Morgunblaðið - 04.07.2017, Blaðsíða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4. JÚLÍ 2017
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Afstaðan tilsamkyn-hneigðra og
þá ekki síst til
borgaralegra rétt-
inda þeirra hefur
breyst undrahratt á Vest-
urlöndum, sem fram undir þetta
hafa verið kölluð hinn kristni
hluti heimsins. Annars staðar er
ennþá litið svo á að um valkvætt
hegðunarvandamál sé að ræða
og því megi draga samkyn-
hneigt fólk fyrir dómara og fella
á það refsingar, jafnvel ægileg-
ar. Og á jaðri slíkra samfélaga
gerir skrílsréttarfar stundum
út um slíka hluti.
Langt fram eftir síðustu öld
tóku refsilög á Vesturlöndum
iðulega til samkynhneigðar en
víða var hætt að beita slíkum
lögum áður en bókstafurinn var
afnuminn. Sjálfsagt kemur að
því að gleðigöngur verði úr sög-
unni. Þær voru öðrum þræði, og
kannski einkum, baráttutæki
fyrir jafnrétti fólks. Hér á landi
og víðar hefur sigur unnist. Það
er ekki langt síðan „fyndnir
menn“ slógu um sig með
hommabröndurum og dátt var
hlegið. Það er nánast alveg búið.
Ekki vegna þess að pólitískur
rétttrúnaður þaggaði niður í
brandarakörlum. Brandararnir
voru ekkert fyndnir lengur. Það
þurfti að útskýra fyndnina og
það er ígildi dánarvottorðs.
Viðurkenning réttinda hefur
gengið fram í þekktum skref-
um. Stundum var það gert tor-
tryggilegt að einhverjir tefldu
fram rökum gegn tilteknum við-
bótarskrefum. En það var skyn-
samlegt að ná fram áföngum á
tiltölulega skömmum tíma
fremur en þvinga þá fram á að-
eins skemmri tíma.
Langflestum þótti fljótt sann-
gjarnt að samkynhneigð pör
fengju ekki aðeins þjóðfélags-
legan frið fyrir sínu sambúð-
arformi, heldur einnig lagalega
umgjörð á borð við þá sem
gagnkynhneigðum pörum
býðst. Það vafðist aðeins fyrir
stærri hópi að samþykkja að
eðlilegt væri að samkynhneigt
fólk fengi að ættleiða börn.
Ýmsir töldu nauðsynlegt að
fram færi vönduð umræða þar
sem horft væri til velferðar
barna áður en þeir gætu fallist á
þetta atriði. Norðurlöndin voru
mjög framarlega í hópi vest-
rænna þjóða sem afgreiddu svo
þennan þátt ágreiningslítið og
án eftirkasta.
Einn síðasti þátturinn snerist
um kirkjulegan og trúarlegan
þátt málsins. Hann var stundum
sóttur af óþörfum ákafa, og látið
eins og aðeins eitt sjónarmið
væri boðlegt. Fæst mál eru
þannig vaxin. Þessi þáttur er
ekki átakamál á Íslandi lengur.
Kristnar kirkju-
deildir eru ekki ein-
ar um trúarlega
þáttinn í landinu
lengur. Ekki hefur
verið hávaði hér um
það, að ekki eigi að heimila
starfsemi íslamskra safnaða
nema þeir leiði glaðbeittir sam-
kynhneigð pör í hjónabönd. Þeir
sem sótt hafa að einstökum
prestum sjá ekki tvískinnung
sinn.
En þetta er rætt hér vegna
nýlegrar afgreiðslu í þýska
ríkisþinginu á lögum sem heim-
ila að gefa samkynhneigt fólk
saman í hjónaband. Flestir
héldu vísast að þetta væri löngu
afgreitt mál í Þýskalandi.
Flokkur Merkel kanslara sam-
þykkti formlega að þingmenn
hans þyrftu ekki lengur að lúta
flokksleiðsögn varðandi þetta
mál. Margir urðu hissa þegar
Merkel kanslari greiddi sjálf at-
kvæði gegn breytingunni og
varð undir í þinginu, sem er
sjaldgæft.
Sérkennilegt er að sjá skýr-
ingar þekktra greinenda á því,
hvers vegna kanslarinn sagði
nei. Lögð er höfuðáhersla á að
það hafi hún gert þar sem hún
sé prestsdóttir. (Það er Theresa
May líka.) En eins og Merkel er
vani gerði hún grein fyrir því
hvers vegna hún hefði sam-
þykkt að samkynhneigð pör
mættu að lögum taka upp sam-
búð með þeim réttindum og
skyldum sem fylgja og einnig að
ættleiða börn, en segði nú nei
við hjónabandi þeirra. Það hafði
ekkert að gera með prestinn
pabba hennar. Merkel benti á
að í stjórnarskrá Þýskalands
væri tekið fram með afdráttar-
lausum hætti að aðeins mætti
gefa saman karl og konu í
hjónaband. Kanslarinn gæti
ekki gengið gegn stjórnarskrá
Þýskalands.
