Morgunblaðið - 15.07.2017, Page 4

4 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 15. JÚLÍ 2017
Volvo Penta á Íslandi | Brimborg • Bíldshöfða 6 • Sími 515 7070 • volvopenta.is
ÞÚ ERT Í ÖRUGGUM HÖNDUM
hjá volvo penta á íslandi
Öflug Volvo Penta þjónusta
Hjá Volvo Penta á Íslandi | Brimborg starfar framúrskarandi
teymi sem samanstendur af öflugum fagmönnum
Brimborgar og samstarfsaðilum um land allt.
Komdu í dag og ræddu við ráðgjafa.
HAFÐU SAMBAND Í DAG
• Sími: 515 7067 | 869 7537 Guðmundur Gísli
• Netfang: volvopenta@brimborg.is
• Heimasíða: volvopenta.is
Kauptu bestu varahlutina
Volvo Penta á Íslandi | Brimborg er með gott úrval varahluta
á lager og á mjög hagstæðu verði. Varahlutasérfræðingar
okkar veita þér fyrirtaksþjónustu og ráðgjöf við kaup.
Axel Helgi Ívarsson
axel@mbl.is
Lyfjaútgjöld á tauga- og geðlyfjum
er áfram stærsti útgjaldaflokkur
Sjúkratrygginga Íslands, en staðtöl-
ur fyrir árið 2016 voru nýlega birtar
á vef Sjúkratrygginga. Nema út-
gjöldin fyrir árið 2016 tæpum 2,6
milljörðum króna en kostnaður hef-
ur þó lækkað um 192 milljónir frá
2015. Helstu ástæður þess að kostn-
aður hefur lækkað eru þrjár, sam-
kvæmt þeim upplýsingum sem bár-
ust frá Sjúkratryggingum Íslands
við fyrirspurnum Morgunblaðsins.
Fyrst er það að reglum hefur ver-
ið breytt, þ.e. nú er hin almenna
regla sú að í ýmsum geðrofslyfjum
og þunglyndislyfjum er aðeins ódýr-
asta lyfið niðurgreitt, hafi tvö eða
fleiri lyf sambærilega verkan. Kostn-
aður sjúkratrygginga vegna þung-
lyndislyfja hefur lækkað um rúm-
lega helming eftir að þessi nýja regla
var innleidd, segir í upplýsingum frá
Sjúkratryggingum Íslands. Önnur
ástæðan er sú að verð margra lyfja
hefur lækkað umtalsvert á síðustu
árum, og má rekja það til samheita-
lyfja. Þá er þriðja ástæðan fyrir
lækkandi kostnaði sú að gengi krón-
unnar hefur styrkst, sem skilar sér
snögglega í lægra lyfjaverði, segir í
upplýsingum frá Sjúkratryggingum.
Fleiri stórir lyfjaflokkar hafa
einnig lækkað í kostnaði, s.s. melt-
ingarfæra- og efnaskiptalyf, og
hjarta- og æðasjúkdómalyf. Hefur
lækkun í þessum tveimur flokkum
verið mun meiri en í flokki tauga- og
geðlyfja. Þar af leiðandi sker kostn-
aður við tauga- og geðlyf sig mun
meira úr en áður, segir í upplýsing-
unum.
Blóðlyf hafa sjöfaldast
Athygli vekur hve mikið kostn-
aður við blóðlyf, s.s. blóðþynning-
arlyf, hefur aukist. Hækka útgjöld
þessa lyfjaflokks um 23% frá árinu
2015, og hefur kostnaðurinn nánast
sjöfaldast frá árinu 2007. Samkvæmt
upplýsingum frá Sjúkratryggingum
Íslands er hækkunin vegna þess að
ný lyf hafa leyst eldri af hólmi, og
eru nýju lyfin dýrari en forverar
þeirra. Hins vegar hafa nýju lyfin þá
kosti að minna eftirlit þarf með sjúk-
lingum, t.d. þurfa þeir ekki að mæta í
eins margar rannsóknir og mælingar
til þess að vakta virkni nýja lyfsins.
Kostnaðarsamasti lyfjaflokkur
ársins 2016 er örvandi lyf, sem notuð
eru við ADHD og til eflingar á heila-
starfsemi. Er kostnaðurinn 799
milljónir fyrir árið 2016 og hækkar
um 33 milljónir frá árinu áður. Notk-
un örvandi lyfja hefur einnig aukist
milli áranna 2015 og 2016, eða um
18% sé notkunin mæld í skil-
greindum dagskömmtum (DDD).
Notkun á sterkum verkjalyfjum,
ópíóíðum, hefur aukist síðustu ár.
