurinn verði en
bendir á að fyrst og fremst geti lyfið
bjargað lífi og bætt lífsgæði þeirra
sem þjást af sjúkdómnum.
Nýtt lyf ekki
á forgangslista
 Fyrsta og eina lyfið sem verkar
á taugahrörnunarsjúkdóminn SMA
Morgunblaðið/Þórður
Kostnaður Lyfið Spinraza er eitt
dýrasta lyf í heiminum í dag.
Guðrún Erlingsdóttir
ge@mbl.is
Rannsóknarsetur um smáríki við
Háskóla Íslands fékk verkefnastyrk
frá NATO. Styrkurinn er ætlaður til
rannsókna á smáríkjum í breyttu ör-
yggisumhverfi.
Styrkurinn sem veittur er í
fyrsta skipti nemur 2400 evrum sem
samsvarar rúmum 2,8 milljónum
króna. Styrkurinn er ætlaður í tvö
rannsóknarverkefni á sviði varn-
armála, utanríkisstefnu og áskoranir
smáríkja í breyttu alþjóðlegu örygg-
isumhverfi.
Margrét Sela, verkefnastjóri
hjá Alþjóðamálastofnun, Háskóla Ís-
lands segir nauðsynlegt að rannsaka
hvernig öryggismál hafa breyst og
hvernig þær breytingar komi við
smáríki innan NATO. Skoðað verður
hvernig þau geta best mótað stefnu
sína í utanríkis- og öryggismálum.
Smáríki í Austur-Evrópu, Eyjaálfu,
Mið-Austurlöndum og Norður-
Afríku verða einnig skoðuð,“ segir
Margét Sela og bætir við að sam-
starf sé við Háskóla í Vilníus, í
Washington og á Nýja-Sjálandi.
Meistaranemar, doktorar og
nýdoktorar komu til greina sem
styrkþegar en umsóknarfrestur
rann út í gær. Fyrsta ráðstefnan um
öryggismál smáþjóða var haldin á
Nýja Sjálandi 3. og 4. júní. Þar hélt
Baldur Þórhallsson, sem leiðir verk-
efnið, erindi um Trump og smáríki í
Evrópu. Sumarið 2018 verður stór
ráðstefna um öryggismál smáríkja
haldin á Íslandi.
NATO veitir verkefnastyrk
til Háskóla Íslands
Morgunblaðið/Kristinn
Öryggismál Rannsókn á öryggi
smáríkja í breyttu alþjóðaumhverfi.
 Ætlaður til að
rannsaka öryggis-
mál smáríkja
Viðtölum sálfræðinga hjá Heilsu-
gæslu höfuðborgarsvæðisins fjölgaði
um ríflega 44% frá því sem var árið á
undan og hefur það orðið til að stytta
biðlista talsvert og biðtíma um marga
mánuði. Síðastliðið haust voru komn-
ir sálfræðingar á allar 15 heilsu-
gæslustöðvarnar og þjóna börnum og
unglingum til 18 ára aldurs.
Alþingi samþykkti vorið 2016
stefnu og aðgerðaáætlun í geðheil-
brigðismálum til fjögurra ára. Þar er
m.a. sett fram markmið um að fólk
geti fengið meðferð og stuðning sál-
fræðinga á heilsugæslustöðvum
vegna algengustu geðraskana, svo
sem þunglyndis og kvíðaraskana.
Næst verði aukin sálfræðiþjónusta
fyrir þá sem eru eldri, og byrjað verð-
ur á ungu fólki 18-30 ára þar sem
brýn þörf sé á að geta boðið einstak-
lingsmeðferð, skv. vef stjórnarráðs-
ins.
Agnes Agnarsdóttir, fagstjóri sál-
fræðiþjónustu Heilsugæslu höfuð-
borgarsvæðisins, telur, skv. frétt á
heimasíðu heilsugæslunnar, að full-
orðnir einstaklingar með vægt eða
miðlungs alvarlegt þunglyndi eða
kvíða eigi að geta leitað til heilsu-
gæslunnar með sín mál.
ernayr@mbl.is
Styttri biðtími eftir
sálfræðiþjónustu
 Börn og ungmenni látin ganga fyrir