Eftir þetta vekur mun meiri
athygli að meirihluti þýska
þingsins skyldi greiða atkvæði
með lögum sem stríða gegn
ákvæðum stjórnarskrár lands-
ins. Spurningin, sem við blasir,
er sú, hvers vegna ekki var
ákveðið að breyta þessu ákvæði
stjórnarskrárinnar. Það er ekki
bara á Íslandi þar sem ýmsir
hópar, og þá ekki síst á vinstri
kanti stjórnmálanna, telja það
allra meina bót að breyta
stjórnarskránni, jafnvel koll-
varpa henni. En iðulega er það
fólk úr þeim sama hópi sem vill
ekkert gera með þau ákvæði
stjórnarskrárinnar sem passa
ekki fyrir það í einstökum til-
vikum. Lausung af því tagi er
vart boðleg fyrir nokkurn, en þó
síst fyrir þá sem líta á stjórn-
arskrár þjóða sem beittasta
byltingarvopn nútímans.
Kanslaranum gerð
upp sjónarmið sem
ekki er fótur fyrir}
Prestsdóttir
virðir stjórnlög
É
g man þegar ég var unglingur og
pabbi var undir stýri fékk hann
alltaf að ráða hvað var í útvarp-
inu. Ef það voru ekki fréttir var
það sinfóníutónlist sem glumdi
úr hátölurum í stóra ameríska kagganum og
oftar en ekki fylgdi með kennslustund í klass-
ískum tónlistarfræðum. Syfjaður unglingurinn
umbar þetta en öll viskan fór fyrir ofan garð og
neðan, enda vildi ég þá hlusta á U2, Bowie, Bob
Marley og Pink Floyd en ekki þetta ískur í fiðl-
um. Þessar bílferðir úr Garðabænum niður í
miðbæinn gátu því verið nokkuð kvalafullar.
Nútíma klassíkin var verst. Þá var nú Mozart
skárri.
Ég lifði þetta tímabil af þar til ég fékk sjálf
bílprófið og gat ráðið tónlistinni, þó ekki endi-
lega í stofunni heima. Þetta tónlistaruppeldi
pabba bar lítinn árangur (ekki frekar en skákuppeldið og
golfkennslan) og hlusta ég nær aldrei á klassíska tónlist í
dag, þó að ég sé komin langt yfir aldurinn sem pabbi var á
forðum daga í kagganum.
Síðar fór ég þó að kunna að meta djass og á árunum
milli 25 og 35 ára hlustaði ég á lítið annað. Svo fæddust
drengirnir og ekki veit ég af hverju, en ég týndi tónlistinni
einhvers staðar á leiðinni og heima eru græjurnar bilaðar
og hafa verið það í mörg ár.
Ég sæki þó oft tónleika (fyrir eldra fólk) en þegar fólk
spyr mig hvaða tónlist ég hlusta á, veit ég varla hverju ég
á að svara. „Tja, sko, ég veit ekki, bara útvarpið,“ svara ég
hálfskömmustuleg. Hvað varð um konuna sem
lá yfir meistara Bowie eða Miles Davis? Hún
er horfin, eða mögulega liggur hún í dvala!
Nú eru drengirnir orðnir unglingar og ég fæ
engu að ráða þegar kemur að tónlist í bílnum;
einhverra hluta vegna hafa þeir heltekið græj-
urnar. Eitthvað hefur mér mistekist uppeldið
þar. Nú rúlla ég ekki lengur augunum og
hneykslast á leiðinlegu fiðlusargi heldur þarf
ég að þola hin ýmsu rapplög, bæðí íslensk og
erlend. Aðallagið sem spilað er í bílnum er um
sumarið. Þetta er ekki svona ljúft lag eins og
lagið hans Bubba Sumarið er tíminn. Ó nei.
Það er enginn sumarrómantík í þessum nýju
lögum, þvert á móti.
Nú syngja drengirnir hástöfum með:
Það er svo gaman á sumrinu þegar allir eru
að keyra í sig og ég er að verða hellaður … (ég
hélt reyndar fyrst að hann væri að gera í sig, en það er víst
ekki rétt sem betur fer).
Og áfram er sungið: hugsum ekki um morgundag-
inn … ég er orðinn fullur, búinn að gubba á mig og svo
enda á að pissa á þig, ég vil drekka meira, ég vil fá mér
meira, vera fullur alveg út að keyra, því það er sumar og
við fljúgum hátt …
Ég syng bara með. Er eitthvað annað í stöðunni? Er
eitthvað skrítið að ég sé búin að týna tónlistarsmekknum
mínum? Ég finn hann kannski þegar drengirnir flytja að
heiman og ég fæ stjórnina aftur. En í millitíðinni, ef þið
finnið hann, látið mig vita! asdis@mbl.is
Ásdís
Ásgeirsdóttir
Pistill
Tónlistarsmekkur tapaðist
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
BAKSVIÐ
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Frístundahúsið er hluti afheimili fólks, íverustaðurþess eins og lögheimilið.Við teljum það réttlætis-
mál að sömu reglur gildi um skatt-
lagningu þess við sölu og íbúðarhúss-
ins,“ segir Sveinn Guðmundsson,
formaður Landssambands sumar-
húsaeigenda. Samtökin hafa óskað
eftir því við fjármálaráðherra að hann
beiti sér fyrir því að skattalögum
verði breytt þannig að hagnaður af
sölu frístundahúsa verði skattlagður
með sama hætti og íbúðarhúsnæði.