Kostnaður sjúkratrygginga á
ópíóíðum hækkaði um 12 milljónir
árið 2016. Ávísunum á sterk verkja-
lyf, s.s parkódín forte og oxycontin,
hefur fjölgað og er það mikið
áhyggjuefni, segir á vef Embættis
landlæknis. Varðandi þunglyndislyf,
flogaveikislyf og geðrofslyf hefur
kostnaður Sjúkratrygginga Íslands
minnkað en notkun lyfjanna hefur
aukist.
Óveruleg aukning er í notkun
svefnlyfja (N05C). Notkunin hefur
ekki áhrif á kostnað Sjúkratrygg-
inga þar sem svefnlyf eru greidd af
einstaklingum sjálfum. Þá hefur ein-
staklingum sem eru á stórum
skömmtum af svefnlyfjum og róandi
lyfjum fækkað á milli ára, segir á vef
Embættis landlæknis. Lyfjastofnun
greindi nýlega frá því að svefn-
lyfjanotkun Íslendinga væri mun
meiri en annars staðar á Norð-
urlöndum.
Segir á vef Lyfjastofnunnar að Ís-
lendingar hafi notað 68,4 skilgreinda
dagskammta á hverja 1.000 íbúa á
dag (DTD) af lyfjum í flokki svefn-
lyfja og slævandi lyfja árið 2016.
Notkun svefnlyfja í Svíþjóð með
sömu skilgreiningu (DTD) var 51,4
árið 2016, 44,8 í Noregi og 19,7 í
Danmörku. Dönsk heilbrigðisyf-
irvöld hafa unnið ötullega að því und-
anfarin ár að draga úr notkun svefn-
lyfja og slævandi lyfja. Hefur sú
vinna með því m.a. að auka upplýs-
ingar til almennings og herða reglur
um endurnýjun lyfseðla borið góðan
árangur.
Lækkandi útgjöld en mikil notkun
 Lægra verð og styrking krónunnar meginþáttur lækkandi útgjalda  Örvandi lyf við ADHD er
kostnaðarsamasti lyfjaflokkurinn  Notkun svefnlyfja rúmlega tvöfalt hærri á Íslandi en í Danmörku
Lyfjaútgjöld Sjúkratrygginga Íslands
Dæmi um kostnaðarsama lyfjaflokka 2014–2016, í milljónum króna
800
700
600
500
400
300
200
100
0
2014 2015 2016
Örvandi lyf, lyf notuð við ADHD
og lyf sem efla heilastarfsemi
Ópíóíðar
Þunglyndislyf
Geðrofslyf
Flogaveikilyf
Lyfjaútgjöld eftir lyfjaflokkum 2007–2016
Milljónir króna
4.000
3.500
3.000
2.500
2.000
1.500
1.000
500
0
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Hjarta- og æðasjúkdómalyfBlóðlyf
Tauga- og geðlyf
Meltingarfæra-
og efnaskiptalyf Öndunarfæralyf
„Hefurðu séð Arnarfjörðinn?“ spurði Anton Helgason
hjá Heilbrigðiseftirliti Vestfjarða, sem telur það vera
smávægilegt mál þó að einstaka bóndi tæmi haug,
skólp eða seyru út í sjó, þó að vissulega sé það ólöglegt.
Anton segir sjóinn taka vel við, Arnarfjörðurinn sé
stór og hann hefur ekki miklar áhyggjur af mynd sem
árvökull vegfarandi tók á leið sinni um fjörðinn nýver-
ið.
Myndin sýnir mann sem virðist vera að tæma mykju
eða saur úr tanki niður í fjöru og út í fjörðinn.
Anton nefnir að það komi fyrir að þrær fyllist hjá
bændum áður en skólpbíllinn kemur að sunnan að
tæma þær, en það sé gert á tveggja ára fresti. Hann
telur þó ekki þörf á að fjölga ferðum bílsins. Þrærnar
geti stundum fyllst áður en bíllinn kemur og hvað geri
bændur þá? ernayr@mbl.is
Tæmt úr haugsugu út
í sjóinn í Arnarfirði
 Ólöglegt en smávægilegt, segir heilbrigðiseftirlitið
Haugsuga Mykju eða saur dælt niður í fjöru og út í Arnar-
fjörð, sem vegfarandi varð vitni að á ferð sinni nýverið.