Sveinn segir ekki lengur hægt
að tala um að bygging eða kaup á
sumarhúsi sé fjárfesting. Fólk komi
sér upp frístundahúsi til að komast í
tengsl við náttúruna og landið og geta
dvalið þar með fjölskyldu sinni.
Kostnaði ekki haldið til haga
Samkvæmt núverandi reglum
ber að greiða 20% fjármagnstekju-
skatt af söluhagnaði frístundahúsa,
sama hvað fólkið hefur átt húsið
lengi. Heimild er til að uppfæra stofn-
verð gamalla húsa, miðað við verðlag
ársins 2001, og heimilt að bæta við
stofnverð endurbótum og viðbótum
sem sannarlega hafa verið gerðar.
Hins vegar má ekki hækka stofnverð
miðað við verðlagsbreytingar frá
árinu 2001.
Fólk sem átt hefur íbúðarhús-
næði í tvö ár eða meira þarf ekki að
greiða neinn söluhagnað, svo fremi
sem húsnæðið sé innan ákveðinna
stærðarmarka sem eru nokkuð rúm
miðað við þarfir fjölskyldna.
Margir eigendur sumarhúsa
vinna mikið sjálfir við endurbætur og
viðhald húsa sinna, eins og íbúðar-
húsaeigendur. Í erindi samtakanna til
fjármálaráðherra er nefnt að á mörg-
um árum falli til ýmis kostnaður sem
mætti draga frá, ef reikningum er
haldið til haga og gerð grein fyrir
þeim á skattframtölum. Nefnt er inn-
tökugjald rafmagns, hitaveita með
þeim kostnaði sem tilheyrir, heitur
pottur, kostnaður við ræktun lands
og smíði verkfæraskúrs, sólpalla eða
endurnýjun á þeim. Reikningar
vegna þessa geti með árunum náð
verulegum fjárhæðum sem hafi áhrif
á endursöluverð bústaðarins. Sveinn
telur að almennir borgarar haldi slíku
ekki alltaf til haga, enda ekki að
hugsa um sölu einhvern tímann í
framtíðinni.
Viðbæturnar fást endurgreiddar
í hærra söluverði en ef þær hafa ekki
verið tilgreindar í skattframtali jafn-
óðum auka þær skattskyldan hagnað
sem verður til þegar húsið er selt.
Í sinni einföldustu mynd gæti
dæmið litið þannig út: Eigandi bú-
staðar sem keyptur var á 20 milljónir
fyrir tíu árum og seldur á 30 milljónir
í ár þarf að greiða tvær milljónir í
söluhagnað, þótt hagnaður sé í raun
enginn þar sem verðlag hefur hækk-
að meira en nemur hækkun söluverðs
bústaðarins.
Kemur illa við eldra fólk
„Það er oft eldra fólk sem lendir
illa í þessu. Hefur ef til vill átt sum-
arbústað í áratugi. Börnin vilja
kannski ekki taka við og þá þarf fólk
að selja og greiða söluhagnað,“ segir
Sveinn. Margir fara þá leið að nýta
sér heimild skattalaga til að greiða
skatt af helmingi söluverðs. Fara því
10% af óskiptu söluverði hússins
beint í ríkissjóð.
Landssamband sumarhúsaeig-
enda hefur lengi barist fyrir þessari
breytingu en ávallt talað fyrir dauf-
um eyrum fjármálaráðherra.
Sveinn bindur vonir við að
Benedikt Jóhannesson, nú-
verandi fjármálaráðherra,
sjái málið í réttu ljósi og
bregðist við.
Sömu reglur gildi um
sumarhús og íbúðir
Morgunblaðið/Ómar
Við Meðalfellsvatn Frístundahús er framlenging heimilis en ekki fjárfest-
ing í hagnaðarskyni, að mati Landssambands sumarhúsaeigenda.
Sumarhúsaeigendum finnst
fasteignaskattur víða of hár.
Sveitarfélögum er heimilt að
leggja á 0,5% fasteignaskatt.
Sum fara nálægt hámarkinu,
eins og Bláskógabyggð sem nýtir
sér heimild til álags og leggur á
0,6% skatt, en önnur eru nær
viðmiðuninni eins og Grímsnes-
og Grafningshreppur sem leggur
á 0,475%. Sveinn Guðmundsson
segir að áður fyrr hafi fast-
eignaskattur staðið undir þjón-
ustu en eftir að farið var að
leggja á þjónustugjöld vegna
sorphirðu og
rotþróa sé
skatturinn
allt of hár.
Leggur
Lands-
samband sum-
arhúsaeigenda
til að há-
markið
verði
0,3%.
Of hár fast-
eignaskattur
SUMARHÚS
Sveinn
Guðmundsson