Urður Egilsdóttir
urdur@mbl.is
„Það sem við höfum bent á, ekki síst
ég sem setti fram þetta frumvarp sem
veiðigjöldin eru reiknuð út frá, er að
vandinn við þau er sá að það er verið
að nota of gamlar tölur,“ segir Sig-
urður Ingi Jóhannsson, formaður
Framsóknarflokksins.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
sjávarútvegsráðherra birti í fyrradag
reglugerð um veiðigjöld fyrir kom-
andi fiskveiðiár. Samkvæmt henni er
áætlað að gjaldið verði á bilinu tíu og
hálfur til ellefu milljarðar króna, sem
væri ríflega tvöföldun síðan í fyrra.
„Þetta tal ráðherra og ýmissa í rík-
isstjórninni um að það þyrfti að snar-
hækka veiðigjöldin frá því í fyrra virt-
ist vera tal þeirra sem ekki þekktu
hvernig veiðigjöldin virkuðu.“ Sigurð-
ur Ingi segir vandamálið mun stærra
nú. „Bolfiskvinnslan í heild sinni, ekki
síst minni fyrirtækin, mun ekki geta
greitt snarhækkað veiðigjald vegna
meðal annars lækkandi fiskverðs og
hækkandi gengis krónunnar.“
Sigurður Ingi segir að að öllu
óbreyttu þurfi ráðherra og ríkis-
stjórnin að koma fram með hugmynd-
ir um hvernig þau ætli að leysa vanda
minni útgerðanna í stað þess að hrópa
húrra yfir því að nú sé búið að hækka
veiðigjöldin.
Sigurður Ingi segir það hafa legið
fyrir allan tímann að þörf sé á að finna
leið til að veiðigjöldin endurspegli
betur afkomu í rauntíma. „Ef núver-
andi ríkisstjórn og ráðherra bregðast
ekki við þessu verða stór tíðindi á því
sviði á næstu mánuðum,“ segir hann.
Engin samúð með stórútgerð
Lilja Rafney Magnúsdóttir, þing-
maður Vinstri-grænna, tekur í sama
streng og Sigurður Ingi og segir að
veiðigjöldin ættu að endurspegla af-
komuna hverju sinni. „Því miður
stöndum við frammi fyrir því að það
er verið að taka mið af gömlum upp-
lýsingum um afkomu í greininni.
Heilt yfir er það ekki gott,“ segir Lilja
Rafney.
„Samúð mín liggur ekki hjá stór-
útgerðinni, sem hefur haft gríðarlega
góða afkomu, og ég tel að hún hafi
fulla burði til þess að greiða þetta
veiðigjald. Ég hef hins vegar miklar
áhyggjur af minni og meðalstórum
útgerðum sem eru ekki á sama stað
og þessir stóru aðilar sem hafa miklar
aflaheimildir.“ Lilja Rafney segir að
allar upplýsingar um afkomuna þurfi
að liggja fyrir til þess að byggja á
ákvörðunartöku um veiðigjöldin.
Ekki náðist í Þorgerði Katrínu Gunn-
arsdóttur, landbúnaðar- og sjávarút-
vegsráðherra, við vinnslu fréttarinn-
ar, en að sögn Páls Rafnars Þor-
steinssonar aðstoðarmanns hennar er
hún komin í sumarfrí.
Ekki tími fyrir húrrahróp
 Bolfiskvinnslan mun ekki geta greitt snarhækkað veiðigjald  Ráðherra er í
sumarfríi og tjáir sig ekki  Miklar áhyggjur af minni og meðalstórum útgerðum
Sigurður Ingi
Jóhannsson
Lilja Rafney
Magnúsdóttir
Júlímánuður hefur verið óvenju-
svalur á höfuðborgarsvæðinu ef
miðað er við síðustu 10-15 ár.
Þetta segir Haraldur Ólafsson,
veðurfræðingur á Veðurstofu Ís-
lands. Sé hitinn hins vegar borinn
saman við lengra tímabil er hita-
stig í meðallagi enda hafa síðustu
ár verið hlýrri en gengur og ger-
ist.
Sólskinsstundir það sem af er
mánuði eru einnig í meðallagi og
munar þá mest um sólskinsdagana
þrjá sem borgarbúar nutu frá
sunnudegi til þriðjudags. Spáin
fyrir næstu daga er ekki beysin.
Von er á lægðagangi um helgina
og talsverðri rigningu eftir helgi.
Þá er allhvössum vindi spáð við
suðausturströndina í dag og öku-
mönnum ráðlagt að hafa varann á.
Vonir standa þó til að veðrið batni
eitthvað upp úr miðri næstu viku
en hlýrra loft virðist vera í kort-
unum. Hæsta hita sumarsins var
náð í maí þegar 23,7 gráður
mældust í Bakkagerði við Borg-
arfjörð eystri. alexander@mbl.is
Svalur júlí í borginni